45 shlokas
- 1
सूत उवाच
तत्र यौ तौ महाशृङ्गौ महावर्णौ महाहिमौ
तृतीयं तु तयोर्मध्ये शृङ्गमत्यन्तमुच्छ्रितम्
sūta uvāca
tatra yau tau mahāśṛṅgau mahāvarṇau mahāhimau
tṛtīyaṃ tu tayormadhye śṛṅgamatyantamucchritam
- 2
नित्यातप्तशिलाजातं सदाभ्रपरिवर्जितम्
तस्याधस्ताद्वृक्षगणे दिशां भागे च पश्चिमे
nityātaptaśilājātaṃ sadābhraparivarjitam
tasyādhastādvṛkṣagaṇe diśāṃ bhāge ca paścime
- 3
जातीलतापरिक्षिप्तं विवरं चारुदर्शनम्
दृष्ट्वैव कौतुकाविष्टस्तं विवेश महीपतिः
jātīlatāparikṣiptaṃ vivaraṃ cārudarśanam
dṛṣṭvaiva kautukāviṣṭastaṃ viveśa mahīpatiḥ
- 4
तमसा चातिनिबिडं नल्वमात्रं सुसंकटम्
नल्वमात्रमतिक्रम्य स्वप्रभाभरणोज्ज्वलम्
tamasā cātinibiḍaṃ nalvamātraṃ susaṃkaṭam
nalvamātramatikramya svaprabhābharaṇojjvalam
- 5
तम् उच्छ्रितम् अथात्यन्तं गम्भीरं परिवर्तुलम्
न तत्र सूर्यस्तपति न विराजति चन्द्रमाः
tam ucchritam athātyantaṃ gambhīraṃ parivartulam
na tatra sūryastapati na virājati candramāḥ
- 6
तथापि दिवसाकारं प्रकाशं तदहर्निशम्
क्रोशाधिकपरीमाणं सरसा च विराजितम्
tathāpi divasākāraṃ prakāśaṃ tadaharniśam
krośādhikaparīmāṇaṃ sarasā ca virājitam
- 7
समन्तात्सरसस्तस्य शैललग्ना तु वेदिका
सौवर्णै राजतैर्वृक्षैर्विद्रुमैरुपशोभितम्
samantātsarasastasya śailalagnā tu vedikā
sauvarṇai rājatairvṛkṣairvidrumairupaśobhitam
- 8
नानामाणिक्यकुसुमैः सुप्रभाभरणोज्ज्वलैः
तस्मिन्सरसि पद्मानि पद्मरागच्छदानि तु
nānāmāṇikyakusumaiḥ suprabhābharaṇojjvalaiḥ
tasminsarasi padmāni padmarāgacchadāni tu
- 9
वज्रकेसरजालानि सुगन्धीनि तथा युतम्
पत्त्रैर्मरकतैर्नीलैर्वैडूर्यस्य महीपते
vajrakesarajālāni sugandhīni tathā yutam
pattrairmarakatairnīlairvaiḍūryasya mahīpate
- 10
कर्णिकाश्च तथा तेषां जातरूपस्य पार्थिव
तस्मिन्सरसि या भूमिर्न सा वज्रसमाकुला
karṇikāśca tathā teṣāṃ jātarūpasya pārthiva
tasminsarasi yā bhūmirna sā vajrasamākulā
- 11
नानारत्नैरुपचिता जलजानां समाश्रयः
कपर्दिकानां शुक्तीनां शङ्खानां च महीपते
nānāratnairupacitā jalajānāṃ samāśrayaḥ
kapardikānāṃ śuktīnāṃ śaṅkhānāṃ ca mahīpate
- 12
मकराणां च मत्स्यानां चण्डानां कच्छपैः सह
तत्र मरकतखण्डानि वज्राणां च सहस्रशः
makarāṇāṃ ca matsyānāṃ caṇḍānāṃ kacchapaiḥ saha
tatra marakatakhaṇḍāni vajrāṇāṃ ca sahasraśaḥ
- 13
पद्मरागेन्द्रनीलानि महानीलानि पार्थिव
पुष्परागाणि सर्वाणि तथा कर्कोटकानि च
padmarāgendranīlāni mahānīlāni pārthiva
puṣparāgāṇi sarvāṇi tathā karkoṭakāni ca
- 14
तुत्थकस्य तु खण्डानि तथा शेषस्य भागशः
राजावर्तस्य मुख्यस्य रुचिराक्षस्य चाप्यथ
tutthakasya tu khaṇḍāni tathā śeṣasya bhāgaśaḥ
rājāvartasya mukhyasya rucirākṣasya cāpyatha
- 15
सूर्येन्दुकान्तयश्चैव नीलो वर्णान्तिमश्च यः
ज्योतीरसस्य रम्यस्य स्यमन्तस्य च भागशः
sūryendukāntayaścaiva nīlo varṇāntimaśca yaḥ
jyotīrasasya ramyasya syamantasya ca bhāgaśaḥ
- 16
सुरोरगवलक्षाणां स्फटिकस्य तथैव च
गोमेदपित्तकानां च धूलीमरकतस्य च
suroragavalakṣāṇāṃ sphaṭikasya tathaiva ca
gomedapittakānāṃ ca dhūlīmarakatasya ca
- 17
वैडूर्यसौगन्धिकयोस्तथा राजमणेर्नृप
वज्रस्यैव च मुख्यस्य तथा ब्रह्ममणेरपि
vaiḍūryasaugandhikayostathā rājamaṇernṛpa
vajrasyaiva ca mukhyasya tathā brahmamaṇerapi
- 18
मुक्ताफलानि मुक्तानां ताराविग्रहधारिणाम्
muktāphalāni muktānāṃ tārāvigrahadhāriṇām
- 19
सुखोष्णं चैव तत्तोयं स्नानाच्छीतविनाशनम्
वैडूर्यस्य शिला मध्ये सरसस्तस्य शोभना
sukhoṣṇaṃ caiva tattoyaṃ snānācchītavināśanam
vaiḍūryasya śilā madhye sarasastasya śobhanā
- 20
प्रमाणेन तथा सा च द्वे च राजन्धनुःशते
चतुरस्रा तथा रम्या तपसा निर्मितात्रिणा
pramāṇena tathā sā ca dve ca rājandhanuḥśate
caturasrā tathā ramyā tapasā nirmitātriṇā
- 21
बिलद्वारसमो देशो यत्र यत्र हिरण्मयः
प्रदेशः स तु राजेन्द्र द्वीपे तस्मिन्मनोहरे
biladvārasamo deśo yatra yatra hiraṇmayaḥ
pradeśaḥ sa tu rājendra dvīpe tasminmanohare
- 22
तथा पुष्करिणी रम्या तस्मिन्राजञ्शिलातले
सुशीतामलपानीया जलजैश्च विराजिता
tathā puṣkariṇī ramyā tasminrājañśilātale
suśītāmalapānīyā jalajaiśca virājitā
- 23
आकाशप्रतिमा राजंश्चतुरस्रा मनोहरा
तस्यास्तदुदकं स्वादु लघु शीतं सुगन्धिकम्
ākāśapratimā rājaṃścaturasrā manoharā
tasyāstadudakaṃ svādu laghu śītaṃ sugandhikam
- 24
न क्षिणोति यथा कण्ठं कुक्षिं नापूरयत्यपि
तृप्तिं विधत्ते परमां शरीरे च महत्सुखम्
na kṣiṇoti yathā kaṇṭhaṃ kukṣiṃ nāpūrayatyapi
tṛptiṃ vidhatte paramāṃ śarīre ca mahatsukham
- 25
मध्ये तु तस्याः प्रासादं निर्मितं तपसात्रिणा
रुक्मसेतुप्रवेशान्तं सर्वरत्नमयं शुभम्
madhye tu tasyāḥ prāsādaṃ nirmitaṃ tapasātriṇā
rukmasetupraveśāntaṃ sarvaratnamayaṃ śubham
- 26
शशाङ्करश्मेः संकाशं प्रासादं राजतं हितम्
रम्यवैडूर्यसोपानं विद्रुमामलसारकम्
śaśāṅkaraśmeḥ saṃkāśaṃ prāsādaṃ rājataṃ hitam
ramyavaiḍūryasopānaṃ vidrumāmalasārakam
- 27
इन्द्रनीलमहास्तम्भं मरकतासक्तवेदिकम्
वज्रांशुजालैः स्फुरितं रम्यं दृष्टिमनोरमम्
indranīlamahāstambhaṃ marakatāsaktavedikam
vajrāṃśujālaiḥ sphuritaṃ ramyaṃ dṛṣṭimanoramam
- 28
प्रासादे तत्र भगवान्देवदेवो जनार्दनः
भोगिभोगावलीसुप्तः सर्वालंकारभूषितः
prāsāde tatra bhagavāndevadevo janārdanaḥ
bhogibhogāvalīsuptaḥ sarvālaṃkārabhūṣitaḥ
- 29
जानुनाकुञ्चितस्त्वेको देवदेवस्य चक्रिणः
फणीन्द्रसंनिविष्टोऽङ्घ्रिर्द्वितीयश्च तथानघ
jānunākuñcitastveko devadevasya cakriṇaḥ
phaṇīndrasaṃniviṣṭo'ṅghrirdvitīyaśca tathānagha
- 30
लक्षयुत्सङ्गगतो ऽङ्घ्रिस्तु शेषभोगप्रशायिनः
फणीन्द्रभोगसंन्यस्तबाहुः केयूरभूषणः
lakṣayutsaṅgagato 'ṅghristu śeṣabhogapraśāyinaḥ
phaṇīndrabhogasaṃnyastabāhuḥ keyūrabhūṣaṇaḥ

