16 shlokas
- 1
भीष्म उवाच
एवम् उक्तः प्रत्युवाच मैत्रेयः कर्मपूजकः
अत्यन्तं श्रीमति कुले जातः प्राज्ञो बहुश्रुतः
bhīṣma uvāca
evam uktaḥ pratyuvāca maitreyaḥ karmapūjakaḥ
atyantaṃ śrīmati kule jātaḥ prājño bahuśrutaḥ
- 2
असंशयं महाप्राज्ञ यथैवात्थ तथैव तत्
अनुज्ञातस्तु भवता किंचिद्ब्रूयाम् अहं विभो
asaṃśayaṃ mahāprājña yathaivāttha tathaiva tat
anujñātastu bhavatā kiṃcidbrūyām ahaṃ vibho
- 3
व्यास उवाच
यद्यद् इच्छसि मैत्रेय यावद्यावद्यथा तथा
ब्रूहि तावन्महाप्राज्ञ शुश्रूषे वचनं तव
vyāsa uvāca
yadyad icchasi maitreya yāvadyāvadyathā tathā
brūhi tāvanmahāprājña śuśrūṣe vacanaṃ tava
- 4
मैत्रेय उवाच
निर्दोषं निर्मलं चैव वचनं दानसंहितम्
विद्यातपोभ्यां हि भवान्भावितात्मा न संशयः
maitreya uvāca
nirdoṣaṃ nirmalaṃ caiva vacanaṃ dānasaṃhitam
vidyātapobhyāṃ hi bhavānbhāvitātmā na saṃśayaḥ
- 5
भवतो भावितात्मत्वाद्दायो ऽयं सुमहान्मम
भूयो बुद्ध्यानुपश्यामि सुसमृद्धतपा इव
bhavato bhāvitātmatvāddāyo 'yaṃ sumahānmama
bhūyo buddhyānupaśyāmi susamṛddhatapā iva
- 6
अपि मे दर्शनाद् एव भवतो ऽभ्युदयो महान्
मन्ये भवत्प्रसादो ऽयं तद्धि कर्म स्वभावतः
api me darśanād eva bhavato 'bhyudayo mahān
manye bhavatprasādo 'yaṃ taddhi karma svabhāvataḥ
- 7
तपः श्रुतं च योनिश्चाप्येतद्ब्राह्मण्यकारणम्
त्रिभिर्गुणैः समुदितस्ततो भवति वै द्विजः
tapaḥ śrutaṃ ca yoniścāpyetadbrāhmaṇyakāraṇam
tribhirguṇaiḥ samuditastato bhavati vai dvijaḥ
- 8
तस्मिंस्तृप्ते च तृप्यन्ते पितरो दैवतानि च
न हि श्रुतवतां किंचिद् अधिकं ब्राह्मणाद् ऋते
tasmiṃstṛpte ca tṛpyante pitaro daivatāni ca
na hi śrutavatāṃ kiṃcid adhikaṃ brāhmaṇād ṛte
- 9
यथा हि सुकृते क्षेत्रे फलं विन्दति मानवः
एवं दत्त्वा श्रुतवति फलं दाता समश्नुते
yathā hi sukṛte kṣetre phalaṃ vindati mānavaḥ
evaṃ dattvā śrutavati phalaṃ dātā samaśnute
- 10
ब्राह्मणश्चेन्न विद्येत श्रुतवृत्तोपसंहितः
प्रतिग्रहीता दानस्य मोघं स्याद्धनिनां धनम्
brāhmaṇaścenna vidyeta śrutavṛttopasaṃhitaḥ
pratigrahītā dānasya moghaṃ syāddhanināṃ dhanam
- 11
अदन्ह्य् अविद्वान्हन्त्यन्नम् अद्यमानं च हन्ति तम्
तं च हन्यति यस्यान्नं स हत्वा हन्यते ऽबुधः
adanhy avidvānhantyannam adyamānaṃ ca hanti tam
taṃ ca hanyati yasyānnaṃ sa hatvā hanyate 'budhaḥ
- 12
प्रभुर्ह्यन्नम् अदन्विद्वान्पुनर्जनयतीश्वरः
स चान्नाज्जायते तस्मात्सूक्ष्म एव व्यतिक्रमः
prabhurhyannam adanvidvānpunarjanayatīśvaraḥ
sa cānnājjāyate tasmātsūkṣma eva vyatikramaḥ
- 13
यद् एव ददतः पुण्यं तद् एव प्रतिगृह्णतः
न ह्येकचक्रं वर्तेत इत्येवम् ऋषयो विदुः
yad eva dadataḥ puṇyaṃ tad eva pratigṛhṇataḥ
na hyekacakraṃ varteta ityevam ṛṣayo viduḥ
- 14
यत्र वै ब्राह्मणाः सन्ति श्रुतवृत्तोपसंहिताः
तत्र दानफलं पुण्यम् इह चामुत्र चाश्नुते
yatra vai brāhmaṇāḥ santi śrutavṛttopasaṃhitāḥ
tatra dānaphalaṃ puṇyam iha cāmutra cāśnute
- 15
ये योनिशुद्धाः सततं तपस्यभिरता भृशम्
दानाध्ययनसम्पन्नास्ते वै पूज्यतमाः सदा
ye yoniśuddhāḥ satataṃ tapasyabhiratā bhṛśam
dānādhyayanasampannāste vai pūjyatamāḥ sadā
- 16
तैर्हि सद्भिः कृतः पन्थाश्चेतयानो न मुह्यते
ते हि स्वर्गस्य नेतारो यज्ञवाहाः सनातनाः
tairhi sadbhiḥ kṛtaḥ panthāścetayāno na muhyate
te hi svargasya netāro yajñavāhāḥ sanātanāḥ

