19 shlokas
- 1
वायुर् उवाच
शृणु मूढ गुणान्कांश्चिद्ब्राह्मणानां महात्मनाम्
ये त्वया कीर्तिता राजंस्तेभ्यो ऽथ ब्राह्मणो वरः
vāyur uvāca
śṛṇu mūḍha guṇānkāṃścidbrāhmaṇānāṃ mahātmanām
ye tvayā kīrtitā rājaṃstebhyo 'tha brāhmaṇo varaḥ
- 2
त्यक्त्वा महीत्वं भूमिस्तु स्पर्धयाङ्गनृपस्य ह
नाशं जगाम तां विप्रो व्यष्टम्भयत कश्यपः
tyaktvā mahītvaṃ bhūmistu spardhayāṅganṛpasya ha
nāśaṃ jagāma tāṃ vipro vyaṣṭambhayata kaśyapaḥ
- 3
अक्षया ब्राह्मणा राजन्दिवि चेह च नित्यदा
अपिबत्तेजसा ह्य् आपः स्वयम् एवाङ्गिराः पुरा
akṣayā brāhmaṇā rājandivi ceha ca nityadā
apibattejasā hy āpaḥ svayam evāṅgirāḥ purā
- 4
स ताः पिबन्क्षीरम् इव नातृप्यत महातपाः
अपूरयन्महौघेन महीं सर्वां च पार्थिव
sa tāḥ pibankṣīram iva nātṛpyata mahātapāḥ
apūrayanmahaughena mahīṃ sarvāṃ ca pārthiva
- 5
तस्मिन्न् अहं च क्रुद्धे वै जगत्त्यक्त्वा ततो गतः
व्यतिष्ठम् अग्निहोत्रे च चिरम् अङ्गिरसो भयात्
tasminn ahaṃ ca kruddhe vai jagattyaktvā tato gataḥ
vyatiṣṭham agnihotre ca ciram aṅgiraso bhayāt
- 6
अभिशप्तश्च भगवान्गौतमेन पुरंदरः
अहल्यां कामयानो वै धर्मार्थं च न हिंसितः
abhiśaptaśca bhagavāngautamena puraṃdaraḥ
ahalyāṃ kāmayāno vai dharmārthaṃ ca na hiṃsitaḥ
- 7
तथा समुद्रो नृपते पूर्णो मृष्टेन वारिणा
ब्राह्मणैर् अभिशप्तः संल्लवणोदः कृतो विभो
tathā samudro nṛpate pūrṇo mṛṣṭena vāriṇā
brāhmaṇair abhiśaptaḥ saṃllavaṇodaḥ kṛto vibho
- 8
सुवर्णवर्णो निर्धूमः संहतोर्ध्वशिखः कविः
क्रुद्धेनाङ्गिरसा शप्तो गुणैर् एतैर्विवर्जितः
suvarṇavarṇo nirdhūmaḥ saṃhatordhvaśikhaḥ kaviḥ
kruddhenāṅgirasā śapto guṇair etairvivarjitaḥ
- 9
मरुतश्चूर्णितान्पश्य ये ऽहसन्त महोदधिम्
सुवर्णधारिणा नित्यम् अवशप्ता द्विजातिना
marutaścūrṇitānpaśya ye 'hasanta mahodadhim
suvarṇadhāriṇā nityam avaśaptā dvijātinā
- 10
समो न त्वं द्विजातिभ्यः श्रेष्ठं विद्धि नराधिप
गर्भस्थान्ब्राह्मणान्सम्यङ्नमस्यति किल प्रभुः
samo na tvaṃ dvijātibhyaḥ śreṣṭhaṃ viddhi narādhipa
garbhasthānbrāhmaṇānsamyaṅnamasyati kila prabhuḥ
- 11
दण्डकानां महद्राज्यं ब्राह्मणेन विनाशितम्
तालजङ्घं महत्क्षत्रम् और्वेणैकेन नाशितम्
daṇḍakānāṃ mahadrājyaṃ brāhmaṇena vināśitam
tālajaṅghaṃ mahatkṣatram aurveṇaikena nāśitam
- 12
त्वया च विपुलं राज्यं बलं धर्मः श्रुतं तथा
दत्तात्रेयप्रसादेन प्राप्तं परमदुर्लभम्
tvayā ca vipulaṃ rājyaṃ balaṃ dharmaḥ śrutaṃ tathā
dattātreyaprasādena prāptaṃ paramadurlabham
- 13
अग्निं त्वं यजसे नित्यं कस्माद् अर्जुन ब्राह्मणम्
स हि सर्वस्य लोकस्य हव्यवाट्किं न वेत्सि तम्
agniṃ tvaṃ yajase nityaṃ kasmād arjuna brāhmaṇam
sa hi sarvasya lokasya havyavāṭkiṃ na vetsi tam
- 14
अथ वा ब्राह्मणश्रेष्ठम् अनु भूतानुपालकम्
कर्तारं जीवलोकस्य कस्माज्जानन्विमुह्यसे
atha vā brāhmaṇaśreṣṭham anu bhūtānupālakam
kartāraṃ jīvalokasya kasmājjānanvimuhyase
- 15
तथा प्रजापतिर्ब्रह्मा अव्यक्तः प्रभवाप्ययः
येनेदं निखिलं विश्वं जनितं स्थावरं चरम्
tathā prajāpatirbrahmā avyaktaḥ prabhavāpyayaḥ
yenedaṃ nikhilaṃ viśvaṃ janitaṃ sthāvaraṃ caram
- 16
अण्डजातं तु ब्रह्माणं केचिद् इच्छन्त्यपण्डिताः
अण्डाद्भिन्नाद्बभुः शैला दिशो ऽम्भः पृथिवी दिवम्
aṇḍajātaṃ tu brahmāṇaṃ kecid icchantyapaṇḍitāḥ
aṇḍādbhinnādbabhuḥ śailā diśo 'mbhaḥ pṛthivī divam
- 17
द्रष्टव्यं नैतद् एवं हि कथं ज्यायस्तमो हि सः
स्मृतम् आकाशम् अण्डं तु तस्माज्जातः पितामहः
draṣṭavyaṃ naitad evaṃ hi kathaṃ jyāyastamo hi saḥ
smṛtam ākāśam aṇḍaṃ tu tasmājjātaḥ pitāmahaḥ
- 18
तिष्ठेत्कथम् इति ब्रूहि न किंचिद्धि तदा भवेत्
अहंकार इति प्रोक्तः सर्वतेजोगतः प्रभुः
tiṣṭhetkatham iti brūhi na kiṃciddhi tadā bhavet
ahaṃkāra iti proktaḥ sarvatejogataḥ prabhuḥ
- 19
नास्त्यण्डम् अस्ति तु ब्रह्मा स राजंल्लोकभावनः
इत्युक्तः स तदा तूष्णीम् अभूद्वायुस्तम् अब्रवीत्
nāstyaṇḍam asti tu brahmā sa rājaṃllokabhāvanaḥ
ityuktaḥ sa tadā tūṣṇīm abhūdvāyustam abravīt

