26 shlokas
- 1
भीष्म उवाच
इत्युक्तः स तदा तूष्णीम् अभूद्वायुस्ततो ऽब्रवीत्
शृणु राजन्न् अगस्त्यस्य माहात्म्यं ब्राह्मणस्य ह
bhīṣma uvāca
ityuktaḥ sa tadā tūṣṇīm abhūdvāyustato 'bravīt
śṛṇu rājann agastyasya māhātmyaṃ brāhmaṇasya ha
- 2
असुरैर्निर्जिता देवा निरुत्साहाश्च ते कृताः
यज्ञाश्चैषां हृताः सर्वे पितृभ्यश्च स्वधा तथा
asurairnirjitā devā nirutsāhāśca te kṛtāḥ
yajñāścaiṣāṃ hṛtāḥ sarve pitṛbhyaśca svadhā tathā
- 3
कर्मेज्या मानवानां च दानवैर्हैहयर्षभ
भ्रष्टैश्वर्यास्ततो देवाश्चेरुः पृथ्वीम् इति श्रुतिः
karmejyā mānavānāṃ ca dānavairhaihayarṣabha
bhraṣṭaiśvaryāstato devāśceruḥ pṛthvīm iti śrutiḥ
- 4
ततः कदाचित्ते राजन्दीप्तम् आदित्यवर्चसम्
ददृशुस्तेजसा युक्तम् अगस्त्यं विपुलव्रतम्
tataḥ kadācitte rājandīptam ādityavarcasam
dadṛśustejasā yuktam agastyaṃ vipulavratam
- 5
अभिवाद्य च तं देवा दृष्ट्वा च यशसा वृतम्
इदम् ऊचुर्महात्मानं वाक्यं काले जनाधिप
abhivādya ca taṃ devā dṛṣṭvā ca yaśasā vṛtam
idam ūcurmahātmānaṃ vākyaṃ kāle janādhipa
- 6
दानवैर्युधि भग्नाः स्म तथैश्वर्याच्च भ्रंशिताः
तद् अस्मान्नो भयात्तीव्रात्त्राहि त्वं मुनिपुंगव
dānavairyudhi bhagnāḥ sma tathaiśvaryācca bhraṃśitāḥ
tad asmānno bhayāttīvrāttrāhi tvaṃ munipuṃgava
- 7
इत्युक्तः स तदा देवैर् अगस्त्यः कुपितो ऽभवत्
प्रजज्वाल च तेजस्वी कालाग्निर् इव संक्षये
ityuktaḥ sa tadā devair agastyaḥ kupito 'bhavat
prajajvāla ca tejasvī kālāgnir iva saṃkṣaye
- 8
तेन दीप्तांशुजालेन निर्दग्धा दानवास्तदा
अन्तरिक्षान्महाराज न्यपतन्त सहस्रशः
tena dīptāṃśujālena nirdagdhā dānavāstadā
antarikṣānmahārāja nyapatanta sahasraśaḥ
- 9
दह्यमानास्तु ते दैत्यास्तस्यागस्त्यस्य तेजसा
उभौ लोकौ परित्यज्य ययुः काष्ठां स्म दक्षिणाम्
dahyamānāstu te daityāstasyāgastyasya tejasā
ubhau lokau parityajya yayuḥ kāṣṭhāṃ sma dakṣiṇām
- 10
बलिस्तु यजते यज्ञम् अश्वमेधं महीं गतः
ये ऽन्ये स्वस्था महीस्थाश्च ते न दग्धा महासुराः
balistu yajate yajñam aśvamedhaṃ mahīṃ gataḥ
ye 'nye svasthā mahīsthāśca te na dagdhā mahāsurāḥ
- 11
ततो लोकाः पुनः प्राप्ताः सुरैः शान्तं च तद्रजः
अथैनम् अब्रुवन्देवा भूमिष्ठान् असुराञ्जहि
tato lokāḥ punaḥ prāptāḥ suraiḥ śāntaṃ ca tadrajaḥ
athainam abruvandevā bhūmiṣṭhān asurāñjahi
- 12
इत्युक्त आह देवान्स न शक्नोमि महीगतान्
दग्धुं तपो हि क्षीयेन्मे धक्ष्यामीति च पार्थिव
ityukta āha devānsa na śaknomi mahīgatān
dagdhuṃ tapo hi kṣīyenme dhakṣyāmīti ca pārthiva
- 13
एवं दग्धा भगवता दानवाः स्वेन तेजसा
अगस्त्येन तदा राजंस्तपसा भावितात्मना
evaṃ dagdhā bhagavatā dānavāḥ svena tejasā
agastyena tadā rājaṃstapasā bhāvitātmanā
- 14
ईदृशश्चाप्यगस्त्यो हि कथितस्ते मयानघ
ब्रवीम्यहं ब्रूहि वा त्वम् अगस्त्यात्क्षत्रियं वरम्
īdṛśaścāpyagastyo hi kathitaste mayānagha
bravīmyahaṃ brūhi vā tvam agastyātkṣatriyaṃ varam
- 15
इत्युक्तः स तदा तूष्णीम् अभूद्वायुस्ततो ऽब्रवीत्
शृणु राजन्वसिष्ठस्य मुख्यं कर्म यशस्विनः
ityuktaḥ sa tadā tūṣṇīm abhūdvāyustato 'bravīt
śṛṇu rājanvasiṣṭhasya mukhyaṃ karma yaśasvinaḥ
- 16
आदित्याः सत्रम् आसन्त सरो वै मानसं प्रति
वसिष्ठं मनसा गत्वा श्रुत्वा तत्रास्य गोचरम्
ādityāḥ satram āsanta saro vai mānasaṃ prati
vasiṣṭhaṃ manasā gatvā śrutvā tatrāsya gocaram
- 17
यजमानांस्तु तान्दृष्ट्वा व्यग्रान्दीक्षानुकर्शितान्
हन्तुम् इच्छन्ति शैलाभाः खलिनो नाम दानवाः
yajamānāṃstu tāndṛṣṭvā vyagrāndīkṣānukarśitān
hantum icchanti śailābhāḥ khalino nāma dānavāḥ
- 18
अदूरात्तु ततस्तेषां ब्रह्मदत्तवरं सरः
हता हता वै ते तत्र जीवन्त्याप्लुत्य दानवाः
adūrāttu tatasteṣāṃ brahmadattavaraṃ saraḥ
hatā hatā vai te tatra jīvantyāplutya dānavāḥ
- 19
ते प्रगृह्य महाघोरान्पर्वतान्परिघान्द्रुमान्
विक्षोभयन्तः सलिलम् उत्थिताः शतयोजनम्
te pragṛhya mahāghorānparvatānparighāndrumān
vikṣobhayantaḥ salilam utthitāḥ śatayojanam
- 20
अभ्यद्रवन्त देवांस्ते सहस्राणि दशैव ह
ततस्तैर् अर्दिता देवाः शरणं वासवं ययुः
abhyadravanta devāṃste sahasrāṇi daśaiva ha
tatastair arditā devāḥ śaraṇaṃ vāsavaṃ yayuḥ
- 21
स च तैर्व्यथितः शक्रो वसिष्ठं शरणं ययौ
ततो ऽभयं ददौ तेभ्यो वसिष्ठो भगवान् ऋषिः
sa ca tairvyathitaḥ śakro vasiṣṭhaṃ śaraṇaṃ yayau
tato 'bhayaṃ dadau tebhyo vasiṣṭho bhagavān ṛṣiḥ
- 22
तथा तान्दुःखिताञ्जानन्न् आनृशंस्यपरो मुनिः
अयत्नेनादहत्सर्वान्खलिनः स्वेन तेजसा
tathā tānduḥkhitāñjānann ānṛśaṃsyaparo muniḥ
ayatnenādahatsarvānkhalinaḥ svena tejasā
- 23
कैलासं प्रस्थितां चापि नदीं गङ्गां महातपाः
आनयत्तत्सरो दिव्यं तया भिन्नं च तत्सरः
kailāsaṃ prasthitāṃ cāpi nadīṃ gaṅgāṃ mahātapāḥ
ānayattatsaro divyaṃ tayā bhinnaṃ ca tatsaraḥ
- 24
सरो भिन्नं तया नद्या सरयूः सा ततो ऽभवत्
हताश्च खलिनो यत्र स देशः खलिनो ऽभवत्
saro bhinnaṃ tayā nadyā sarayūḥ sā tato 'bhavat
hatāśca khalino yatra sa deśaḥ khalino 'bhavat
- 25
एवं सेन्द्रा वसिष्ठेन रक्षितास्त्रिदिवौकसः
ब्रह्मदत्तवराश्चैव हता दैत्या महात्मना
evaṃ sendrā vasiṣṭhena rakṣitāstridivaukasaḥ
brahmadattavarāścaiva hatā daityā mahātmanā
- 26
एतत्कर्म वसिष्ठस्य कथितं ते मयानघ
ब्रवीम्यहं ब्रूहि वा त्वं वसिष्ठात्क्षत्रियं वरम्
etatkarma vasiṣṭhasya kathitaṃ te mayānagha
bravīmyahaṃ brūhi vā tvaṃ vasiṣṭhātkṣatriyaṃ varam

