66 shlokas
- 1
युधिष्ठिर उवाच
तीर्थानां दर्शनं श्रेयः स्नानं च भरतर्षभ
श्रवणं च महाप्राज्ञ श्रोतुम् इच्छामि तत्त्वतः
yudhiṣṭhira uvāca
tīrthānāṃ darśanaṃ śreyaḥ snānaṃ ca bharatarṣabha
śravaṇaṃ ca mahāprājña śrotum icchāmi tattvataḥ
- 2
पृथिव्यां यानि तीर्थानि पुण्यानि भरतर्षभ
वक्तुम् अर्हसि मे तानि श्रोतास्मि नियतः प्रभो
pṛthivyāṃ yāni tīrthāni puṇyāni bharatarṣabha
vaktum arhasi me tāni śrotāsmi niyataḥ prabho
- 3
भीष्म उवाच
इमम् अङ्गिरसा प्रोक्तं तीर्थवंशं महाद्युते
श्रोतुम् अर्हसि भद्रं ते प्राप्स्यसे धर्मम् उत्तमम्
bhīṣma uvāca
imam aṅgirasā proktaṃ tīrthavaṃśaṃ mahādyute
śrotum arhasi bhadraṃ te prāpsyase dharmam uttamam
- 4
तपोवनगतं विप्रम् अभिगम्य महामुनिम्
पप्रच्छाङ्गिरसं वीर गौतमः संशितव्रतः
tapovanagataṃ vipram abhigamya mahāmunim
papracchāṅgirasaṃ vīra gautamaḥ saṃśitavrataḥ
- 5
अस्ति मे भगवन्कश्चित्तीर्थेभ्यो धर्मसंशयः
तत्सर्वं श्रोतुम् इच्छामि तन्मे शंस महामुने
asti me bhagavankaścittīrthebhyo dharmasaṃśayaḥ
tatsarvaṃ śrotum icchāmi tanme śaṃsa mahāmune
- 6
उपस्पृश्य फलं किं स्यात्तेषु तीर्थेषु वै मुने
प्रेत्यभावे महाप्राज्ञ तद्यथास्ति तथा वद
upaspṛśya phalaṃ kiṃ syātteṣu tīrtheṣu vai mune
pretyabhāve mahāprājña tadyathāsti tathā vada
- 7
अङ्गिरा उवाच
सप्ताहं चन्द्रभागां वै वितस्ताम् ऊर्मिमालिनीम्
विगाह्य वै निराहारो निर्ममो मुनिवद्भवेत्
aṅgirā uvāca
saptāhaṃ candrabhāgāṃ vai vitastām ūrmimālinīm
vigāhya vai nirāhāro nirmamo munivadbhavet
- 8
काश्मीरमण्डले नद्यो याः पतन्ति महानदम्
ता नदीः सिन्धुम् आसाद्य शीलवान्स्वर्गम् आप्नुयात्
kāśmīramaṇḍale nadyo yāḥ patanti mahānadam
tā nadīḥ sindhum āsādya śīlavānsvargam āpnuyāt
- 9
पुष्करं च प्रभासं च नैमिषं सागरोदकम्
देविकाम् इन्द्रमार्गं च स्वर्णबिन्दुं विगाह्य च
विबोध्यते विमानस्थः सो ऽप्सरोभिर् अभिष्टुतः
puṣkaraṃ ca prabhāsaṃ ca naimiṣaṃ sāgarodakam
devikām indramārgaṃ ca svarṇabinduṃ vigāhya ca
vibodhyate vimānasthaḥ so 'psarobhir abhiṣṭutaḥ
- 10
हिरण्यबिन्दुं विक्षोभ्य प्रयतश्चाभिवाद्य तम्
कुशेशयं च देवत्वं पूयते तस्य किल्बिषम्
hiraṇyabinduṃ vikṣobhya prayataścābhivādya tam
kuśeśayaṃ ca devatvaṃ pūyate tasya kilbiṣam
- 11
इन्द्रतोयां समासाद्य गन्धमादनसंनिधौ
करतोयां कुरङ्गेषु त्रिरात्रोपोषितो नरः
अश्वमेधम् अवाप्नोति विगाह्य नियतः शुचिः
indratoyāṃ samāsādya gandhamādanasaṃnidhau
karatoyāṃ kuraṅgeṣu trirātropoṣito naraḥ
aśvamedham avāpnoti vigāhya niyataḥ śuciḥ
- 12
गङ्गाद्वारे कुशावर्ते बिल्वके नेमिपर्वते
तथा कनखले स्नात्वा धूतपाप्मा दिवं व्रजेत्
gaṅgādvāre kuśāvarte bilvake nemiparvate
tathā kanakhale snātvā dhūtapāpmā divaṃ vrajet
- 13
अपां ह्रद उपस्पृश्य वाजपेयफलं लभेत्
ब्रह्मचारी जितक्रोधः सत्यसंधस्त्वहिंसकः
apāṃ hrada upaspṛśya vājapeyaphalaṃ labhet
brahmacārī jitakrodhaḥ satyasaṃdhastvahiṃsakaḥ
- 14
यत्र भागीरथी गङ्गा भजते दिशम् उत्तराम्
महेश्वरस्य निष्ठाने यो नरस्त्वभिषिच्यते
एकमासं निराहारः स्वयं पश्यति देवताः
yatra bhāgīrathī gaṅgā bhajate diśam uttarām
maheśvarasya niṣṭhāne yo narastvabhiṣicyate
ekamāsaṃ nirāhāraḥ svayaṃ paśyati devatāḥ
- 15
सप्तगङ्गे त्रिगङ्गे च इन्द्रमार्गे च तर्पयन्
सुधां वै लभते भोक्तुं यो नरो जायते पुनः
saptagaṅge trigaṅge ca indramārge ca tarpayan
sudhāṃ vai labhate bhoktuṃ yo naro jāyate punaḥ
- 16
महाश्रम उपस्पृश्य यो ऽग्निहोत्रपरः शुचिः
एकमासं निराहारः सिद्धिं मासेन स व्रजेत्
mahāśrama upaspṛśya yo 'gnihotraparaḥ śuciḥ
ekamāsaṃ nirāhāraḥ siddhiṃ māsena sa vrajet
- 17
महाह्रद उपस्पृश्य भृगुतुङ्गे त्व् अलोलुपः
त्रिरात्रोपोषितो भूत्वा मुच्यते ब्रह्महत्यया
mahāhrada upaspṛśya bhṛgutuṅge tv alolupaḥ
trirātropoṣito bhūtvā mucyate brahmahatyayā
- 18
कन्याकूप उपस्पृश्य बलाकायां कृतोदकः
देवेषु कीर्तिं लभते यशसा च विराजते
kanyākūpa upaspṛśya balākāyāṃ kṛtodakaḥ
deveṣu kīrtiṃ labhate yaśasā ca virājate
- 19
देशकाल उपस्पृश्य तथा सुन्दरिकाह्रदे
अश्विभ्यां रूपवर्चस्यं प्रेत्य वै लभते नरः
deśakāla upaspṛśya tathā sundarikāhrade
aśvibhyāṃ rūpavarcasyaṃ pretya vai labhate naraḥ
- 20
महागङ्गाम् उपस्पृश्य कृत्तिकाङ्गारके तथा
पक्षम् एकं निराहारः स्वर्गम् आप्नोति निर्मलः
mahāgaṅgām upaspṛśya kṛttikāṅgārake tathā
pakṣam ekaṃ nirāhāraḥ svargam āpnoti nirmalaḥ
- 21
वैमानिक उपस्पृश्य किङ्किणीकाश्रमे तथा
निवासे ऽप्सरसां दिव्ये कामचारी महीयते
vaimānika upaspṛśya kiṅkiṇīkāśrame tathā
nivāse 'psarasāṃ divye kāmacārī mahīyate
- 22
कालिकाश्रमम् आसाद्य विपाशायां कृतोदकः
ब्रह्मचारी जितक्रोधस्त्रिरात्रान्मुच्यते भवात्
kālikāśramam āsādya vipāśāyāṃ kṛtodakaḥ
brahmacārī jitakrodhastrirātrānmucyate bhavāt
- 23
आश्रमे कृत्तिकानां तु स्नात्वा यस्तर्पयेत्पितॄन्
तोषयित्वा महादेवं निर्मलः स्वर्गम् आप्नुयात्
āśrame kṛttikānāṃ tu snātvā yastarpayetpitṝn
toṣayitvā mahādevaṃ nirmalaḥ svargam āpnuyāt
- 24
महापुर उपस्पृश्य त्रिरात्रोपोषितो नरः
त्रसानां स्थावराणां च द्विपदानां भयं त्यजेत्
mahāpura upaspṛśya trirātropoṣito naraḥ
trasānāṃ sthāvarāṇāṃ ca dvipadānāṃ bhayaṃ tyajet
- 25
देवदारुवने स्नात्वा धूतपाप्मा कृतोदकः
देवलोकम् अवाप्नोति सप्तरात्रोषितः शुचिः
devadāruvane snātvā dhūtapāpmā kṛtodakaḥ
devalokam avāpnoti saptarātroṣitaḥ śuciḥ
- 26
कौशन्ते च कुशस्तम्बे द्रोणशर्मपदे तथा
आपःप्रपतने स्नातः सेव्यते सो ऽप्सरोगणैः
kauśante ca kuśastambe droṇaśarmapade tathā
āpaḥprapatane snātaḥ sevyate so 'psarogaṇaiḥ
- 27
चित्रकूटे जनस्थाने तथा मन्दाकिनीजले
विगाह्य वै निराहारो राजलक्ष्मीं निगच्छति
citrakūṭe janasthāne tathā mandākinījale
vigāhya vai nirāhāro rājalakṣmīṃ nigacchati
- 28
श्यामायास्त्वाश्रमं गत्वा उष्य चैवाभिषिच्य च
त्रींस्त्रिरात्रान्स संधाय गन्धर्वनगरे वसेत्
śyāmāyāstvāśramaṃ gatvā uṣya caivābhiṣicya ca
trīṃstrirātrānsa saṃdhāya gandharvanagare vaset
- 29
रमण्यां च उपस्पृश्य तथा वै गन्धतारिके
एकमासं निराहारस्त्वन्तर्धानफलं लभेत्
ramaṇyāṃ ca upaspṛśya tathā vai gandhatārike
ekamāsaṃ nirāhārastvantardhānaphalaṃ labhet
- 30
कौशिकीद्वारम् आसाद्य वायुभक्षस्त्व् अलोलुपः
एकविंशतिरात्रेण स्वर्गम् आरोहते नरः
kauśikīdvāram āsādya vāyubhakṣastv alolupaḥ
ekaviṃśatirātreṇa svargam ārohate naraḥ

