242 shlokas
- 1
सूत उवाच
अथ देवो महादेवः पूर्वं कृष्णः प्रजापतिः
विहारार्थं स देवेशो मानुषेष्विह जयते
sūta uvāca
atha devo mahādevaḥ pūrvaṃ kṛṣṇaḥ prajāpatiḥ
vihārārthaṃ sa deveśo mānuṣeṣviha jayate
- 2
देवक्यां वसुदेवस्य तपसा पुष्करेक्षणः
चतुर्बाहुस्तदा जातो दिव्यरूपो ज्वलञ्श्रिया
devakyāṃ vasudevasya tapasā puṣkarekṣaṇaḥ
caturbāhustadā jāto divyarūpo jvalañśriyā
- 3
श्रीवत्सलक्षणं देवं दृष्ट्वा दिव्यैश्च लक्षणैः
उवाच वसुदेवस्तं रूपं संहर वै प्रभो
śrīvatsalakṣaṇaṃ devaṃ dṛṣṭvā divyaiśca lakṣaṇaiḥ
uvāca vasudevastaṃ rūpaṃ saṃhara vai prabho
- 4
भीतोऽहं देव कंसस्य ततस्त्वेतद्ब्रवीमि ते
मम पुत्रा हतास्तेन ज्येष्ठास्ते भीमविक्रमाः
bhīto'haṃ deva kaṃsasya tatastvetadbravīmi te
mama putrā hatāstena jyeṣṭhāste bhīmavikramāḥ
- 5
वसुदेववचः श्रुत्वा रूपं संहरतेऽच्युतः
अनुज्ञाप्य ततः शौरिं नन्दगोपगृहेऽनयत्
vasudevavacaḥ śrutvā rūpaṃ saṃharate'cyutaḥ
anujñāpya tataḥ śauriṃ nandagopagṛhe'nayat
- 6
दत्त्वैनं नन्दगोपस्य रक्ष्यतामिति चाब्रवीत्
अतस्तु सर्वकल्याणं यादवानां भविष्यति
अयं तु गर्भो देवक्यां जातः कंसं हनिष्यति
dattvainaṃ nandagopasya rakṣyatāmiti cābravīt
atastu sarvakalyāṇaṃ yādavānāṃ bhaviṣyati
ayaṃ tu garbho devakyāṃ jātaḥ kaṃsaṃ haniṣyati
- 7
ऋषय ऊचुः
क एष वसुदेवस्तु देवकी च यशस्विनी
नन्दगोपश्च कस्त्वेष यशोदा च महाव्रता
ṛṣaya ūcuḥ
ka eṣa vasudevastu devakī ca yaśasvinī
nandagopaśca kastveṣa yaśodā ca mahāvratā
- 8
यो विष्णुं जनयामास यं च तातेत्यभाषत
या गर्भं जनयामास या चैनं त्व् अभ्यवर्धयत्
yo viṣṇuṃ janayāmāsa yaṃ ca tātetyabhāṣata
yā garbhaṃ janayāmāsa yā cainaṃ tv abhyavardhayat
- 9
सूत उवाच
पुरुषः कश्यपस्त्वासीद् अदितिस्तु प्रिया स्मृता
ब्रह्मणः कश्यपस्त्वंशः पृथिव्यास्त्वदितिस्तथा
sūta uvāca
puruṣaḥ kaśyapastvāsīd aditistu priyā smṛtā
brahmaṇaḥ kaśyapastvaṃśaḥ pṛthivyāstvaditistathā
- 10
अथ कामान्महाबाहुर्देवक्याः समपूरयत्
ये तया काङ्क्षिता नित्यमजातस्य महात्मनः
atha kāmānmahābāhurdevakyāḥ samapūrayat
ye tayā kāṅkṣitā nityamajātasya mahātmanaḥ
- 11
सो ऽवतीर्णो महीं देवः प्रविष्टो मानुषीं तनुम्
मोहयन्सर्वभूतानि योगात्मा योगमायया
so 'vatīrṇo mahīṃ devaḥ praviṣṭo mānuṣīṃ tanum
mohayansarvabhūtāni yogātmā yogamāyayā
- 12
नष्टे धर्मे तथा जज्ञे विष्णुर्वृष्णिकुले प्रभुः
कर्तुं धर्मस्य संस्थानमसुराणां प्रणाशनम्
naṣṭe dharme tathā jajñe viṣṇurvṛṣṇikule prabhuḥ
kartuṃ dharmasya saṃsthānamasurāṇāṃ praṇāśanam
- 13
रुक्मिणी सत्यभामा च सत्या नाग्नजिती तथा
सुभामा च तथा शैब्या गान्धारी लक्ष्मणा तथा
rukmiṇī satyabhāmā ca satyā nāgnajitī tathā
subhāmā ca tathā śaibyā gāndhārī lakṣmaṇā tathā
- 14
मित्रविन्दा च कालिन्दी देवी जाम्बवती तथा
सुशीला च तथा माद्री कौशल्या विजया तथा
एवमादीनि देवीनां सहस्राणि च षोडश
mitravindā ca kālindī devī jāmbavatī tathā
suśīlā ca tathā mādrī kauśalyā vijayā tathā
evamādīni devīnāṃ sahasrāṇi ca ṣoḍaśa
- 15
रुक्मिणी जनयामास पुत्रान्रणविशारदान्
चारुदेष्णं रणे शूरं प्रद्युम्नं च महाबलम्
rukmiṇī janayāmāsa putrānraṇaviśāradān
cārudeṣṇaṃ raṇe śūraṃ pradyumnaṃ ca mahābalam
- 16
सुचारुं भद्रचारुं च सुदेष्णं भद्रमेव च
परशुं चारुगुप्तं च चारुभद्रं सुचारुकम्
चारुहासं कनिष्ठं च कन्यां चारुमतीं तथा
sucāruṃ bhadracāruṃ ca sudeṣṇaṃ bhadrameva ca
paraśuṃ cāruguptaṃ ca cārubhadraṃ sucārukam
cāruhāsaṃ kaniṣṭhaṃ ca kanyāṃ cārumatīṃ tathā
- 17
जज्ञिरे सत्यभामायां भानुर्भ्रमरतेक्षणः
रोहितो दीप्तिमांश्चैव ताम्रश्चक्रो जलंधमः
jajñire satyabhāmāyāṃ bhānurbhramaratekṣaṇaḥ
rohito dīptimāṃścaiva tāmraścakro jalaṃdhamaḥ
- 18
चतस्रो जज्ञिरे तेषां स्वसारस्तु यवीयसीः
जाम्बवत्याः सुतो जज्ञे साम्बः समितिशोभनः
catasro jajñire teṣāṃ svasārastu yavīyasīḥ
jāmbavatyāḥ suto jajñe sāmbaḥ samitiśobhanaḥ
- 19
मित्रवान्मित्रविन्दश्च मित्रविन्दा वराङ्गना
मित्रबाहुः सुनीथश्च नाग्नजित्याः प्रजा हि सा
mitravānmitravindaśca mitravindā varāṅganā
mitrabāhuḥ sunīthaśca nāgnajityāḥ prajā hi sā
- 20
एवमादीनि पुत्राणां सहस्राणि निबोधत
शतं शतसहस्राणां पुत्राणां तस्य धीमतः
evamādīni putrāṇāṃ sahasrāṇi nibodhata
śataṃ śatasahasrāṇāṃ putrāṇāṃ tasya dhīmataḥ
- 21
अशीतिश्च सहस्राणि वासुदेवसुतास्तथा
लक्षमेकं तथा प्रोक्तं पुत्राणां च द्विजोत्तमाः
aśītiśca sahasrāṇi vāsudevasutāstathā
lakṣamekaṃ tathā proktaṃ putrāṇāṃ ca dvijottamāḥ
- 22
उपसङ्गस्य तु सुतौ वज्रः संक्षिप्त एव च
भूरीन्द्रसेनो भूरिश्च गवेषणसुताव् उभौ
upasaṅgasya tu sutau vajraḥ saṃkṣipta eva ca
bhūrīndraseno bhūriśca gaveṣaṇasutāv ubhau
- 23
प्रद्युम्नस्य तु दायादो वैदर्भ्यां बुद्धिसत्तमः
अनिरुद्धो रणेऽरुद्धो जज्ञेऽस्य मृगकेतनः
pradyumnasya tu dāyādo vaidarbhyāṃ buddhisattamaḥ
aniruddho raṇe'ruddho jajñe'sya mṛgaketanaḥ
- 24
काश्या सुपार्श्वतनया साम्बाल्लेभे तरस्विनः
सत्यप्रकृतयो देवाः पञ्च वीराः प्रकीर्तिताः
kāśyā supārśvatanayā sāmbāllebhe tarasvinaḥ
satyaprakṛtayo devāḥ pañca vīrāḥ prakīrtitāḥ
- 25
तिस्रः कोट्यः प्रवीराणां यादवानां महात्मनाम्
षष्टिः शतसहस्राणि वीर्यवन्तो महाबलाः
tisraḥ koṭyaḥ pravīrāṇāṃ yādavānāṃ mahātmanām
ṣaṣṭiḥ śatasahasrāṇi vīryavanto mahābalāḥ
- 26
देवांशाः सर्व एवेह ह्य् उत्पन्नास्ते महौजसः
देवासुरे हता ये च त्व् असुरा ये महाबलाः
devāṃśāḥ sarva eveha hy utpannāste mahaujasaḥ
devāsure hatā ye ca tv asurā ye mahābalāḥ
- 27
इहोत्पन्ना मनुष्येषु बाधन्ते सर्वमानवान्
तेषामुत्सादनार्थाय उत्पन्नो यादवे कुले
ihotpannā manuṣyeṣu bādhante sarvamānavān
teṣāmutsādanārthāya utpanno yādave kule
- 28
कुलानां शतमेकं च यादवानां महात्मनाम्
सर्वमेतत्कुलं यावद्वर्तते वैष्णवे कुले
kulānāṃ śatamekaṃ ca yādavānāṃ mahātmanām
sarvametatkulaṃ yāvadvartate vaiṣṇave kule
- 29
विष्णुस्तेषां प्रणेता च प्रभुत्वे च व्यवस्थितः
निदेशस्थायिनस्तस्य कथ्यन्ते सर्वयादवाः
viṣṇusteṣāṃ praṇetā ca prabhutve ca vyavasthitaḥ
nideśasthāyinastasya kathyante sarvayādavāḥ
- 30
ऋषय ऊचुः
सप्तर्षयः कुबेरश्च यक्षो माणिचरस्तथा
शालकिर्नारदश्चैव सिद्धो धन्वन्तरिस्तथा
ṛṣaya ūcuḥ
saptarṣayaḥ kuberaśca yakṣo māṇicarastathā
śālakirnāradaścaiva siddho dhanvantaristathā

