22 shlokas
- 1
युधिष्ठिर उवाच
एवं तदा प्रयाचन्तं भास्करं मुनिसत्तमः
जमदग्निर्महातेजाः किं कार्यं प्रत्यपद्यत
yudhiṣṭhira uvāca
evaṃ tadā prayācantaṃ bhāskaraṃ munisattamaḥ
jamadagnirmahātejāḥ kiṃ kāryaṃ pratyapadyata
- 2
भीष्म उवाच
तथा प्रयाचमानस्य मुनिर् अग्निसमप्रभः
जमदग्निः शमं नैव जगाम कुरुनन्दन
bhīṣma uvāca
tathā prayācamānasya munir agnisamaprabhaḥ
jamadagniḥ śamaṃ naiva jagāma kurunandana
- 3
ततः सूर्यो मधुरया वाचा तम् इदम् अब्रवीत्
कृताञ्जलिर्विप्ररूपी प्रणम्येदं विशां पते
tataḥ sūryo madhurayā vācā tam idam abravīt
kṛtāñjalirviprarūpī praṇamyedaṃ viśāṃ pate
- 4
चलं निमित्तं विप्रर्षे सदा सूर्यस्य गच्छतः
कथं चलं वेत्स्यसि त्वं सदा यान्तं दिवाकरम्
calaṃ nimittaṃ viprarṣe sadā sūryasya gacchataḥ
kathaṃ calaṃ vetsyasi tvaṃ sadā yāntaṃ divākaram
- 5
जमदग्निर् उवाच
स्थिरं वापि चलं वापि जाने त्वां ज्ञानचक्षुषा
अवश्यं विनयाधानं कार्यम् अद्य मया तव
jamadagnir uvāca
sthiraṃ vāpi calaṃ vāpi jāne tvāṃ jñānacakṣuṣā
avaśyaṃ vinayādhānaṃ kāryam adya mayā tava
- 6
अपराह्णे निमेषार्धं तिष्ठसि त्वं दिवाकर
तत्र वेत्स्यामि सूर्य त्वां न मे ऽत्रास्ति विचारणा
aparāhṇe nimeṣārdhaṃ tiṣṭhasi tvaṃ divākara
tatra vetsyāmi sūrya tvāṃ na me 'trāsti vicāraṇā
- 7
सूर्य उवाच
असंशयं मां विप्रर्षे वेत्स्यसे धन्विनां वर
अपकारिणं तु मां विद्धि भगवञ्शरणागतम्
sūrya uvāca
asaṃśayaṃ māṃ viprarṣe vetsyase dhanvināṃ vara
apakāriṇaṃ tu māṃ viddhi bhagavañśaraṇāgatam
- 8
भीष्म उवाच
ततः प्रहस्य भगवाञ्जमदग्निर् उवाच तम्
न भीः सूर्य त्वया कार्या प्रणिपातगतो ह्यसि
bhīṣma uvāca
tataḥ prahasya bhagavāñjamadagnir uvāca tam
na bhīḥ sūrya tvayā kāryā praṇipātagato hyasi
- 9
ब्राह्मणेष्वार्जवं यच्च स्थैर्यं च धरणीतले
सौम्यतां चैव सोमस्य गाम्भीर्यं वरुणस्य च
brāhmaṇeṣvārjavaṃ yacca sthairyaṃ ca dharaṇītale
saumyatāṃ caiva somasya gāmbhīryaṃ varuṇasya ca
- 10
दीप्तिम् अग्नेः प्रभां मेरोः प्रतापं तपनस्य च
एतान्यतिक्रमेद्यो वै स हन्याच्छरणागतम्
dīptim agneḥ prabhāṃ meroḥ pratāpaṃ tapanasya ca
etānyatikramedyo vai sa hanyāccharaṇāgatam
- 11
भवेत्स गुरुतल्पी च ब्रह्महा च तथा भवेत्
सुरापानं च कुर्यात्स यो हन्याच्छरणागतम्
bhavetsa gurutalpī ca brahmahā ca tathā bhavet
surāpānaṃ ca kuryātsa yo hanyāccharaṇāgatam
- 12
एतस्य त्वपनीतस्य समाधिं तात चिन्तय
यथा सुखगमः पन्था भवेत्त्वद्रश्मितापितः
etasya tvapanītasya samādhiṃ tāta cintaya
yathā sukhagamaḥ panthā bhavettvadraśmitāpitaḥ
- 13
भीष्म उवाच
एतावद् उक्त्वा स तदा तूष्णीम् आसीद्भृगूद्वहः
अथ सूर्यो ददौ तस्मै छत्रोपानहम् आशु वै
bhīṣma uvāca
etāvad uktvā sa tadā tūṣṇīm āsīdbhṛgūdvahaḥ
atha sūryo dadau tasmai chatropānaham āśu vai
- 14
सूर्य उवाच
महर्षे शिरसस्त्राणं छत्रं मद्रश्मिवारणम्
प्रतिगृह्णीष्व पद्भ्यां च त्राणार्थं चर्मपादुके
sūrya uvāca
maharṣe śirasastrāṇaṃ chatraṃ madraśmivāraṇam
pratigṛhṇīṣva padbhyāṃ ca trāṇārthaṃ carmapāduke
- 15
अद्यप्रभृति चैवैतल्लोके सम्प्रचरिष्यति
पुण्यदानेषु सर्वेषु परम् अक्षय्यम् एव च
adyaprabhṛti caivaitalloke sampracariṣyati
puṇyadāneṣu sarveṣu param akṣayyam eva ca
- 16
भीष्म उवाच
उपानच्छत्रम् एतद्वै सूर्येणेह प्रवर्तितम्
पुण्यम् एतद् अभिख्यातं त्रिषु लोकेषु भारत
bhīṣma uvāca
upānacchatram etadvai sūryeṇeha pravartitam
puṇyam etad abhikhyātaṃ triṣu lokeṣu bhārata
- 17
तस्मात्प्रयच्छ विप्रेभ्यश्छत्रोपानहम् उत्तमम्
धर्मस्ते सुमहान्भावी न मे ऽत्रास्ति विचारणा
tasmātprayaccha viprebhyaśchatropānaham uttamam
dharmaste sumahānbhāvī na me 'trāsti vicāraṇā
- 18
छत्रं हि भरतश्रेष्ठ यः प्रदद्याद्द्विजातये
शुभ्रं शतशलाकं वै स प्रेत्य सुखम् एधते
chatraṃ hi bharataśreṣṭha yaḥ pradadyāddvijātaye
śubhraṃ śataśalākaṃ vai sa pretya sukham edhate
- 19
स शक्रलोके वसति पूज्यमानो द्विजातिभिः
अप्सरोभिश्च सततं देवैश्च भरतर्षभ
sa śakraloke vasati pūjyamāno dvijātibhiḥ
apsarobhiśca satataṃ devaiśca bharatarṣabha
- 20
दह्यमानाय विप्राय यः प्रयच्छत्युपानहौ
स्नातकाय महाबाहो संशिताय द्विजातये
dahyamānāya viprāya yaḥ prayacchatyupānahau
snātakāya mahābāho saṃśitāya dvijātaye
- 21
सो ऽपि लोकान् अवाप्नोति दैवतैर् अभिपूजितान्
गोलोके स मुदा युक्तो वसति प्रेत्य भारत
so 'pi lokān avāpnoti daivatair abhipūjitān
goloke sa mudā yukto vasati pretya bhārata
- 22
एतत्ते भरतश्रेष्ठ मया कार्त्स्न्येन कीर्तितम्
छत्रोपानहदानस्य फलं भरतसत्तम
etatte bharataśreṣṭha mayā kārtsnyena kīrtitam
chatropānahadānasya phalaṃ bharatasattama

