61 shlokas
- 1
सूत उवाच
तस्यैव पर्वतेन्द्रस्य प्रदेशं सुमनोरमम्
अगम्यं मानुषैर् अन्यैर्दैवयोगाद् उपागतः
sūta uvāca
tasyaiva parvatendrasya pradeśaṃ sumanoramam
agamyaṃ mānuṣair anyairdaivayogād upāgataḥ
- 2
ऐरावती सरिच्छ्रेष्ठा यस्माद्देशाद्विनिर्गता
मेघश्यामं च तं देशं द्रुमखण्डैरनेकशः
airāvatī saricchreṣṭhā yasmāddeśādvinirgatā
meghaśyāmaṃ ca taṃ deśaṃ drumakhaṇḍairanekaśaḥ
- 3
शालैस्तालैस्तमालैश्च कर्णिकारैः सशामलैः
न्यग्रोधैश्च तथाश्वत्थैः शिरीषैः शिंशपद्रुमैः
śālaistālaistamālaiśca karṇikāraiḥ saśāmalaiḥ
nyagrodhaiśca tathāśvatthaiḥ śirīṣaiḥ śiṃśapadrumaiḥ
- 4
श्लेष्मातकैर् आमलकैर्हरीतकविभीतकैः
भूर्जैः समुञ्जकैर्बाणैर्वृक्षैः सप्तच्छदद्रुमैः
śleṣmātakair āmalakairharītakavibhītakaiḥ
bhūrjaiḥ samuñjakairbāṇairvṛkṣaiḥ saptacchadadrumaiḥ
- 5
महानिम्बैस्तथा निम्बैर्निर्गुण्डीभिर्हरिद्रुमैः
देवदारुमहावृक्षैस्तथा कालेयकद्रुमैः
mahānimbaistathā nimbairnirguṇḍībhirharidrumaiḥ
devadārumahāvṛkṣaistathā kāleyakadrumaiḥ
- 6
पद्मकैश्चन्दनैर्बिल्वैः कपित्थै रक्तचन्दनैः
माताम्ररिष्टकाक्षोटैर् अब्दकैश्च तथार्जुनैः
padmakaiścandanairbilvaiḥ kapitthai raktacandanaiḥ
mātāmrariṣṭakākṣoṭair abdakaiśca tathārjunaiḥ
- 7
हस्तिकर्णैः सुमनसैः कोविदारैः सुपुष्पितैः
प्राचीनामलकैश्चापि धनकैः समराटकैः
hastikarṇaiḥ sumanasaiḥ kovidāraiḥ supuṣpitaiḥ
prācīnāmalakaiścāpi dhanakaiḥ samarāṭakaiḥ
- 8
खर्जूरैर्नारिकेलैश्च प्रियालाम्रातकेङ्गुदैः
तन्तुमालैर्धवैर्भव्यैः काश्मीरीपर्णिभिस्तथा
kharjūrairnārikelaiśca priyālāmrātakeṅgudaiḥ
tantumālairdhavairbhavyaiḥ kāśmīrīparṇibhistathā
- 9
जातीफलैः पूगफलैः कट्फलैलावलीफलैः
मन्दारैः कोविदारैश्च किंशुकैः कुसुमांशुकैः
jātīphalaiḥ pūgaphalaiḥ kaṭphalailāvalīphalaiḥ
mandāraiḥ kovidāraiśca kiṃśukaiḥ kusumāṃśukaiḥ
- 10
यवासैः शमिपर्णासैर्वेतसैर् अम्बुवेतसैः
रक्तातिरङ्गनारङ्गैर्हिङ्गुभिः सप्रियङ्गुभिः
yavāsaiḥ śamiparṇāsairvetasair ambuvetasaiḥ
raktātiraṅganāraṅgairhiṅgubhiḥ sapriyaṅgubhiḥ
- 11
रक्ताशोकैस्तथाशोकैर् आकल्लैर् अविचारकैः
मुचुकुन्दैस्तथा कुन्दैराटरूषपरूषकैः
raktāśokaistathāśokair ākallair avicārakaiḥ
mucukundaistathā kundairāṭarūṣaparūṣakaiḥ
- 12
किरातैः किङ्किरातैश्च केतकैः श्वेतकेतकैः
शोभाञ्जनैर् अञ्जनैश्च सुकलिङ्गनिकोटकैः
kirātaiḥ kiṅkirātaiśca ketakaiḥ śvetaketakaiḥ
śobhāñjanair añjanaiśca sukaliṅganikoṭakaiḥ
- 13
सुवर्णचारुवसनैर्द्रुमश्रेष्ठैस्तथासनैः
मन्मथस्य शराकारैः सहकारैर्मनोरमैः
suvarṇacāruvasanairdrumaśreṣṭhaistathāsanaiḥ
manmathasya śarākāraiḥ sahakārairmanoramaiḥ
- 14
पीतयूथिकया चैव श्वेतयूथिकया तथा
जात्या चम्पकजात्या च तुम्बरैश्चाप्यतुम्बरैः
pītayūthikayā caiva śvetayūthikayā tathā
jātyā campakajātyā ca tumbaraiścāpyatumbaraiḥ
- 15
मोचैर्लोचैस्तु लकुचैस्तिलपुष्पकुशेशयैः
तथा सुपुष्पावरणैश्चव्यकैः कामिवल्लभैः
mocairlocaistu lakucaistilapuṣpakuśeśayaiḥ
tathā supuṣpāvaraṇaiścavyakaiḥ kāmivallabhaiḥ
- 16
पुष्पाङ्कुरैश्च बकुलैः पारिभद्रहरिद्रैः
धाराकदम्बैः कुटजैः कदम्बैर्गिरिकुटजैः
puṣpāṅkuraiśca bakulaiḥ pāribhadraharidraiḥ
dhārākadambaiḥ kuṭajaiḥ kadambairgirikuṭajaiḥ
- 17
आदित्यमुस्तकैः कुम्भैः कुङ्कुमैः कामवल्लभैः
कट्फलैर्बदरैर्नीपैर्दीपैरिव महोज्ज्वलैः
ādityamustakaiḥ kumbhaiḥ kuṅkumaiḥ kāmavallabhaiḥ
kaṭphalairbadarairnīpairdīpairiva mahojjvalaiḥ
- 18
रक्तैः पालीवनैः श्वेतैर्दाडिमैश्चम्पकद्रुमैः
बन्धूकैश्च सुबन्धूकैः कुञ्जकानां तु जातिभिः
raktaiḥ pālīvanaiḥ śvetairdāḍimaiścampakadrumaiḥ
bandhūkaiśca subandhūkaiḥ kuñjakānāṃ tu jātibhiḥ
- 19
कुसुमैः पाटलाभिश्च मल्लिकाकरवीरकैः
कुरबकैर्हिमवरैर्जम्बूभिर्नृपजम्बुभिः
kusumaiḥ pāṭalābhiśca mallikākaravīrakaiḥ
kurabakairhimavarairjambūbhirnṛpajambubhiḥ
- 20
बीजपूरैः सकर्पूरैर्गुरुभिश्चागुरुद्रुमैः
बिम्बैश्च प्रतिबिम्बैश्च संतानकवितानकैः
bījapūraiḥ sakarpūrairgurubhiścāgurudrumaiḥ
bimbaiśca pratibimbaiśca saṃtānakavitānakaiḥ
- 21
तथा गुग्गुलवृक्षैश्च हिन्तालधवलेक्षुभिः
तृणशून्यैः करवीरैरशोकैश्चक्रमर्दनैः
tathā guggulavṛkṣaiśca hintāladhavalekṣubhiḥ
tṛṇaśūnyaiḥ karavīrairaśokaiścakramardanaiḥ
- 22
पीलुभिर्धातकीभिश्च चिरिबिल्वैः समाकुलैः
तिन्तिडीकैस्तथा लोध्रैर्विडङ्गैः क्षीरिकाद्रुमैः
pīlubhirdhātakībhiśca ciribilvaiḥ samākulaiḥ
tintiḍīkaistathā lodhrairviḍaṅgaiḥ kṣīrikādrumaiḥ
- 23
अश्मन्तकैस्तथा कालैर्जम्बीरैः श्वैतकद्रुमैः
भल्लातकैरिन्द्रयवैर्वल्गुजैः सिद्धिसाधकैः
aśmantakaistathā kālairjambīraiḥ śvaitakadrumaiḥ
bhallātakairindrayavairvalgujaiḥ siddhisādhakaiḥ
- 24
नागकेसरवृक्षैश्च सुकेसरमनोहरैः
करमर्दैः कासमर्दैर् अरिष्टकवरिष्टकैः
रुद्राक्षैर्द्राक्षसम्भूतैः सप्ताह्वैः पुत्रजीवकैः
nāgakesaravṛkṣaiśca sukesaramanoharaiḥ
karamardaiḥ kāsamardair ariṣṭakavariṣṭakaiḥ
rudrākṣairdrākṣasambhūtaiḥ saptāhvaiḥ putrajīvakaiḥ
- 38
उदयादित्यसंकाशैः सूर्यचन्द्रनिभैस्तथा
तपनीयसवर्णैश्च अतसीपुष्पसंनिभैः
udayādityasaṃkāśaiḥ sūryacandranibhaistathā
tapanīyasavarṇaiśca atasīpuṣpasaṃnibhaiḥ
- 39
शूकपत्त्रनिभैश्चान्यैः स्थलपत्त्रैश्च भागशः
पञ्चवर्णैः समाकीर्णैर्बहुवर्णैस्तथैव च
śūkapattranibhaiścānyaiḥ sthalapattraiśca bhāgaśaḥ
pañcavarṇaiḥ samākīrṇairbahuvarṇaistathaiva ca
- 40
द्रष्टुर्दृष्ट्या हितमुदैः कुमुदैश्चन्द्रसंनिभैः
तथा वह्निशिखाकारैर्गजवक्त्रोत्पलैः शुभैः
draṣṭurdṛṣṭyā hitamudaiḥ kumudaiścandrasaṃnibhaiḥ
tathā vahniśikhākārairgajavaktrotpalaiḥ śubhaiḥ
- 41
नीलोत्पलैः सकह्लारैर्गुञ्जातककसेरुकैः
शृङ्गाटकमृणालैश्च करटै राजतोत्पलैः
nīlotpalaiḥ sakahlārairguñjātakakaserukaiḥ
śṛṅgāṭakamṛṇālaiśca karaṭai rājatotpalaiḥ
- 42
जलजैः स्थलजैर्मूलैः फलैः पुष्पैर्विशेषतः
विविधैश्चैव नीवारैर्मुनिभोज्यैर्नराधिप
jalajaiḥ sthalajairmūlaiḥ phalaiḥ puṣpairviśeṣataḥ
vividhaiścaiva nīvārairmunibhojyairnarādhipa
- 43
न तद्धान्यं न तत्सस्यं न तच्छाकं न तत्फलम्
न तन्मूलं न तत्कन्दं न तत्पुष्पं नराधिप
na taddhānyaṃ na tatsasyaṃ na tacchākaṃ na tatphalam
na tanmūlaṃ na tatkandaṃ na tatpuṣpaṃ narādhipa

