24 shlokas
- 1
भीष्म उवाच
अथ सा स्त्री तम् उक्त्वा तु विप्रम् एवं भवत्विति
तैलं दिव्यम् उपादाय स्नानशाटीम् उपानयत्
bhīṣma uvāca
atha sā strī tam uktvā tu vipram evaṃ bhavatviti
tailaṃ divyam upādāya snānaśāṭīm upānayat
- 2
अनुज्ञाता च मुनिना सा स्त्री तेन महात्मना
अथास्य तैलेनाङ्गानि सर्वाण्येवाभ्यमृक्षयत्
anujñātā ca muninā sā strī tena mahātmanā
athāsya tailenāṅgāni sarvāṇyevābhyamṛkṣayat
- 3
शनैश्चोत्सादितस्तत्र स्नानशालाम् उपागमत्
भद्रासनं ततश्चित्रं ऋषिर् अन्वाविशन्नवम्
śanaiścotsāditastatra snānaśālām upāgamat
bhadrāsanaṃ tataścitraṃ ṛṣir anvāviśannavam
- 4
अथोपविष्टश्च यदा तस्मिन्भद्रासने तदा
स्नापयामास शनकैस्तम् ऋषिं सुखहस्तवत्
दिव्यं च विधिवच्चक्रे सोपचारं मुनेस्तदा
athopaviṣṭaśca yadā tasminbhadrāsane tadā
snāpayāmāsa śanakaistam ṛṣiṃ sukhahastavat
divyaṃ ca vidhivaccakre sopacāraṃ munestadā
- 5
स तेन सुसुखोष्णेन तस्या हस्तसुखेन च
व्यतीतां रजनीं कृत्स्नां नाजानात्स महाव्रतः
sa tena susukhoṣṇena tasyā hastasukhena ca
vyatītāṃ rajanīṃ kṛtsnāṃ nājānātsa mahāvrataḥ
- 6
तत उत्थाय स मुनिस्तदा परमविस्मितः
पूर्वस्यां दिशि सूर्यं च सो ऽपश्यद् उदितं दिवि
tata utthāya sa munistadā paramavismitaḥ
pūrvasyāṃ diśi sūryaṃ ca so 'paśyad uditaṃ divi
- 7
तस्य बुद्धिर् इयं किं नु मोहस्तत्त्वम् इदं भवेत्
अथोपास्य सहस्रांशुं किं करोमीत्युवाच ताम्
tasya buddhir iyaṃ kiṃ nu mohastattvam idaṃ bhavet
athopāsya sahasrāṃśuṃ kiṃ karomītyuvāca tām
- 8
सा चामृतरसप्रख्यम् ऋषेर् अन्नम् उपाहरत्
तस्य स्वादुतयान्नस्य न प्रभूतं चकार सः
व्यगमच्चाप्यहःशेषं ततः संध्यागमत्पुनः
sā cāmṛtarasaprakhyam ṛṣer annam upāharat
tasya svādutayānnasya na prabhūtaṃ cakāra saḥ
vyagamaccāpyahaḥśeṣaṃ tataḥ saṃdhyāgamatpunaḥ
- 9
अथ स्त्री भगवन्तं सा सुप्यताम् इत्यचोदयत्
तत्र वै शयने दिव्ये तस्य तस्याश्च कल्पिते
atha strī bhagavantaṃ sā supyatām ityacodayat
tatra vai śayane divye tasya tasyāśca kalpite
- 10
अष्टावक्र उवाच
न भद्रे परदारेषु मनो मे सम्प्रसजति
उत्तिष्ठ भद्रे भद्रं ते स्वप वै विरमस्व च
aṣṭāvakra uvāca
na bhadre paradāreṣu mano me samprasajati
uttiṣṭha bhadre bhadraṃ te svapa vai viramasva ca
- 11
भीष्म उवाच
सा तदा तेन विप्रेण तथा धृत्या निवर्तिता
स्वतन्त्रास्मीत्युवाचैनं न धर्मच्छलम् अस्ति ते
bhīṣma uvāca
sā tadā tena vipreṇa tathā dhṛtyā nivartitā
svatantrāsmītyuvācainaṃ na dharmacchalam asti te
- 12
अष्टावक्र उवाच
नास्ति स्वतन्त्रता स्त्रीणाम् अस्वतन्त्रा हि योषितः
प्रजापतिमतं ह्येतन्न स्त्री स्वातन्त्र्यम् अर्हति
aṣṭāvakra uvāca
nāsti svatantratā strīṇām asvatantrā hi yoṣitaḥ
prajāpatimataṃ hyetanna strī svātantryam arhati
- 13
स्त्र्युवाच
बाधते मैथुनं विप्र मम भक्तिं च पश्य वै
अधर्मं प्राप्स्यसे विप्र यन्मां त्वं नाभिनन्दसि
stryuvāca
bādhate maithunaṃ vipra mama bhaktiṃ ca paśya vai
adharmaṃ prāpsyase vipra yanmāṃ tvaṃ nābhinandasi
- 14
अष्टावक्र उवाच
हरन्ति दोषजातानि नरं जातं यथेच्छकम्
प्रभवामि सदा धृत्या भद्रे स्वं शयनं व्रज
aṣṭāvakra uvāca
haranti doṣajātāni naraṃ jātaṃ yathecchakam
prabhavāmi sadā dhṛtyā bhadre svaṃ śayanaṃ vraja
- 15
स्त्र्युवाच
शिरसा प्रणमे विप्र प्रसादं कर्तुम् अर्हसि
भूमौ निपतमानायाः शरणं भव मे ऽनघ
stryuvāca
śirasā praṇame vipra prasādaṃ kartum arhasi
bhūmau nipatamānāyāḥ śaraṇaṃ bhava me 'nagha
- 16
यदि वा दोषजातं त्वं परदारेषु पश्यसि
आत्मानं स्पर्शयाम्यद्य पाणिं गृह्णीष्व मे द्विज
yadi vā doṣajātaṃ tvaṃ paradāreṣu paśyasi
ātmānaṃ sparśayāmyadya pāṇiṃ gṛhṇīṣva me dvija
- 17
न दोषो भविता चैव सत्येनैतद्ब्रवीम्यहम्
स्वतन्त्रां मां विजानीहि यो ऽधर्मः सो ऽस्तु वै मयि
na doṣo bhavitā caiva satyenaitadbravīmyaham
svatantrāṃ māṃ vijānīhi yo 'dharmaḥ so 'stu vai mayi
- 18
अष्टावक्र उवाच
स्वतन्त्रा त्वं कथं भद्रे ब्रूहि कारणम् अत्र वै
नास्ति लोके हि काचित्स्त्री या वै स्वातन्त्र्यम् अर्हति
aṣṭāvakra uvāca
svatantrā tvaṃ kathaṃ bhadre brūhi kāraṇam atra vai
nāsti loke hi kācitstrī yā vai svātantryam arhati
- 19
पिता रक्षति कौमारे भर्ता रक्षति यौवने
पुत्राश्च स्थविरीभावे न स्त्री स्वातन्त्र्यम् अर्हति
pitā rakṣati kaumāre bhartā rakṣati yauvane
putrāśca sthavirībhāve na strī svātantryam arhati
- 20
स्त्र्युवाच
कौमारं ब्रह्मचर्यं मे कन्यैवास्मि न संशयः
कुरु मा विमतिं विप्र श्रद्धां विजहि मा मम
stryuvāca
kaumāraṃ brahmacaryaṃ me kanyaivāsmi na saṃśayaḥ
kuru mā vimatiṃ vipra śraddhāṃ vijahi mā mama
- 21
अष्टावक्र उवाच
यथा मम तथा तुभ्यं यथा तव तथा मम
जिज्ञासेयम् ऋषेस्तस्य विघ्नः सत्यं नु किं भवेत्
aṣṭāvakra uvāca
yathā mama tathā tubhyaṃ yathā tava tathā mama
jijñāseyam ṛṣestasya vighnaḥ satyaṃ nu kiṃ bhavet
- 22
आश्चर्यं परमं हीदं किं नु श्रेयो हि मे भवेत्
दिव्याभरणवस्त्रा हि कन्येयं माम् उपस्थिता
āścaryaṃ paramaṃ hīdaṃ kiṃ nu śreyo hi me bhavet
divyābharaṇavastrā hi kanyeyaṃ mām upasthitā
- 23
किं त्वस्याः परमं रूपं जीर्णम् आसीत्कथं पुनः
कन्यारूपम् इहाद्यैव किम् इहात्रोत्तरं भवेत्
kiṃ tvasyāḥ paramaṃ rūpaṃ jīrṇam āsītkathaṃ punaḥ
kanyārūpam ihādyaiva kim ihātrottaraṃ bhavet
- 24
यथा परं शक्तिधृतेर्न व्युत्थास्ये कथंचन
न रोचये हि व्युत्थानं धृत्यैवं साधयाम्यहम्
yathā paraṃ śaktidhṛterna vyutthāsye kathaṃcana
na rocaye hi vyutthānaṃ dhṛtyaivaṃ sādhayāmyaham

