19 shlokas
- 1
युधिष्ठिर उवाच
चातुर्वर्ण्यस्य धर्मात्मन्धर्मः प्रोक्तस्त्वयानघ
तथैव मे श्राद्धविधिं कृत्स्नं प्रब्रूहि पार्थिव
yudhiṣṭhira uvāca
cāturvarṇyasya dharmātmandharmaḥ proktastvayānagha
tathaiva me śrāddhavidhiṃ kṛtsnaṃ prabrūhi pārthiva
- 2
वैशंपायन उवाच
युधिष्ठिरेणैवम् उक्तो भीष्मः शांतनवस्तदा
इमं श्राद्धविधिं कृत्स्नं प्रवक्तुम् उपचक्रमे
vaiśaṃpāyana uvāca
yudhiṣṭhireṇaivam ukto bhīṣmaḥ śāṃtanavastadā
imaṃ śrāddhavidhiṃ kṛtsnaṃ pravaktum upacakrame
- 3
भीष्म उवाच
शृणुष्वावहितो राजञ्श्राद्धकल्पम् इमं शुभम्
धन्यं यशस्यं पुत्रीयं पितृयज्ञं परंतप
bhīṣma uvāca
śṛṇuṣvāvahito rājañśrāddhakalpam imaṃ śubham
dhanyaṃ yaśasyaṃ putrīyaṃ pitṛyajñaṃ paraṃtapa
- 4
देवासुरमनुष्याणां गन्धर्वोरगरक्षसाम्
पिशाचकिंनराणां च पूज्या वै पितरः सदा
devāsuramanuṣyāṇāṃ gandharvoragarakṣasām
piśācakiṃnarāṇāṃ ca pūjyā vai pitaraḥ sadā
- 5
पितॄन्पूज्यादितः पश्चाद्देवान्संतर्पयन्ति वै
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पुरुषः पूजयेत्सदा
pitṝnpūjyāditaḥ paścāddevānsaṃtarpayanti vai
tasmātsarvaprayatnena puruṣaḥ pūjayetsadā
- 6
अन्वाहार्यं महाराज पितॄणां श्राद्धम् उच्यते
तच्चामिषेण विधिना विधिः प्रथमकल्पितः
anvāhāryaṃ mahārāja pitṝṇāṃ śrāddham ucyate
taccāmiṣeṇa vidhinā vidhiḥ prathamakalpitaḥ
- 7
सर्वेष्वहःसु प्रीयन्ते कृतैः श्राद्धैः पितामहाः
प्रवक्ष्यामि तु ते सर्वांस्तिथ्यां तिथ्यां गुणागुणान्
sarveṣvahaḥsu prīyante kṛtaiḥ śrāddhaiḥ pitāmahāḥ
pravakṣyāmi tu te sarvāṃstithyāṃ tithyāṃ guṇāguṇān
- 8
येष्वहःसु कृतैः श्राद्धैर्यत्फलं प्राप्यते ऽनघ
तत्सर्वं कीर्तयिष्यामि यथावत्तन्निबोध मे
yeṣvahaḥsu kṛtaiḥ śrāddhairyatphalaṃ prāpyate 'nagha
tatsarvaṃ kīrtayiṣyāmi yathāvattannibodha me
- 9
पितॄन् अर्च्य प्रतिपदि प्राप्नुयात्स्वगृहे स्त्रियः
अभिरूपप्रजायिन्यो दर्शनीया बहुप्रजाः
pitṝn arcya pratipadi prāpnuyātsvagṛhe striyaḥ
abhirūpaprajāyinyo darśanīyā bahuprajāḥ
- 10
स्त्रियो द्वितीयां जायन्ते तृतीयायां तु वन्दिनः
चतुर्थ्यां क्षुद्रपशवो भवन्ति बहवो गृहे
striyo dvitīyāṃ jāyante tṛtīyāyāṃ tu vandinaḥ
caturthyāṃ kṣudrapaśavo bhavanti bahavo gṛhe
- 11
पञ्चम्यां बहवः पुत्रा जायन्ते कुर्वतां नृप
कुर्वाणास्तु नराः षष्ठ्यां भवन्ति द्युतिभागिनः
pañcamyāṃ bahavaḥ putrā jāyante kurvatāṃ nṛpa
kurvāṇāstu narāḥ ṣaṣṭhyāṃ bhavanti dyutibhāginaḥ
- 12
कृषिभागी भवेच्छ्राद्धं कुर्वाणः सप्तमीं नृप
अष्टम्यां तु प्रकुर्वाणो वाणिज्ये लाभम् आप्नुयात्
kṛṣibhāgī bhavecchrāddhaṃ kurvāṇaḥ saptamīṃ nṛpa
aṣṭamyāṃ tu prakurvāṇo vāṇijye lābham āpnuyāt
- 13
नवम्यां कुर्वतः श्राद्धं भवत्येकशफं बहु
विवर्धन्ते तु दशमीं गावः श्राद्धानि कुर्वतः
navamyāṃ kurvataḥ śrāddhaṃ bhavatyekaśaphaṃ bahu
vivardhante tu daśamīṃ gāvaḥ śrāddhāni kurvataḥ
- 14
कुप्यभागी भवेन्मर्त्यः कुर्वन्न् एकादशीं नृप
ब्रह्मवर्चस्विनः पुत्रा जायन्ते तस्य वेश्मनि
kupyabhāgī bhavenmartyaḥ kurvann ekādaśīṃ nṛpa
brahmavarcasvinaḥ putrā jāyante tasya veśmani
- 15
द्वादश्याम् ईहमानस्य नित्यम् एव प्रदृश्यते
रजतं बहु चित्रं च सुवर्णं च मनोरमम्
dvādaśyām īhamānasya nityam eva pradṛśyate
rajataṃ bahu citraṃ ca suvarṇaṃ ca manoramam
- 16
ज्ञातीनां तु भवेच्छ्रेष्ठः कुर्वञ्श्राद्धं त्रयोदशीम्
अवश्यं तु युवानो ऽस्य प्रमीयन्ते नरा गृहे
jñātīnāṃ tu bhavecchreṣṭhaḥ kurvañśrāddhaṃ trayodaśīm
avaśyaṃ tu yuvāno 'sya pramīyante narā gṛhe
- 17
युद्धभागी भवेन्मर्त्यः श्राद्धं कुर्वंश्चतुर्दशीम्
अमावास्यां तु निवपन्सर्वान्कामान् अवाप्नुयात्
yuddhabhāgī bhavenmartyaḥ śrāddhaṃ kurvaṃścaturdaśīm
amāvāsyāṃ tu nivapansarvānkāmān avāpnuyāt
- 18
कृष्णपक्षे दशम्यादौ वर्जयित्वा चतुर्दशीम्
श्राद्धकर्मणि तिथ्यः स्युः प्रशस्ता न तथेतराः
kṛṣṇapakṣe daśamyādau varjayitvā caturdaśīm
śrāddhakarmaṇi tithyaḥ syuḥ praśastā na tathetarāḥ
- 19
यथा चैवापरः पक्षः पूर्वपक्षाद्विशिष्यते
तथा श्राद्धस्य पूर्वाह्णाद् अपराह्णो विशिष्यते
yathā caivāparaḥ pakṣaḥ pūrvapakṣādviśiṣyate
tathā śrāddhasya pūrvāhṇād aparāhṇo viśiṣyate

