19 shlokas
- 1
भीष्म उवाच
सर्वान्कामान्प्रयच्छन्ति ये प्रयच्छन्ति काञ्चनम्
इत्येवं भगवान् अत्रिः पितामहसुतो ऽब्रवीत्
bhīṣma uvāca
sarvānkāmānprayacchanti ye prayacchanti kāñcanam
ityevaṃ bhagavān atriḥ pitāmahasuto 'bravīt
- 2
पवित्रं शुच्यथायुष्यं पितॄणाम् अक्षयं च तत्
सुवर्णं मनुजेन्द्रेण हरिश्चन्द्रेण कीर्तितम्
pavitraṃ śucyathāyuṣyaṃ pitṝṇām akṣayaṃ ca tat
suvarṇaṃ manujendreṇa hariścandreṇa kīrtitam
- 3
पानीयदानं परमं दानानां मनुर् अब्रवीत्
तस्माद्वापीश्च कूपांश्च तडागानि च खानयेत्
pānīyadānaṃ paramaṃ dānānāṃ manur abravīt
tasmādvāpīśca kūpāṃśca taḍāgāni ca khānayet
- 4
अर्धं पापस्य हरति पुरुषस्येह कर्मणः
कूपः प्रवृत्तपानीयः सुप्रवृत्तश्च नित्यशः
ardhaṃ pāpasya harati puruṣasyeha karmaṇaḥ
kūpaḥ pravṛttapānīyaḥ supravṛttaśca nityaśaḥ
- 5
सर्वं तारयते वंशं यस्य खाते जलाशये
गावः पिबन्ति विप्राश्च साधवश्च नराः सदा
sarvaṃ tārayate vaṃśaṃ yasya khāte jalāśaye
gāvaḥ pibanti viprāśca sādhavaśca narāḥ sadā
- 6
निदाघकाले पानीयं यस्य तिष्ठत्यवारितम्
स दुर्गं विषमं कृच्छ्रं न कदाचिद् अवाप्नुते
nidāghakāle pānīyaṃ yasya tiṣṭhatyavāritam
sa durgaṃ viṣamaṃ kṛcchraṃ na kadācid avāpnute
- 7
बृहस्पतेर्भगवतः पूष्णश्चैव भगस्य च
अश्विनोश्चैव वह्नेश्च प्रीतिर्भवति सर्पिषा
bṛhaspaterbhagavataḥ pūṣṇaścaiva bhagasya ca
aśvinoścaiva vahneśca prītirbhavati sarpiṣā
- 8
परमं भेषजं ह्येतद्यज्ञानाम् एतद् उत्तमम्
रसानाम् उत्तमं चैतत्फलानां चैतद् उत्तमम्
paramaṃ bheṣajaṃ hyetadyajñānām etad uttamam
rasānām uttamaṃ caitatphalānāṃ caitad uttamam
- 9
फलकामो यशस्कामः पुष्टिकामश्च नित्यदा
घृतं दद्याद्द्विजातिभ्यः पुरुषः शुचिर् आत्मवान्
phalakāmo yaśaskāmaḥ puṣṭikāmaśca nityadā
ghṛtaṃ dadyāddvijātibhyaḥ puruṣaḥ śucir ātmavān
- 10
घृतं मासे आश्वयुजि विप्रेभ्यो यः प्रयच्छति
तस्मै प्रयच्छतो रूपं प्रीतौ देवाविहाश्विनौ
ghṛtaṃ māse āśvayuji viprebhyo yaḥ prayacchati
tasmai prayacchato rūpaṃ prītau devāvihāśvinau
- 11
पायसं सर्पिषा मिश्रं द्विजेभ्यो यः प्रयच्छति
गृहं तस्य न रक्षांसि धर्षयन्ति कदाचन
pāyasaṃ sarpiṣā miśraṃ dvijebhyo yaḥ prayacchati
gṛhaṃ tasya na rakṣāṃsi dharṣayanti kadācana
- 12
पिपासया न म्रियते सोपच्छन्दश्च दृश्यते
न प्राप्नुयाच्च व्यसनं करकान्यः प्रयच्छति
pipāsayā na mriyate sopacchandaśca dṛśyate
na prāpnuyācca vyasanaṃ karakānyaḥ prayacchati
- 13
प्रयतो ब्राह्मणाग्रेभ्यः श्रद्धया परया युतः
उपस्पर्शनषड्भागं लभते पुरुषः सदा
prayato brāhmaṇāgrebhyaḥ śraddhayā parayā yutaḥ
upasparśanaṣaḍbhāgaṃ labhate puruṣaḥ sadā
- 14
यः साधनार्थं काष्ठानि ब्राह्मणेभ्यः प्रयच्छति
प्रतापार्थं च राजेन्द्र वृत्तवद्भ्यः सदा नरः
yaḥ sādhanārthaṃ kāṣṭhāni brāhmaṇebhyaḥ prayacchati
pratāpārthaṃ ca rājendra vṛttavadbhyaḥ sadā naraḥ
- 15
सिध्यन्त्यर्थाः सदा तस्य कार्याणि विविधानि च
उपर्युपरि शत्रूणां वपुषा दीप्यते च सः
sidhyantyarthāḥ sadā tasya kāryāṇi vividhāni ca
uparyupari śatrūṇāṃ vapuṣā dīpyate ca saḥ
- 16
भगवांश्चास्य सुप्रीतो वह्निर्भवति नित्यशः
न तं त्यजन्ते पशवः संग्रामे च जयत्यपि
bhagavāṃścāsya suprīto vahnirbhavati nityaśaḥ
na taṃ tyajante paśavaḥ saṃgrāme ca jayatyapi
- 17
पुत्राञ्छ्रियं च लभते यश्छत्रं सम्प्रयच्छति
चक्षुर्व्याधिं न लभते यज्ञभागम् अथाश्नुते
putrāñchriyaṃ ca labhate yaśchatraṃ samprayacchati
cakṣurvyādhiṃ na labhate yajñabhāgam athāśnute
- 18
निदाघकाले वर्षे वा यश्छत्रं सम्प्रयच्छति
नास्य कश्चिन्मनोदाहः कदाचिद् अपि जायते
कृच्छ्रात्स विषमाच्चैव विप्र मोक्षम् अवाप्नुते
nidāghakāle varṣe vā yaśchatraṃ samprayacchati
nāsya kaścinmanodāhaḥ kadācid api jāyate
kṛcchrātsa viṣamāccaiva vipra mokṣam avāpnute
- 19
प्रदानं सर्वदानानां शकटस्य विशिष्यते
एवम् आह महाभागः शाण्डिल्यो भगवान् ऋषिः
pradānaṃ sarvadānānāṃ śakaṭasya viśiṣyate
evam āha mahābhāgaḥ śāṇḍilyo bhagavān ṛṣiḥ

