34 shlokas
- 1
युधिष्ठिर उवाच
एतच्छ्रुत्वा प्रयागस्य यत्त्वया परिकीर्तितम्
विशुद्धं मेऽद्य हृदयं प्रयागस्य तु कीर्तनात्
yudhiṣṭhira uvāca
etacchrutvā prayāgasya yattvayā parikīrtitam
viśuddhaṃ me'dya hṛdayaṃ prayāgasya tu kīrtanāt
- 2
अनाशकफलं ब्रूहि भगवंस्तत्र कीदृशम्
यं च लोकमवाप्नोति विशुद्धः सर्वकिल्बिषैः
anāśakaphalaṃ brūhi bhagavaṃstatra kīdṛśam
yaṃ ca lokamavāpnoti viśuddhaḥ sarvakilbiṣaiḥ
- 3
मार्कण्डेय उवाच
शृणु राजन्प्रयागे तु अनाशकफलं विभो
प्राप्नोति पुरुषो धीमाञ्श्रद्दधानो जितेन्द्रियः
mārkaṇḍeya uvāca
śṛṇu rājanprayāge tu anāśakaphalaṃ vibho
prāpnoti puruṣo dhīmāñśraddadhāno jitendriyaḥ
- 4
अहीनाङ्गो ऽप्य् अरोगश्च पञ्चेन्द्रियसमन्वितः
अश्वमेधफलं तस्य गच्छतस्तु पदे पदे
ahīnāṅgo 'py arogaśca pañcendriyasamanvitaḥ
aśvamedhaphalaṃ tasya gacchatastu pade pade
- 5
कुलानि तारयेद्राजन्दश पूर्वान्दशापरान्
मुच्यते सर्वपापेभ्यो गच्छेत्तु परमं पदम्
kulāni tārayedrājandaśa pūrvāndaśāparān
mucyate sarvapāpebhyo gacchettu paramaṃ padam
- 6
युधिष्ठिर उवाच
महाभाग्यं हि धर्मस्य यत्त्वं वदसि मे प्रभो
अल्पेनैव प्रयत्नेन बहून्धर्मानवाप्नुते
yudhiṣṭhira uvāca
mahābhāgyaṃ hi dharmasya yattvaṃ vadasi me prabho
alpenaiva prayatnena bahūndharmānavāpnute
- 7
अश्वमेधैस्तु बहुभिः प्राप्यते सुव्रतैरिह
इमं मे संशयं छिन्द्धि परं कौतूहलं हि मे
aśvamedhaistu bahubhiḥ prāpyate suvratairiha
imaṃ me saṃśayaṃ chinddhi paraṃ kautūhalaṃ hi me
- 8
मार्कण्डेय उवाच
शृणु राजन्महावीर यदुक्तं ब्रह्मयोनिना
ऋषीणां संनिधौ पूर्वं कथ्यमानं मया श्रुतम्
mārkaṇḍeya uvāca
śṛṇu rājanmahāvīra yaduktaṃ brahmayoninā
ṛṣīṇāṃ saṃnidhau pūrvaṃ kathyamānaṃ mayā śrutam
- 9
पञ्चयोजनविस्तीर्णं प्रयागस्य तु मण्डलम्
प्रविष्टमात्रे तद्भूमावश्वमेधः पदे पदे
pañcayojanavistīrṇaṃ prayāgasya tu maṇḍalam
praviṣṭamātre tadbhūmāvaśvamedhaḥ pade pade
- 10
व्यतीतान्पुरुषान्सप्त भविष्यांश्च चतुर्दश
नरस्तारयते सर्वान्यस्तु प्राणान्परित्यजेत्
vyatītānpuruṣānsapta bhaviṣyāṃśca caturdaśa
narastārayate sarvānyastu prāṇānparityajet
- 11
एवं ज्ञात्वा तु राजेन्द्र सदा सेवापरो भवेत्
अश्रद्दधानाः पुरुषाः पापोपहतचेतसः
न प्राप्नुवन्ति तत्स्थानं प्रयागं देवरक्षितम्
evaṃ jñātvā tu rājendra sadā sevāparo bhavet
aśraddadhānāḥ puruṣāḥ pāpopahatacetasaḥ
na prāpnuvanti tatsthānaṃ prayāgaṃ devarakṣitam
- 12
युधिष्ठिर उवाच
स्नेहाद्वा द्रव्यलोभाद्वा ये तु कामवशं गताः
कथं तीर्थफलं तेषां कथं पुण्यफलं भवेत्
yudhiṣṭhira uvāca
snehādvā dravyalobhādvā ye tu kāmavaśaṃ gatāḥ
kathaṃ tīrthaphalaṃ teṣāṃ kathaṃ puṇyaphalaṃ bhavet
- 13
विक्रयः सर्वभाण्डानां कार्याकार्यम् अजानतः
प्रयागे का गतिस्तस्य तन्मे ब्रूहि पितामह
vikrayaḥ sarvabhāṇḍānāṃ kāryākāryam ajānataḥ
prayāge kā gatistasya tanme brūhi pitāmaha
- 14
मार्कण्डेय उवाच
शृणु राजन्महागुह्यं सर्वपापप्रणाशनम्
मासमेकं तु यः स्नायात्प्रयागे नियतेन्द्रियः
मुच्यते सर्वपापेभ्यः स गच्छेत्परमं पदम्
mārkaṇḍeya uvāca
śṛṇu rājanmahāguhyaṃ sarvapāpapraṇāśanam
māsamekaṃ tu yaḥ snāyātprayāge niyatendriyaḥ
mucyate sarvapāpebhyaḥ sa gacchetparamaṃ padam
- 15
विश्रम्भघातकानां तु प्रयागे शृणु यत्फलम्
त्रिकालमेव स्नायीत आहारं भैक्ष्यमाचरेत्
त्रिभिर्मासैः स मुच्येत प्रयागे तु न संशयः
viśrambhaghātakānāṃ tu prayāge śṛṇu yatphalam
trikālameva snāyīta āhāraṃ bhaikṣyamācaret
tribhirmāsaiḥ sa mucyeta prayāge tu na saṃśayaḥ
- 16
अज्ञानेन तु यस्येह तीर्थयात्रादिकं भवेत्
सर्वकामसमृद्धस्तु स्वर्गलोके महीयते
स्थानं च लभते नित्यं धनधान्यसमाकुलम्
ajñānena tu yasyeha tīrthayātrādikaṃ bhavet
sarvakāmasamṛddhastu svargaloke mahīyate
sthānaṃ ca labhate nityaṃ dhanadhānyasamākulam
- 17
एवं ज्ञानेन सम्पूर्णः सदा भवति भोगवान्
तारिताः पितरस्तेन नरकात्प्रपितामहाः
evaṃ jñānena sampūrṇaḥ sadā bhavati bhogavān
tāritāḥ pitarastena narakātprapitāmahāḥ
- 18
धर्मानुसारि तत्त्वज्ञ पृच्छतस्ते पुनः पुनः
त्वत्प्रियार्थं समाख्यातं गुह्यमेतत्सनातनम्
dharmānusāri tattvajña pṛcchataste punaḥ punaḥ
tvatpriyārthaṃ samākhyātaṃ guhyametatsanātanam
- 19
युधिष्ठिर उवाच
अद्य मे सफलं जन्म अद्य मे तारितं कुलम्
प्रीतोऽस्म्यनुगृहीतोऽस्मि दर्शनादेव ते मुने
yudhiṣṭhira uvāca
adya me saphalaṃ janma adya me tāritaṃ kulam
prīto'smyanugṛhīto'smi darśanādeva te mune
- 20
त्वद्दर्शनात्तु धर्मात्मन्मुक्तोऽहं चाद्य किल्बिषात्
इदानीं वेद्मि चात्मानं भगवन्गतकल्मषम्
tvaddarśanāttu dharmātmanmukto'haṃ cādya kilbiṣāt
idānīṃ vedmi cātmānaṃ bhagavangatakalmaṣam
- 21
मार्कण्डेय उवाच
दिष्ट्या ते सफलं जन्म दिष्ट्या ते तारितं कुलम्
कीर्तनाद्वर्धते पुण्यं श्रुतात्पापप्रणाशनम्
mārkaṇḍeya uvāca
diṣṭyā te saphalaṃ janma diṣṭyā te tāritaṃ kulam
kīrtanādvardhate puṇyaṃ śrutātpāpapraṇāśanam
- 22
युधिष्ठिर उवाच
यमुनायां तु किं पुण्यं किं फलं तु महामुने
एतन्मे सर्वमाख्याहि यथादृष्टं यथाश्रुतम्
yudhiṣṭhira uvāca
yamunāyāṃ tu kiṃ puṇyaṃ kiṃ phalaṃ tu mahāmune
etanme sarvamākhyāhi yathādṛṣṭaṃ yathāśrutam
- 23
मार्कण्डेय उवाच
तपनस्य सुता देवी त्रिषु लोकेषु विश्रुता
समाख्याता महाभागा यमुना तत्र निम्नगा
mārkaṇḍeya uvāca
tapanasya sutā devī triṣu lokeṣu viśrutā
samākhyātā mahābhāgā yamunā tatra nimnagā
- 24
येनैव निःसृता गङ्गा तेनैव यमुना गता
योजनानां सहस्रेषु कीर्तनात्पापनाशिनी
yenaiva niḥsṛtā gaṅgā tenaiva yamunā gatā
yojanānāṃ sahasreṣu kīrtanātpāpanāśinī
- 25
तत्र स्नात्वा च पीत्वा च यमुनायां युधिष्ठिर
कीर्तनाल्लभते पुण्यं दृष्ट्वा भद्राणि पश्यति
tatra snātvā ca pītvā ca yamunāyāṃ yudhiṣṭhira
kīrtanāllabhate puṇyaṃ dṛṣṭvā bhadrāṇi paśyati
- 26
अवगाह्य च पीत्वा च पुनात्यासप्तमं कुलम्
प्राणांस्त्यजति यस्तत्र स याति परमां गतिम्
avagāhya ca pītvā ca punātyāsaptamaṃ kulam
prāṇāṃstyajati yastatra sa yāti paramāṃ gatim
- 27
अग्नितीर्थमिति ख्यातं यमुनादक्षिणे तटे
पश्चिमे धर्मराजस्य तीर्थं तु नरकं स्मृतम्
agnitīrthamiti khyātaṃ yamunādakṣiṇe taṭe
paścime dharmarājasya tīrthaṃ tu narakaṃ smṛtam
- 28
तत्र स्नात्वा दिवं यान्ति ये मृतास्तेऽपुनर्भवाः
एवं तीर्थसहस्राणि यमुनादक्षिणे तटे
tatra snātvā divaṃ yānti ye mṛtāste'punarbhavāḥ
evaṃ tīrthasahasrāṇi yamunādakṣiṇe taṭe
- 29
उत्तरेण प्रवक्ष्यामि आदित्यस्य महात्मनः
तीर्थं निरञ्जनं नाम यत्र देवाः सवासवाः
uttareṇa pravakṣyāmi ādityasya mahātmanaḥ
tīrthaṃ nirañjanaṃ nāma yatra devāḥ savāsavāḥ
- 30
उपासते स्म संध्यां ये त्रिकालं हि युधिष्ठिर
देवाः सेवन्ति तत्तीर्थं ये चान्ये विबुधा जनाः
upāsate sma saṃdhyāṃ ye trikālaṃ hi yudhiṣṭhira
devāḥ sevanti tattīrthaṃ ye cānye vibudhā janāḥ

