26 shlokas
- 1
भीष्म उवाच
तम् आगतम् अभिप्रेक्ष्य शिष्यं वाक्यम् अथाब्रवीत्
देवशर्मा महातेजा यत्तच्छृणु नराधिप
bhīṣma uvāca
tam āgatam abhiprekṣya śiṣyaṃ vākyam athābravīt
devaśarmā mahātejā yattacchṛṇu narādhipa
- 2
देवशर्मोवाच
किं ते विपुल दृष्टं वै तस्मिन्न् अद्य महावने
ते त्वा जानन्ति निपुण आत्मा च रुचिर् एव च
devaśarmovāca
kiṃ te vipula dṛṣṭaṃ vai tasminn adya mahāvane
te tvā jānanti nipuṇa ātmā ca rucir eva ca
- 3
विपुल उवाच
ब्रह्मर्षे मिथुनं किं तत्के च ते पुरुषा विभो
ये मां जानन्ति तत्त्वेन तांश्च मे वक्तुम् अर्हसि
vipula uvāca
brahmarṣe mithunaṃ kiṃ tatke ca te puruṣā vibho
ye māṃ jānanti tattvena tāṃśca me vaktum arhasi
- 4
देवशर्मोवाच
यद्वै तन्मिथुनं ब्रह्मन्न् अहोरात्रं हि विद्धि तत्
चक्रवत्परिवर्तेत तत्ते जानाति दुष्कृतम्
devaśarmovāca
yadvai tanmithunaṃ brahmann ahorātraṃ hi viddhi tat
cakravatparivarteta tatte jānāti duṣkṛtam
- 5
ये च ते पुरुषा विप्र अक्षैर्दीव्यन्ति हृष्टवत्
ऋतूंस्तान् अभिजानीहि ते ते जानन्ति दुष्कृतम्
ye ca te puruṣā vipra akṣairdīvyanti hṛṣṭavat
ṛtūṃstān abhijānīhi te te jānanti duṣkṛtam
- 6
न मां कश्चिद्विजानीत इति कृत्वा न विश्वसेत्
नरो रहसि पापात्मा पापकं कर्म वै द्विज
na māṃ kaścidvijānīta iti kṛtvā na viśvaset
naro rahasi pāpātmā pāpakaṃ karma vai dvija
- 7
कुर्वाणं हि नरं कर्म पापं रहसि सर्वदा
पश्यन्ति ऋतवश्चापि तथा दिननिशे ऽप्युत
kurvāṇaṃ hi naraṃ karma pāpaṃ rahasi sarvadā
paśyanti ṛtavaścāpi tathā dinaniśe 'pyuta
- 8
ते त्वां हर्षस्मितं दृष्ट्वा गुरोः कर्मानिवेदकम्
स्मारयन्तस्तथा प्राहुस्ते यथा श्रुतवान्भवान्
te tvāṃ harṣasmitaṃ dṛṣṭvā guroḥ karmānivedakam
smārayantastathā prāhuste yathā śrutavānbhavān
- 9
अहोरात्रं विजानाति ऋतवश्चापि नित्यशः
पुरुषे पापकं कर्म शुभं वा शुभकर्मणः
ahorātraṃ vijānāti ṛtavaścāpi nityaśaḥ
puruṣe pāpakaṃ karma śubhaṃ vā śubhakarmaṇaḥ
- 10
तत्त्वया मम यत्कर्म व्यभिचाराद्भयात्मकम्
नाख्यातम् इति जानन्तस्ते त्वाम् आहुस्तथा द्विज
tattvayā mama yatkarma vyabhicārādbhayātmakam
nākhyātam iti jānantaste tvām āhustathā dvija
- 11
ते चैव हि भवेयुस्ते लोकाः पापकृतो यथा
कृत्वा नाचक्षतः कर्म मम यच्च त्वया कृतम्
te caiva hi bhaveyuste lokāḥ pāpakṛto yathā
kṛtvā nācakṣataḥ karma mama yacca tvayā kṛtam
- 12
तथा शक्या च दुर्वृत्ता रक्षितुं प्रमदा द्विज
न च त्वं कृतवान्किंचिद् आगः प्रीतो ऽस्मि तेन ते
tathā śakyā ca durvṛttā rakṣituṃ pramadā dvija
na ca tvaṃ kṛtavānkiṃcid āgaḥ prīto 'smi tena te
- 13
यदि त्वहं त्वा दुर्वृत्तम् अद्राक्षं द्विजसत्तम
शपेयं त्वाम् अहं क्रोधान्न मे ऽत्रास्ति विचारणा
yadi tvahaṃ tvā durvṛttam adrākṣaṃ dvijasattama
śapeyaṃ tvām ahaṃ krodhānna me 'trāsti vicāraṇā
- 14
सजन्ति पुरुषे नार्यः पुंसां सो ऽर्थश्च पुष्कलः
अन्यथा रक्षतः शापो ऽभविष्यत्ते गतिश्च सा
sajanti puruṣe nāryaḥ puṃsāṃ so 'rthaśca puṣkalaḥ
anyathā rakṣataḥ śāpo 'bhaviṣyatte gatiśca sā
- 15
रक्षिता सा त्वया पुत्र मम चापि निवेदिता
अहं ते प्रीतिमांस्तात स्वस्ति स्वर्गं गमिष्यसि
rakṣitā sā tvayā putra mama cāpi niveditā
ahaṃ te prītimāṃstāta svasti svargaṃ gamiṣyasi
- 16
भीष्म उवाच
इत्युक्त्वा विपुलं प्रीतो देवशर्मा महान् ऋषिः
मुमोद स्वर्गम् आस्थाय सहभार्यः सशिष्यकः
bhīṣma uvāca
ityuktvā vipulaṃ prīto devaśarmā mahān ṛṣiḥ
mumoda svargam āsthāya sahabhāryaḥ saśiṣyakaḥ
- 17
इदम् आख्यातवांश्चापि ममाख्यानं महामुनिः
मार्कण्डेयः पुरा राजन्गङ्गाकूले कथान्तरे
idam ākhyātavāṃścāpi mamākhyānaṃ mahāmuniḥ
mārkaṇḍeyaḥ purā rājangaṅgākūle kathāntare
- 18
तस्माद्ब्रवीमि पार्थ त्वा स्त्रियः सर्वाः सदैव च
उभयं दृश्यते तासु सततं साध्वसाधु च
tasmādbravīmi pārtha tvā striyaḥ sarvāḥ sadaiva ca
ubhayaṃ dṛśyate tāsu satataṃ sādhvasādhu ca
- 19
स्त्रियः साध्व्यो महाभागाः संमता लोकमातरः
धारयन्ति महीं राजन्न् इमां सवनकाननाम्
striyaḥ sādhvyo mahābhāgāḥ saṃmatā lokamātaraḥ
dhārayanti mahīṃ rājann imāṃ savanakānanām
- 20
असाध्व्यश्चापि दुर्वृत्ताः कुलघ्न्यः पापनिश्चयाः
विज्ञेया लक्षणैर्दुष्टैः स्वगात्रसहजैर्नृप
asādhvyaścāpi durvṛttāḥ kulaghnyaḥ pāpaniścayāḥ
vijñeyā lakṣaṇairduṣṭaiḥ svagātrasahajairnṛpa
- 21
एवम् एतासु रक्षा वै शक्या कर्तुं महात्मभिः
अन्यथा राजशार्दूल न शक्या रक्षितुं स्त्रियः
evam etāsu rakṣā vai śakyā kartuṃ mahātmabhiḥ
anyathā rājaśārdūla na śakyā rakṣituṃ striyaḥ
- 22
एता हि मनुजव्याघ्र तीक्ष्णास्तीक्ष्णपराक्रमाः
नासाम् अस्ति प्रियो नाम मैथुने संगमे नृभिः
etā hi manujavyāghra tīkṣṇāstīkṣṇaparākramāḥ
nāsām asti priyo nāma maithune saṃgame nṛbhiḥ
- 23
एताः कृत्याश्च कार्याश्च कृताश्च भरतर्षभ
न चैकस्मिन्रमन्त्येताः पुरुषे पाण्डुनन्दन
etāḥ kṛtyāśca kāryāśca kṛtāśca bharatarṣabha
na caikasminramantyetāḥ puruṣe pāṇḍunandana
- 24
नासु स्नेहो नृभिः कार्यस्तथैवेर्ष्या जनेश्वर
खेदम् आस्थाय भुञ्जीत धर्मम् आस्थाय चैव हि
nāsu sneho nṛbhiḥ kāryastathaiverṣyā janeśvara
khedam āsthāya bhuñjīta dharmam āsthāya caiva hi
- 25
विहन्येतान्यथा कुर्वन्नरः कौरवनन्दन
सर्वथा राजशार्दूल युक्तिः सर्वत्र पूज्यते
vihanyetānyathā kurvannaraḥ kauravanandana
sarvathā rājaśārdūla yuktiḥ sarvatra pūjyate
- 26
तेनैकेन तु रक्षा वै विपुलेन कृता स्त्रियाः
नान्यः शक्तो नृलोके ऽस्मिन्रक्षितुं नृप योषितः
tenaikena tu rakṣā vai vipulena kṛtā striyāḥ
nānyaḥ śakto nṛloke 'sminrakṣituṃ nṛpa yoṣitaḥ

