20 shlokas
- 1
युधिष्ठिर उवाच
कीदृशे पुरुषे तात स्त्रीषु वा भरतर्षभ
श्रीः पद्मा वसते नित्यं तन्मे ब्रूहि पितामह
yudhiṣṭhira uvāca
kīdṛśe puruṣe tāta strīṣu vā bharatarṣabha
śrīḥ padmā vasate nityaṃ tanme brūhi pitāmaha
- 2
भीष्म उवाच
अत्र ते वर्तयिष्यामि यथादृष्टं यथाश्रुतम्
रुक्मिणी देवकीपुत्रसंनिधौ पर्यपृच्छत
bhīṣma uvāca
atra te vartayiṣyāmi yathādṛṣṭaṃ yathāśrutam
rukmiṇī devakīputrasaṃnidhau paryapṛcchata
- 3
नारायणस्याङ्कगतां ज्वलन्तीं दृष्ट्वा श्रियं पद्मसमानवक्त्राम्
कौतूहलाद्विस्मितचारुनेत्रा पप्रच्छ माता मकरध्वजस्य
nārāyaṇasyāṅkagatāṃ jvalantīṃ dṛṣṭvā śriyaṃ padmasamānavaktrām
kautūhalādvismitacārunetrā papraccha mātā makaradhvajasya
- 4
कानीह भूतान्युपसेवसे त्वं संतिष्ठती कानि न सेवसे त्वम्
तानि त्रिलोकेश्वरभूतकान्ते तत्त्वेन मे ब्रूहि महर्षिकन्ये
kānīha bhūtānyupasevase tvaṃ saṃtiṣṭhatī kāni na sevase tvam
tāni trilokeśvarabhūtakānte tattvena me brūhi maharṣikanye
- 5
एवं तदा श्रीर् अभिभाष्यमाणा देव्या समक्षं गरुडध्वजस्य
उवाच वाक्यं मधुराभिधानं मनोहरं चन्द्रमुखी प्रसन्ना
evaṃ tadā śrīr abhibhāṣyamāṇā devyā samakṣaṃ garuḍadhvajasya
uvāca vākyaṃ madhurābhidhānaṃ manoharaṃ candramukhī prasannā
- 6
वसामि सत्ये सुभगे प्रगल्भे दक्षे नरे कर्मणि वर्तमाने
नाकर्मशीले पुरुषे वसामि न नास्तिके सांकरिके कृतघ्ने
न भिन्नवृत्ते न नृशंसवृत्ते न चापि चौरे न गुरुष्वसूये
vasāmi satye subhage pragalbhe dakṣe nare karmaṇi vartamāne
nākarmaśīle puruṣe vasāmi na nāstike sāṃkarike kṛtaghne
na bhinnavṛtte na nṛśaṃsavṛtte na cāpi caure na guruṣvasūye
- 7
ये चाल्पतेजोबलसत्त्वसारा हृष्यन्ति कुप्यन्ति च यत्र तत्र
न देवि तिष्ठामि तथाविधेषु नरेषु संसुप्तमनोरथेषु
ye cālpatejobalasattvasārā hṛṣyanti kupyanti ca yatra tatra
na devi tiṣṭhāmi tathāvidheṣu nareṣu saṃsuptamanoratheṣu
- 8
यश्चात्मनि प्रार्थयते न किंचिद्यश्च स्वभावोपहतान्तरात्मा
तेष्वल्पसंतोषरतेषु नित्यं नरेषु नाहं निवसामि देवि
yaścātmani prārthayate na kiṃcidyaśca svabhāvopahatāntarātmā
teṣvalpasaṃtoṣarateṣu nityaṃ nareṣu nāhaṃ nivasāmi devi
- 9
वसामि धर्मशीलेषु धर्मज्ञेषु महात्मसु
वृद्धसेविषु दान्तेषु सत्त्वज्ञेषु महात्मसु
vasāmi dharmaśīleṣu dharmajñeṣu mahātmasu
vṛddhaseviṣu dānteṣu sattvajñeṣu mahātmasu
- 10
स्त्रीषु क्षान्तासु दान्तासु देवद्विजपरासु च
वसामि सत्यशीलासु स्वभावनिरतासु च
strīṣu kṣāntāsu dāntāsu devadvijaparāsu ca
vasāmi satyaśīlāsu svabhāvaniratāsu ca
- 11
प्रकीर्णभाण्डाम् अनवेक्ष्यकारिणीं सदा च भर्तुः प्रतिकूलवादिनीम्
परस्य वेश्माभिरताम् अलज्जाम् एवंविधां स्त्रीं परिवर्जयामि
prakīrṇabhāṇḍām anavekṣyakāriṇīṃ sadā ca bhartuḥ pratikūlavādinīm
parasya veśmābhiratām alajjām evaṃvidhāṃ strīṃ parivarjayāmi
- 12
लोलाम् अचोक्षाम् अवलेहिनीं च व्यपेतधैर्यां कलहप्रियां च
निद्राभिभूतां सततं शयानाम् एवंविधां स्त्रीं परिवर्जयामि
lolām acokṣām avalehinīṃ ca vyapetadhairyāṃ kalahapriyāṃ ca
nidrābhibhūtāṃ satataṃ śayānām evaṃvidhāṃ strīṃ parivarjayāmi
- 13
सत्यासु नित्यं प्रियदर्शनासु सौभाग्ययुक्तासु गुणान्वितासु
वसामि नारीषु पतिव्रतासु कल्याणशीलासु विभूषितासु
satyāsu nityaṃ priyadarśanāsu saubhāgyayuktāsu guṇānvitāsu
vasāmi nārīṣu pativratāsu kalyāṇaśīlāsu vibhūṣitāsu
- 14
यानेषु कन्यासु विभूषणेषु यज्ञेषु मेघेषु च वृष्टिमत्सु
वसामि फुल्लासु च पद्मिनीषु नक्षत्रवीथीषु च शारदीषु
yāneṣu kanyāsu vibhūṣaṇeṣu yajñeṣu megheṣu ca vṛṣṭimatsu
vasāmi phullāsu ca padminīṣu nakṣatravīthīṣu ca śāradīṣu
- 15
शैलेषु गोष्ठेषु तथा वनेषु सरःसु फुल्लोत्पलपङ्कजेषु
नदीषु हंसस्वननादितासु क्रौञ्चावघुष्टस्वरशोभितासु
śaileṣu goṣṭheṣu tathā vaneṣu saraḥsu phullotpalapaṅkajeṣu
nadīṣu haṃsasvananāditāsu krauñcāvaghuṣṭasvaraśobhitāsu
- 16
विस्तीर्णकूलह्रदशोभितासु तपस्विसिद्धद्विजसेवितासु
वसामि नित्यं सुबहूदकासु सिंहैर्गजैश्चाकुलितोदकासु
मत्ते गजे गोवृषभे नरेन्द्रे सिंहासने सत्पुरुषे च नित्यम्
vistīrṇakūlahradaśobhitāsu tapasvisiddhadvijasevitāsu
vasāmi nityaṃ subahūdakāsu siṃhairgajaiścākulitodakāsu
matte gaje govṛṣabhe narendre siṃhāsane satpuruṣe ca nityam
- 17
यस्मिन्गृहे हूयते हव्यवाहो गोब्राह्मणश्चार्च्यते देवताश्च
काले च पुष्पैर्बलयः क्रियन्ते तस्मिन्गृहे नित्यम् उपैमि वासम्
yasmingṛhe hūyate havyavāho gobrāhmaṇaścārcyate devatāśca
kāle ca puṣpairbalayaḥ kriyante tasmingṛhe nityam upaimi vāsam
- 18
स्वाध्यायनित्येषु द्विजेषु नित्यं क्षत्रे च धर्माभिरते सदैव
वैश्ये च कृष्याभिरते वसामि शूद्रे च शुश्रूषणनित्ययुक्ते
svādhyāyanityeṣu dvijeṣu nityaṃ kṣatre ca dharmābhirate sadaiva
vaiśye ca kṛṣyābhirate vasāmi śūdre ca śuśrūṣaṇanityayukte
- 19
नारायणे त्वेकमना वसामि सर्वेण भावेन शरीरभूता
तस्मिन्हि धर्मः सुमहान्निविष्टो ब्रह्मण्यता चात्र तथा प्रियत्वम्
nārāyaṇe tvekamanā vasāmi sarveṇa bhāvena śarīrabhūtā
tasminhi dharmaḥ sumahānniviṣṭo brahmaṇyatā cātra tathā priyatvam
- 20
नाहं शरीरेण वसामि देवि नैवं मया शक्यम् इहाभिधातुम्
यस्मिंस्तु भावेन वसामि पुंसि स वर्धते धर्मयशोऽर्थकामैः
nāhaṃ śarīreṇa vasāmi devi naivaṃ mayā śakyam ihābhidhātum
yasmiṃstu bhāvena vasāmi puṃsi sa vardhate dharmayaśo'rthakāmaiḥ

