37 shlokas
- 1
नन्दिकेश्वर उवाच
पुरा रथंतरे कल्पे राजासीत्पुष्पवाहनः
नाम्ना लोकेषु विख्यातस्तेजसा सूर्यसंनिभः
nandikeśvara uvāca
purā rathaṃtare kalpe rājāsītpuṣpavāhanaḥ
nāmnā lokeṣu vikhyātastejasā sūryasaṃnibhaḥ
- 2
तपसा तस्य तुष्टेन चतुर्वक्त्रेण नारद
कमलं काञ्चनं दत्तं यथाकामगमं मुने
tapasā tasya tuṣṭena caturvaktreṇa nārada
kamalaṃ kāñcanaṃ dattaṃ yathākāmagamaṃ mune
- 3
लोकैः समस्तैर्नगरवासिभिः सहितो नृपः
द्वीपानि सुरलोकं च यथेष्टं व्यचरत्तदा
lokaiḥ samastairnagaravāsibhiḥ sahito nṛpaḥ
dvīpāni suralokaṃ ca yatheṣṭaṃ vyacarattadā
- 4
कल्पादौ सप्तमं द्वीपं तस्य पुष्करवासिनः
लोके च पूजितं यस्मात्पुष्करद्वीपमुच्यते
kalpādau saptamaṃ dvīpaṃ tasya puṣkaravāsinaḥ
loke ca pūjitaṃ yasmātpuṣkaradvīpamucyate
- 5
देवेन ब्रह्मणा दत्तं यानमस्य यतोऽम्बुजम्
पुष्पवाहनमित्याहुस्तस्मात्तं देवदानवाः
devena brahmaṇā dattaṃ yānamasya yato'mbujam
puṣpavāhanamityāhustasmāttaṃ devadānavāḥ
- 6
नागम्यमस्यास्ति जगत्त्रयेऽपि ब्रह्माम्बुजस्थस्य तपोऽनुभावात्
पत्नी च तस्याप्रतिमा मुनीन्द्र नारीसहस्रैरभितो ऽभिनन्द्या
नाम्ना च लावण्यवती बभूव सा पार्वतीवेष्टतमा भवस्य
nāgamyamasyāsti jagattraye'pi brahmāmbujasthasya tapo'nubhāvāt
patnī ca tasyāpratimā munīndra nārīsahasrairabhito 'bhinandyā
nāmnā ca lāvaṇyavatī babhūva sā pārvatīveṣṭatamā bhavasya
- 7
तस्यात्मजानामयुतं बभूव धर्मात्मनाम् अग्र्यधनुर्धराणाम्
तदात्मनः सर्वमवेक्ष्य राजा मुहुर्मुहुर्विस्मयमाससाद
सोऽभ्यागतं वीक्ष्य मुनिप्रवीरं प्राचेतसं वाक्यमिदं बभाषे
tasyātmajānāmayutaṃ babhūva dharmātmanām agryadhanurdharāṇām
tadātmanaḥ sarvamavekṣya rājā muhurmuhurvismayamāsasāda
so'bhyāgataṃ vīkṣya munipravīraṃ prācetasaṃ vākyamidaṃ babhāṣe
- 8
कस्माद्विभूतिर् अमलामरमर्त्यपूज्या जाता च सर्वविजितामरसुन्दरीणाम्
भार्या ममाल्पतपसा परितोषितेन दत्तं ममाम्बुजगृहं च मुनीन्द्र धात्रा
kasmādvibhūtir amalāmaramartyapūjyā jātā ca sarvavijitāmarasundarīṇām
bhāryā mamālpatapasā paritoṣitena dattaṃ mamāmbujagṛhaṃ ca munīndra dhātrā
- 9
यस्मिन्प्रविष्टमपि कोटिशतं नृपाणां सामात्यकुञ्जररथौघजनावृतानाम्
नो लक्ष्यते क्व गतमम्बरमध्य इन्दुस्तारागणैरिव गतः परितः स्फुरद्भिः
yasminpraviṣṭamapi koṭiśataṃ nṛpāṇāṃ sāmātyakuñjararathaughajanāvṛtānām
no lakṣyate kva gatamambaramadhya industārāgaṇairiva gataḥ paritaḥ sphuradbhiḥ
- 10
तस्मात्किमन्यजननीजठरोद्भवेन धर्मादिकं कृतमशेषफलाप्तिहेतुः
भगवन्मयाथ तनयैर् अथवानयापि भद्रं यदेतदखिलं कथय प्रचेतः
tasmātkimanyajananījaṭharodbhavena dharmādikaṃ kṛtamaśeṣaphalāptihetuḥ
bhagavanmayātha tanayair athavānayāpi bhadraṃ yadetadakhilaṃ kathaya pracetaḥ
- 11
मुनिरभ्यधादथ भवान्तरितं समीक्ष्य पृथ्वीपतेः प्रसभमद्भुतहेतुवृत्तम्
जन्माभवत्तव तु लुब्धकुलेऽतिघोरे जातस्त्वमप्यनुदिनं किल पापकारी
munirabhyadhādatha bhavāntaritaṃ samīkṣya pṛthvīpateḥ prasabhamadbhutahetuvṛttam
janmābhavattava tu lubdhakule'tighore jātastvamapyanudinaṃ kila pāpakārī
- 12
वपुरप्यभूत्तव पुनः पुरुषाङ्गसंधिर्दुर्गन्धिसत्त्वभुजगावरणं समन्तात्
न च ते सुहृन्न सुतबन्धुजनो न तातस्त्वादृक्स्वसा न जननी च तदाभिशस्ता
vapurapyabhūttava punaḥ puruṣāṅgasaṃdhirdurgandhisattvabhujagāvaraṇaṃ samantāt
na ca te suhṛnna sutabandhujano na tātastvādṛksvasā na jananī ca tadābhiśastā
- 13
अभिसंगता परमभीष्टतमा विमुखी महीश तव योषिदियम्
अभूदनावृष्टिरतीव रौद्रा कदाचिदाहारनिमित्तमस्मिन्
क्षुत्पीडितेनाथ तदा न किंचिदासादितं धान्यफलामिषाद्यम्
abhisaṃgatā paramabhīṣṭatamā vimukhī mahīśa tava yoṣidiyam
abhūdanāvṛṣṭiratīva raudrā kadācidāhāranimittamasmin
kṣutpīḍitenātha tadā na kiṃcidāsāditaṃ dhānyaphalāmiṣādyam
- 14
अथाभिदृष्टं महदम्बुजाढ्यं सरोवरं पङ्कपरीतरोधः
पद्मान्यथादाय ततो बहूनि गतः पुरं वैदिशनामधेयम्
athābhidṛṣṭaṃ mahadambujāḍhyaṃ sarovaraṃ paṅkaparītarodhaḥ
padmānyathādāya tato bahūni gataḥ puraṃ vaidiśanāmadheyam
- 15
तन्मौल्यलाभाय पुरं समस्तं भ्रान्तं त्वयाशेषम् अहस्तदासीत्
क्रेता न कश्चित्कमलेषु जातः श्रान्तो भृशं क्षुत्परिपीडितश्च
tanmaulyalābhāya puraṃ samastaṃ bhrāntaṃ tvayāśeṣam ahastadāsīt
kretā na kaścitkamaleṣu jātaḥ śrānto bhṛśaṃ kṣutparipīḍitaśca
- 16
उपविष्टस्त्वम् एकस्मिन्सभार्यो भवनाङ्गणे
अथ मङ्गलशब्दश्च त्वया रात्रौ महाञ्श्रुतः
upaviṣṭastvam ekasminsabhāryo bhavanāṅgaṇe
atha maṅgalaśabdaśca tvayā rātrau mahāñśrutaḥ
- 17
सभार्यस्तत्र गतवान्यत्रासौ मङ्गलध्वनिः
तत्र मण्डपमध्यस्था विष्णोरर्चावलोकिता
sabhāryastatra gatavānyatrāsau maṅgaladhvaniḥ
tatra maṇḍapamadhyasthā viṣṇorarcāvalokitā
- 18
वेश्यानङ्गवती नाम विभूतिद्वादशीव्रतम्
समाप्तौ माघमासस्य लवणाचलमुत्तमम्
veśyānaṅgavatī nāma vibhūtidvādaśīvratam
samāptau māghamāsasya lavaṇācalamuttamam
- 19
निवेदयन्ती गुरवे शय्यां चोपस्करान्विताम्
अलंकृत्य हृषीकेशं सौवर्णामरपादपम्
nivedayantī gurave śayyāṃ copaskarānvitām
alaṃkṛtya hṛṣīkeśaṃ sauvarṇāmarapādapam
- 20
तां तु दृष्ट्वा ततस्ताभ्यामिदं च परिचिन्तितम्
किमेभिः कमलैः कार्यं वरं विष्णुरलंकृतः
tāṃ tu dṛṣṭvā tatastābhyāmidaṃ ca paricintitam
kimebhiḥ kamalaiḥ kāryaṃ varaṃ viṣṇuralaṃkṛtaḥ
- 21
इति भक्तिस्तदा जाता दम्पत्योस्तु नराधिप
तत्प्रसङ्गात्समभ्यर्च्य केशवं लवणाचलम्
शय्या च पुष्पप्रकरैः पूजिता भूश्च सर्वतः
iti bhaktistadā jātā dampatyostu narādhipa
tatprasaṅgātsamabhyarcya keśavaṃ lavaṇācalam
śayyā ca puṣpaprakaraiḥ pūjitā bhūśca sarvataḥ
- 22
अथानङ्गवती तुष्टा तयोर्धनशतत्रयम्
दीयतामादिदेशाथ कलधौतशतत्रयम्
athānaṅgavatī tuṣṭā tayordhanaśatatrayam
dīyatāmādideśātha kaladhautaśatatrayam
- 23
न गृहीतं ततस्ताभ्यां बहुसत्त्वावलम्बनात्
अनङ्गवत्या च पुनस्तयोरन्नं चतुर्विधम्
आनीय व्याहृतं चात्र भुज्यतामिति भूपते
na gṛhītaṃ tatastābhyāṃ bahusattvāvalambanāt
anaṅgavatyā ca punastayorannaṃ caturvidham
ānīya vyāhṛtaṃ cātra bhujyatāmiti bhūpate
- 24
ताभ्यां तु तदपि त्यक्तं भोक्ष्यावो वै वरानने
प्रसङ्गादुपवासेन तवाद्य सुखमावयोः
tābhyāṃ tu tadapi tyaktaṃ bhokṣyāvo vai varānane
prasaṅgādupavāsena tavādya sukhamāvayoḥ
- 25
जन्मप्रभृति पापिष्ठौ कुकर्माणौ दृढव्रते
तत्प्रसङ्गात्तयोर्मध्ये धर्मलेशस्तु ते ऽनघ
janmaprabhṛti pāpiṣṭhau kukarmāṇau dṛḍhavrate
tatprasaṅgāttayormadhye dharmaleśastu te 'nagha
- 26
इति जागरणं ताभ्यां तत्प्रसङ्गादनुष्ठितम्
प्रभाते च तदा दत्ता शय्या सलवणाचला
iti jāgaraṇaṃ tābhyāṃ tatprasaṅgādanuṣṭhitam
prabhāte ca tadā dattā śayyā salavaṇācalā
- 27
ग्रामाश्च गुरवे भक्त्या विप्रेषु द्वादशैव तु
वस्त्रालंकारसंयुक्ता गावश्च करकान्विताः
grāmāśca gurave bhaktyā vipreṣu dvādaśaiva tu
vastrālaṃkārasaṃyuktā gāvaśca karakānvitāḥ
- 28
भोजनं च सुहृन्मित्रदीनान्धकृपणैः समम्
तच्च लुब्धकदाम्पत्यं पूजयित्वा विसर्जितम्
bhojanaṃ ca suhṛnmitradīnāndhakṛpaṇaiḥ samam
tacca lubdhakadāmpatyaṃ pūjayitvā visarjitam
- 29
स भवाꣳल्लुब्धको जातः सपत्नीको नृपेश्वरः
पुष्करप्रकरात्तस्मात्केशवस्य न पूजनात्
sa bhavām̐llubdhako jātaḥ sapatnīko nṛpeśvaraḥ
puṣkaraprakarāttasmātkeśavasya na pūjanāt
- 30
विनष्टाशेषपापस्य तव पुष्करमन्दिरम्
तस्य सत्त्वस्य माहात्म्यादल्पेन तपसा नृप
vinaṣṭāśeṣapāpasya tava puṣkaramandiram
tasya sattvasya māhātmyādalpena tapasā nṛpa

