17 shlokas
- 1
युधिष्ठिर उवाच
द्विजातयो व्रतोपेता हविस्ते यदि भुञ्जते
अन्नं ब्राह्मणकामाय कथम् एतत्पितामह
yudhiṣṭhira uvāca
dvijātayo vratopetā haviste yadi bhuñjate
annaṃ brāhmaṇakāmāya katham etatpitāmaha
- 2
भीष्म उवाच
अवेदोक्तव्रताश्चैव भुञ्जानाः कार्यकारिणः
वेदोक्तेषु तु भुञ्जाना व्रतलुप्ता युधिष्ठिर
bhīṣma uvāca
avedoktavratāścaiva bhuñjānāḥ kāryakāriṇaḥ
vedokteṣu tu bhuñjānā vrataluptā yudhiṣṭhira
- 3
युधिष्ठिर उवाच
यद् इदं तप इत्याहुर् उपवासं पृथग्जनाः
तपः स्याद् एतद् इह वै तपो ऽन्यद्वापि किं भवेत्
yudhiṣṭhira uvāca
yad idaṃ tapa ityāhur upavāsaṃ pṛthagjanāḥ
tapaḥ syād etad iha vai tapo 'nyadvāpi kiṃ bhavet
- 4
भीष्म उवाच
मासार्धमासौ नोपवसेद्यत्तपो मन्यते जनः
आत्मतन्त्रोपघाती यो न तपस्वी न धर्मवित्
bhīṣma uvāca
māsārdhamāsau nopavasedyattapo manyate janaḥ
ātmatantropaghātī yo na tapasvī na dharmavit
- 5
त्यागस्यापि च संपत्तिः शिष्यते तप उत्तमम्
सदोपवासी च भवेद्ब्रह्मचारी तथैव च
tyāgasyāpi ca saṃpattiḥ śiṣyate tapa uttamam
sadopavāsī ca bhavedbrahmacārī tathaiva ca
- 6
मुनिश्च स्यात्सदा विप्रो देवांश्चैव सदा यजेत्
कुटुम्बिको धर्मकामः सदास्वप्नश्च भारत
muniśca syātsadā vipro devāṃścaiva sadā yajet
kuṭumbiko dharmakāmaḥ sadāsvapnaśca bhārata
- 7
अमृताशी सदा च स्यात्पवित्री च सदा भवेत्
ऋतवादी सदा च स्यान्नियतश्च सदा भवेत्
amṛtāśī sadā ca syātpavitrī ca sadā bhavet
ṛtavādī sadā ca syānniyataśca sadā bhavet
- 8
विघसाशी सदा च स्यात्सदा चैवातिथिप्रियः
अमांसाशी सदा च स्यात्पवित्री च सदा भवेत्
vighasāśī sadā ca syātsadā caivātithipriyaḥ
amāṃsāśī sadā ca syātpavitrī ca sadā bhavet
- 9
युधिष्ठिर उवाच
कथं सदोपवासी स्याद्ब्रह्मचारी च पार्थिव
विघसाशी कथं च स्यात्कथं चैवातिथिप्रियः
yudhiṣṭhira uvāca
kathaṃ sadopavāsī syādbrahmacārī ca pārthiva
vighasāśī kathaṃ ca syātkathaṃ caivātithipriyaḥ
- 10
भीष्म उवाच
अन्तरा सायमाशं च प्रातराशं तथैव च
सदोपवासी भवति यो न भुङ्क्ते ऽन्तरा पुनः
bhīṣma uvāca
antarā sāyamāśaṃ ca prātarāśaṃ tathaiva ca
sadopavāsī bhavati yo na bhuṅkte 'ntarā punaḥ
- 11
भार्यां गच्छन्ब्रह्मचारी सदा भवति चैव ह
ऋतवादी सदा च स्याद्दानशीलश्च मानवः
bhāryāṃ gacchanbrahmacārī sadā bhavati caiva ha
ṛtavādī sadā ca syāddānaśīlaśca mānavaḥ
- 12
अभक्षयन्वृथा मांसम् अमांसाशी भवत्युत
दानं ददत्पवित्री स्याद् अस्वप्नश्च दिवास्वपन्
abhakṣayanvṛthā māṃsam amāṃsāśī bhavatyuta
dānaṃ dadatpavitrī syād asvapnaśca divāsvapan
- 13
भृत्यातिथिषु यो भुङ्क्ते भुक्तवत्सु नरः सदा
अमृतं केवलं भुङ्क्ते इति विद्धि युधिष्ठिर
bhṛtyātithiṣu yo bhuṅkte bhuktavatsu naraḥ sadā
amṛtaṃ kevalaṃ bhuṅkte iti viddhi yudhiṣṭhira
- 14
अभुक्तवत्सु नाश्नाति ब्राह्मणेषु तु यो नरः
अभोजनेन तेनास्य जितः स्वर्गो भवत्युत
abhuktavatsu nāśnāti brāhmaṇeṣu tu yo naraḥ
abhojanena tenāsya jitaḥ svargo bhavatyuta
- 15
देवेभ्यश्च पितृभ्यश्च भृत्येभ्यो ऽतिथिभिः सह
अवशिष्टानि यो भुङ्क्ते तम् आहुर्विघसाशिनम्
devebhyaśca pitṛbhyaśca bhṛtyebhyo 'tithibhiḥ saha
avaśiṣṭāni yo bhuṅkte tam āhurvighasāśinam
- 16
तेषां लोका ह्यपर्यन्ताः सदने ब्रह्मणः स्मृताः
उपस्थिता ह्यप्सरोभिर्गन्धर्वैश्च जनाधिप
teṣāṃ lokā hyaparyantāḥ sadane brahmaṇaḥ smṛtāḥ
upasthitā hyapsarobhirgandharvaiśca janādhipa
- 17
देवतातिथिभिः सार्धं पितृभिश्चोपभुञ्जते
रमन्ते पुत्रपौत्रैश्च तेषां गतिर् अनुत्तमा
devatātithibhiḥ sārdhaṃ pitṛbhiścopabhuñjate
ramante putrapautraiśca teṣāṃ gatir anuttamā

