11 shlokas
- 1
युधिष्ठिर उवाच
अहिंसा वैदिकं कर्म ध्यानम् इन्द्रियसंयमः
तपो ऽथ गुरुशुश्रूषा किं श्रेयः पुरुषं प्रति
yudhiṣṭhira uvāca
ahiṃsā vaidikaṃ karma dhyānam indriyasaṃyamaḥ
tapo 'tha guruśuśrūṣā kiṃ śreyaḥ puruṣaṃ prati
- 2
बृहस्पतिर् उवाच
सर्वाण्येतानि धर्मस्य पृथग्द्वाराणि सर्वशः
शृणु संकीर्त्यमानानि षड् एव भरतर्षभ
bṛhaspatir uvāca
sarvāṇyetāni dharmasya pṛthagdvārāṇi sarvaśaḥ
śṛṇu saṃkīrtyamānāni ṣaḍ eva bharatarṣabha
- 3
हन्त निःश्रेयसं जन्तोर् अहं वक्ष्याम्यनुत्तमम्
अहिंसापाश्रयं धर्मं यः साधयति वै नरः
hanta niḥśreyasaṃ jantor ahaṃ vakṣyāmyanuttamam
ahiṃsāpāśrayaṃ dharmaṃ yaḥ sādhayati vai naraḥ
- 4
त्रीन्दोषान्सर्वभूतेषु निधाय पुरुषः सदा
कामक्रोधौ च संयम्य ततः सिद्धिम् अवाप्नुते
trīndoṣānsarvabhūteṣu nidhāya puruṣaḥ sadā
kāmakrodhau ca saṃyamya tataḥ siddhim avāpnute
- 5
अहिंसकानि भूतानि दण्डेन विनिहन्ति यः
आत्मनः सुखम् अन्विच्छन्न स प्रेत्य सुखी भवेत्
ahiṃsakāni bhūtāni daṇḍena vinihanti yaḥ
ātmanaḥ sukham anvicchanna sa pretya sukhī bhavet
- 6
आत्मोपमश्च भूतेषु यो वै भवति पूरुषः
न्यस्तदण्डो जितक्रोधः स प्रेत्य सुखम् एधते
ātmopamaśca bhūteṣu yo vai bhavati pūruṣaḥ
nyastadaṇḍo jitakrodhaḥ sa pretya sukham edhate
- 7
सर्वभूतात्मभूतस्य सर्वभूतानि पश्यतः
देवापि मार्गे मुह्यन्ति अपदस्य पदैषिणः
sarvabhūtātmabhūtasya sarvabhūtāni paśyataḥ
devāpi mārge muhyanti apadasya padaiṣiṇaḥ
- 8
न तत्परस्य संदद्यात्प्रतिकूलं यद् आत्मनः
एष संक्षेपतो धर्मः कामाद् अन्यः प्रवर्तते
na tatparasya saṃdadyātpratikūlaṃ yad ātmanaḥ
eṣa saṃkṣepato dharmaḥ kāmād anyaḥ pravartate
- 9
प्रत्याख्याने च दाने च सुखदुःखे प्रियाप्रिये
आत्मौपम्येन पुरुषः समाधिम् अधिगच्छति
pratyākhyāne ca dāne ca sukhaduḥkhe priyāpriye
ātmaupamyena puruṣaḥ samādhim adhigacchati
- 10
यथा परः प्रक्रमते ऽपरेषु तथापरः प्रक्रमते परस्मिन्
एषैव ते ऽस्तूपमा जीवलोके यथा धर्मो नैपुणेनोपदिष्टः
yathā paraḥ prakramate 'pareṣu tathāparaḥ prakramate parasmin
eṣaiva te 'stūpamā jīvaloke yathā dharmo naipuṇenopadiṣṭaḥ
- 11
वैशंपायन उवाच
इत्युक्त्वा तं सुरगुरुर्धर्मराजं युधिष्ठिरम्
दिवम् आचक्रमे धीमान्पश्यताम् एव नस्तदा
vaiśaṃpāyana uvāca
ityuktvā taṃ suragururdharmarājaṃ yudhiṣṭhiram
divam ācakrame dhīmānpaśyatām eva nastadā

