53 shlokas
- 1
सूत उवाच
तस्याश्रमस्योत्तरतस्त्रिपुरारिनिषेवितः
नानारत्नमयैः शृङ्गैः कल्पद्रुमसमन्वितैः
sūta uvāca
tasyāśramasyottaratastripurāriniṣevitaḥ
nānāratnamayaiḥ śṛṅgaiḥ kalpadrumasamanvitaiḥ
- 2
मध्ये हिमवतः पृष्ठे कैलासो नाम पर्वतः
तस्मिन्निवसति श्रीमान्कुबेरः सह गुह्यकैः
madhye himavataḥ pṛṣṭhe kailāso nāma parvataḥ
tasminnivasati śrīmānkuberaḥ saha guhyakaiḥ
- 3
अप्सरोऽनुगुप्तो राजा मोदते ह्यलकाधिपः
कैलासपादसम्भूतं पुण्यं शीतजलं शुभम्
apsaro'nugupto rājā modate hyalakādhipaḥ
kailāsapādasambhūtaṃ puṇyaṃ śītajalaṃ śubham
- 4
मन्दोदकं नाम सरः पयस्तु दधिसंनिभम्
तस्मात्प्रवहते दिव्या नदी मन्दाकिनी शुभा
mandodakaṃ nāma saraḥ payastu dadhisaṃnibham
tasmātpravahate divyā nadī mandākinī śubhā
- 5
दिव्यं च नन्दनं तत्र तस्यास्तीरे महद्वनम्
प्रागुत्तरेण कैलासाद्दिव्यं सौगन्धिकं गिरिम्
divyaṃ ca nandanaṃ tatra tasyāstīre mahadvanam
prāguttareṇa kailāsāddivyaṃ saugandhikaṃ girim
- 6
सर्वधातुमयं दिव्यं सुवेलं पर्वतं प्रति
चन्द्रप्रभो नाम गिरिः यः शुभ्रो रत्नसंनिभः
sarvadhātumayaṃ divyaṃ suvelaṃ parvataṃ prati
candraprabho nāma giriḥ yaḥ śubhro ratnasaṃnibhaḥ
- 7
तत्समीपे सरो दिव्यमच्छोदं नाम विश्रुतम्
तस्मात्प्रभवते दिव्या नदी ह्यच्छोदका शुभा
tatsamīpe saro divyamacchodaṃ nāma viśrutam
tasmātprabhavate divyā nadī hyacchodakā śubhā
- 8
तस्यास्तीरे वनं दिव्यं महच्चैत्ररथं शुभम्
तस्मिन्गिरौ निवसति मणिभद्रः सहानुगः
tasyāstīre vanaṃ divyaṃ mahaccaitrarathaṃ śubham
tasmingirau nivasati maṇibhadraḥ sahānugaḥ
- 9
यक्षसेनापतिः क्रूरो गुह्यकैः परिवारितः
पुण्या मन्दाकिनी नाम नदी ह्यच्छोदका शुभा
yakṣasenāpatiḥ krūro guhyakaiḥ parivāritaḥ
puṇyā mandākinī nāma nadī hyacchodakā śubhā
- 10
महीमण्डलमध्ये तु प्रविष्टे तु महोदधिम्
कैलासदक्षिणे प्राच्यां शिवं सर्वौषधिं गिरिम्
mahīmaṇḍalamadhye tu praviṣṭe tu mahodadhim
kailāsadakṣiṇe prācyāṃ śivaṃ sarvauṣadhiṃ girim
- 11
मनःशिलामयं दिव्यं सुवेलं पर्वतं प्रति
लोहितो हेमशृङ्गस्तु गिरिः सूर्यप्रभो महान्
manaḥśilāmayaṃ divyaṃ suvelaṃ parvataṃ prati
lohito hemaśṛṅgastu giriḥ sūryaprabho mahān
- 12
तस्य पादे महद्दिव्यं लोहितं सुमहत्सरः
तस्मात्प्रभवते पुण्यो लौहित्यश्च नदो महान्
tasya pāde mahaddivyaṃ lohitaṃ sumahatsaraḥ
tasmātprabhavate puṇyo lauhityaśca nado mahān
- 13
दिव्यारण्यं विशोकं च तस्य तीरे महद्वनम्
तस्मिन्गिरौ निवसति यक्षो मणिधरो वशी
divyāraṇyaṃ viśokaṃ ca tasya tīre mahadvanam
tasmingirau nivasati yakṣo maṇidharo vaśī
- 14
सौम्यैः सुधार्मिकैश्चैव गुह्यकैः परिवारितः
कैलासात्पश्चिमोदीच्यां ककुद्मानौषधीगिरिः
saumyaiḥ sudhārmikaiścaiva guhyakaiḥ parivāritaḥ
kailāsātpaścimodīcyāṃ kakudmānauṣadhīgiriḥ
- 15
ककुद्मति च रुद्रस्य उत्पत्तिश्च ककुद्मिनः
तदञ्जनं त्रैककुदं शैलं त्रिककुदं प्रति
kakudmati ca rudrasya utpattiśca kakudminaḥ
tadañjanaṃ traikakudaṃ śailaṃ trikakudaṃ prati
- 16
सर्वधातुमयस्तत्र सुमहान्वैद्युतो गिरिः
तस्य पादे महद्दिव्यं मानसं सिद्धसेवितम्
sarvadhātumayastatra sumahānvaidyuto giriḥ
tasya pāde mahaddivyaṃ mānasaṃ siddhasevitam
- 17
तस्मात्प्रभवते पुण्या सरयूर्लोकपावनी
यस्यास्तीरे वनं दिव्यं वैभ्राजं नाम विश्रुतम्
tasmātprabhavate puṇyā sarayūrlokapāvanī
yasyāstīre vanaṃ divyaṃ vaibhrājaṃ nāma viśrutam
- 18
कुबेरानुचरस्तस्मिन्प्रहेतितनयो वशी
ब्रह्मधाता निवसति राक्षसोऽनन्तविक्रमः
kuberānucarastasminprahetitanayo vaśī
brahmadhātā nivasati rākṣaso'nantavikramaḥ
- 19
कैलासात्पश्चिमामाशां दिव्यः सर्वौषधिगिरिः
वरुणः पर्वतश्रेष्ठो रुक्मधातुविभूषितः
kailāsātpaścimāmāśāṃ divyaḥ sarvauṣadhigiriḥ
varuṇaḥ parvataśreṣṭho rukmadhātuvibhūṣitaḥ
- 20
भवस्य दयितः श्रीमान्पर्वतो हैमसंनिभः
शातकौम्भमयैर्दिव्यैः शिलाजालैः समाचितः
bhavasya dayitaḥ śrīmānparvato haimasaṃnibhaḥ
śātakaumbhamayairdivyaiḥ śilājālaiḥ samācitaḥ
- 21
शतसङ्ख्यैस्तापनीयैः शृङ्गैर्दिवमिवोल्लिखन्
शृङ्गवान्सुमहादिव्यो दुर्गः शैलो महाचितः
śatasaṅkhyaistāpanīyaiḥ śṛṅgairdivamivollikhan
śṛṅgavānsumahādivyo durgaḥ śailo mahācitaḥ
- 22
तस्मिन्गिरौ निवसति गिरिशो धूम्रलोहितः
तस्य पादात्प्रभवति शैलोदं नाम तत्सरः
tasmingirau nivasati giriśo dhūmralohitaḥ
tasya pādātprabhavati śailodaṃ nāma tatsaraḥ
- 23
तस्मात्प्रभवते पुण्या नदी शैलोदका शुभा
सा चक्षुसी तयोर्मध्ये प्रविष्टा पश्चिमोदधिम्
tasmātprabhavate puṇyā nadī śailodakā śubhā
sā cakṣusī tayormadhye praviṣṭā paścimodadhim
- 24
अस्त्युत्तरेण कैलासाच्छिवः सर्वौषधो गिरिः
गौरं तु पर्वतश्रेष्ठं हरितालमयं प्रति
astyuttareṇa kailāsācchivaḥ sarvauṣadho giriḥ
gauraṃ tu parvataśreṣṭhaṃ haritālamayaṃ prati
- 25
हिरण्यशृङ्गः सुमहादिव्यौषधिमयो गिरिः
तस्य पादे महद्दिव्यं सरः काञ्चनवालुकम्
hiraṇyaśṛṅgaḥ sumahādivyauṣadhimayo giriḥ
tasya pāde mahaddivyaṃ saraḥ kāñcanavālukam
- 26
रम्यं बिन्दुसरो नाम यत्र राजा भगीरथः
गङ्गार्थे स तु राजर्षिरुवास बहुलाः समाः
ramyaṃ bindusaro nāma yatra rājā bhagīrathaḥ
gaṅgārthe sa tu rājarṣiruvāsa bahulāḥ samāḥ
- 27
दिवं यास्यन्तु मे पूर्वे गङ्गातोयाप्लुतास्थिकाः
तत्र त्रिपथगा देवी प्रथमं तु प्रतिष्ठिता
divaṃ yāsyantu me pūrve gaṅgātoyāplutāsthikāḥ
tatra tripathagā devī prathamaṃ tu pratiṣṭhitā
- 28
सोमपादात्प्रसूता सा सप्तधा प्रविभज्यते
यूपा मणिमयास्तत्र विमानाश्च हिरण्मयाः
somapādātprasūtā sā saptadhā pravibhajyate
yūpā maṇimayāstatra vimānāśca hiraṇmayāḥ
- 29
तत्रेष्ट्वा क्रतुभिः सिद्धः शक्रः सुरगणैः सह
दिव्यश्छायापथस्तत्र नक्षत्राणां तु मण्डलम्
tatreṣṭvā kratubhiḥ siddhaḥ śakraḥ suragaṇaiḥ saha
divyaśchāyāpathastatra nakṣatrāṇāṃ tu maṇḍalam
- 30
दृश्यते भासुरा रात्रौ देवी त्रिपथगा तु सा
अन्तरिक्षं दिवं चैव भावयित्वा भुवं गता
dṛśyate bhāsurā rātrau devī tripathagā tu sā
antarikṣaṃ divaṃ caiva bhāvayitvā bhuvaṃ gatā

