51 shlokas
- 1
उपमन्युर् उवाच
एतान्सहस्रशश्चान्यान्समनुध्यातवान्हरः
कस्मात्प्रसादं भगवान्न कुर्यात्तव माधव
upamanyur uvāca
etānsahasraśaścānyānsamanudhyātavānharaḥ
kasmātprasādaṃ bhagavānna kuryāttava mādhava
- 2
त्वादृशेन हि देवानां श्लाघनीयः समागमः
ब्रह्मण्येनानृशंसेन श्रद्दधानेन चाप्युत
जप्यं च ते प्रदास्यामि येन द्रक्ष्यसि शंकरम्
tvādṛśena hi devānāṃ ślāghanīyaḥ samāgamaḥ
brahmaṇyenānṛśaṃsena śraddadhānena cāpyuta
japyaṃ ca te pradāsyāmi yena drakṣyasi śaṃkaram
- 3
कृष्ण उवाच
अब्रुवं तम् अहं ब्रह्मंस्त्वत्प्रसादान्महामुने
द्रक्ष्ये दितिजसंघानां मर्दनं त्रिदशेश्वरम्
kṛṣṇa uvāca
abruvaṃ tam ahaṃ brahmaṃstvatprasādānmahāmune
drakṣye ditijasaṃghānāṃ mardanaṃ tridaśeśvaram
- 4
दिने ऽष्टमे च विप्रेण दीक्षितो ऽहं यथाविधि
दण्डी मुण्डी कुशी चीरी घृताक्तो मेखली तथा
dine 'ṣṭame ca vipreṇa dīkṣito 'haṃ yathāvidhi
daṇḍī muṇḍī kuśī cīrī ghṛtākto mekhalī tathā
- 5
मासम् एकं फलाहारो द्वितीयं सलिलाशनः
तृतीयं च चतुर्थं च पञ्चमं चानिलाशनः
māsam ekaṃ phalāhāro dvitīyaṃ salilāśanaḥ
tṛtīyaṃ ca caturthaṃ ca pañcamaṃ cānilāśanaḥ
- 6
एकपादेन तिष्ठंश्च ऊर्ध्वबाहुर् अतन्द्रितः
तेजः सूर्यसहस्रस्य अपश्यं दिवि भारत
ekapādena tiṣṭhaṃśca ūrdhvabāhur atandritaḥ
tejaḥ sūryasahasrasya apaśyaṃ divi bhārata
- 7
तस्य मध्यगतं चापि तेजसः पाण्डुनन्दन
इन्द्रायुधपिनद्धाङ्गं विद्युन्मालागवाक्षकम्
नीलशैलचयप्रख्यं बलाकाभूषितं घनम्
tasya madhyagataṃ cāpi tejasaḥ pāṇḍunandana
indrāyudhapinaddhāṅgaṃ vidyunmālāgavākṣakam
nīlaśailacayaprakhyaṃ balākābhūṣitaṃ ghanam
- 8
तम् आस्थितश्च भगवान्देव्या सह महाद्युतिः
तपसा तेजसा कान्त्या दीप्तया सह भार्यया
tam āsthitaśca bhagavāndevyā saha mahādyutiḥ
tapasā tejasā kāntyā dīptayā saha bhāryayā
- 9
रराज भगवांस्तत्र देव्या सह महेश्वरः
सोमेन सहितः सूर्यो यथा मेघस्थितस्तथा
rarāja bhagavāṃstatra devyā saha maheśvaraḥ
somena sahitaḥ sūryo yathā meghasthitastathā
- 10
संहृष्टरोमा कौन्तेय विस्मयोत्फुल्ललोचनः
अपश्यं देवसंघानां गतिम् आर्तिहरं हरम्
saṃhṛṣṭaromā kaunteya vismayotphullalocanaḥ
apaśyaṃ devasaṃghānāṃ gatim ārtiharaṃ haram
- 11
किरीटिनं गदिनं शूलपाणिं व्याघ्राजिनं जटिलं दण्डपाणिम्
पिनाकिनं वज्रिणं तीक्ष्णदंष्ट्रं शुभाङ्गदं व्यालयज्ञोपवीतम्
kirīṭinaṃ gadinaṃ śūlapāṇiṃ vyāghrājinaṃ jaṭilaṃ daṇḍapāṇim
pinākinaṃ vajriṇaṃ tīkṣṇadaṃṣṭraṃ śubhāṅgadaṃ vyālayajñopavītam
- 12
दिव्यां मालाम् उरसानेकवर्णां समुद्वहन्तं गुल्फदेशावलम्बाम्
चन्द्रं यथा परिविष्टं ससंध्यं वर्षात्यये तद्वद् अपश्यम् एनम्
divyāṃ mālām urasānekavarṇāṃ samudvahantaṃ gulphadeśāvalambām
candraṃ yathā pariviṣṭaṃ sasaṃdhyaṃ varṣātyaye tadvad apaśyam enam
- 13
प्रमथानां गणैश्चैव समन्तात्परिवारितम्
शरदीव सुदुष्प्रेक्ष्यं परिविष्टं दिवाकरम्
pramathānāṃ gaṇaiścaiva samantātparivāritam
śaradīva suduṣprekṣyaṃ pariviṣṭaṃ divākaram
- 14
एकादश तथा चैनं रुद्राणां वृषवाहनम्
अस्तुवन्नियतात्मानः कर्मभिः शुभकर्मिणम्
ekādaśa tathā cainaṃ rudrāṇāṃ vṛṣavāhanam
astuvanniyatātmānaḥ karmabhiḥ śubhakarmiṇam
- 15
आदित्या वसवः साध्या विश्वेदेवास्तथाश्विनौ
विश्वाभिः स्तुतिभिर्देवं विश्वदेवं समस्तुवन्
ādityā vasavaḥ sādhyā viśvedevāstathāśvinau
viśvābhiḥ stutibhirdevaṃ viśvadevaṃ samastuvan
- 16
शतक्रतुश्च भगवान्विष्णुश्चादितिनन्दनौ
ब्रह्मा रथन्तरं साम ईरयन्ति भवान्तिके
śatakratuśca bhagavānviṣṇuścāditinandanau
brahmā rathantaraṃ sāma īrayanti bhavāntike
- 17
योगीश्वराः सुबहवो योगदं पितरं गुरुम्
ब्रह्मर्षयश्च ससुतास्तथा देवर्षयश्च वै
yogīśvarāḥ subahavo yogadaṃ pitaraṃ gurum
brahmarṣayaśca sasutāstathā devarṣayaśca vai
- 18
पृथिवी चान्तरिक्षं च नक्षत्राणि ग्रहास्तथा
मासार्धमासा ऋतवो रात्र्यः संवत्सराः क्षणाः
pṛthivī cāntarikṣaṃ ca nakṣatrāṇi grahāstathā
māsārdhamāsā ṛtavo rātryaḥ saṃvatsarāḥ kṣaṇāḥ
- 19
मुहूर्ताश्च निमेषाश्च तथैव युगपर्ययाः
दिव्या राजन्नमस्यन्ति विद्याः सर्वा दिशस्तथा
muhūrtāśca nimeṣāśca tathaiva yugaparyayāḥ
divyā rājannamasyanti vidyāḥ sarvā diśastathā
- 20
सनत्कुमारो वेदाश्च इतिहासास्तथैव च
मरीचिर् अङ्गिरा अत्रिः पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः
sanatkumāro vedāśca itihāsāstathaiva ca
marīcir aṅgirā atriḥ pulastyaḥ pulahaḥ kratuḥ
- 21
मनवः सप्तसोमश्च अथर्वा सबृहस्पतिः
भृगुर्दक्षः कश्यपश्च वसिष्ठः काश्य एव च
manavaḥ saptasomaśca atharvā sabṛhaspatiḥ
bhṛgurdakṣaḥ kaśyapaśca vasiṣṭhaḥ kāśya eva ca
- 22
छन्दांसि दीक्षा यज्ञाश्च दक्षिणाः पावको हविः
यज्ञोपगानि द्रव्याणि मूर्तिमन्ति युधिष्ठिर
chandāṃsi dīkṣā yajñāśca dakṣiṇāḥ pāvako haviḥ
yajñopagāni dravyāṇi mūrtimanti yudhiṣṭhira
- 23
प्रजानां पतयः सर्वे सरितः पन्नगा नगाः
देवानां मातरः सर्वा देवपत्न्यः सकन्यकाः
prajānāṃ patayaḥ sarve saritaḥ pannagā nagāḥ
devānāṃ mātaraḥ sarvā devapatnyaḥ sakanyakāḥ
- 24
सहस्राणि मुनीनां च अयुतान्यर्बुदानि च
नमस्यन्ति प्रभुं शान्तं पर्वताः सागरा दिशः
sahasrāṇi munīnāṃ ca ayutānyarbudāni ca
namasyanti prabhuṃ śāntaṃ parvatāḥ sāgarā diśaḥ
- 25
गन्धर्वाप्सरसश्चैव गीतवादित्रकोविदाः
दिव्यतानेन गायन्तः स्तुवन्ति भवम् अद्भुतम्
विद्याधरा दानवाश्च गुह्यका राक्षसास्तथा
gandharvāpsarasaścaiva gītavāditrakovidāḥ
divyatānena gāyantaḥ stuvanti bhavam adbhutam
vidyādharā dānavāśca guhyakā rākṣasāstathā
- 26
सर्वाणि चैव भूतानि स्थावराणि चराणि च
नमस्यन्ति महाराज वाङ्मनःकर्मभिर्विभुम्
पुरस्ताद्विष्ठितः शर्वो ममासीत्त्रिदशेश्वरः
sarvāṇi caiva bhūtāni sthāvarāṇi carāṇi ca
namasyanti mahārāja vāṅmanaḥkarmabhirvibhum
purastādviṣṭhitaḥ śarvo mamāsīttridaśeśvaraḥ
- 27
पुरस्ताद्विष्ठितं दृष्ट्वा ममेशानं च भारत
सप्रजापतिशक्रान्तं जगन्माम् अभ्युदैक्षत
purastādviṣṭhitaṃ dṛṣṭvā mameśānaṃ ca bhārata
saprajāpatiśakrāntaṃ jaganmām abhyudaikṣata
- 28
ईक्षितुं च महादेवं न मे शक्तिर् अभूत्तदा
ततो माम् अब्रवीद्देवः पश्य कृष्ण वदस्व च
īkṣituṃ ca mahādevaṃ na me śaktir abhūttadā
tato mām abravīddevaḥ paśya kṛṣṇa vadasva ca
- 29
शिरसा वन्दिते देवे देवी प्रीता उमाभवत्
ततो ऽहम् अस्तुवं स्थाणुं स्तुतं ब्रह्मादिभिः सुरैः
śirasā vandite deve devī prītā umābhavat
tato 'ham astuvaṃ sthāṇuṃ stutaṃ brahmādibhiḥ suraiḥ
- 30
नमो ऽस्तु ते शाश्वत सर्वयोने ब्रह्माधिपं त्वाम् ऋषयो वदन्ति
तपश्च सत्त्वं च रजस्तमश्च त्वाम् एव सत्यं च वदन्ति सन्तः
namo 'stu te śāśvata sarvayone brahmādhipaṃ tvām ṛṣayo vadanti
tapaśca sattvaṃ ca rajastamaśca tvām eva satyaṃ ca vadanti santaḥ

