76 shlokas
- 1
अष्टावक्र उवाच
तथास्तु साधयिष्यामि तत्र यास्याम्यसंशयम्
यत्र त्वं वदसे साधो भवान्भवतु सत्यवाक्
aṣṭāvakra uvāca
tathāstu sādhayiṣyāmi tatra yāsyāmyasaṃśayam
yatra tvaṃ vadase sādho bhavānbhavatu satyavāk
- 2
भीष्म उवाच
ततो ऽगच्छत्स भगवान् उत्तराम् उत्तमां दिशम्
हिमवन्तं गिरिश्रेष्ठं सिद्धचारणसेवितम्
bhīṣma uvāca
tato 'gacchatsa bhagavān uttarām uttamāṃ diśam
himavantaṃ giriśreṣṭhaṃ siddhacāraṇasevitam
- 3
स गत्वा द्विजशार्दूलो हिमवन्तं महागिरिम्
अभ्यगच्छन्नदीं पुण्यां बाहुदां धर्मदायिनीम्
sa gatvā dvijaśārdūlo himavantaṃ mahāgirim
abhyagacchannadīṃ puṇyāṃ bāhudāṃ dharmadāyinīm
- 4
अशोके विमले तीर्थे स्नात्वा तर्प्य च देवताः
तत्र वासाय शयने कौश्ये सुखम् उवास ह
aśoke vimale tīrthe snātvā tarpya ca devatāḥ
tatra vāsāya śayane kauśye sukham uvāsa ha
- 5
ततो रात्र्यां व्यतीतायां प्रातर् उत्थाय स द्विजः
स्नात्वा प्रादुश्चकाराग्निं हुत्वा चैव विधानतः
tato rātryāṃ vyatītāyāṃ prātar utthāya sa dvijaḥ
snātvā prāduścakārāgniṃ hutvā caiva vidhānataḥ
- 6
रुद्राणीकूपम् आसाद्य ह्रदे तत्र समाश्वसत्
विश्रान्तश्च समुत्थाय कैलासम् अभितो ययौ
rudrāṇīkūpam āsādya hrade tatra samāśvasat
viśrāntaśca samutthāya kailāsam abhito yayau
- 7
सो ऽपश्यत्काञ्चनद्वारं दीप्यमानम् इव श्रिया
मन्दाकिनीं च नलिनीं धनदस्य महात्मनः
so 'paśyatkāñcanadvāraṃ dīpyamānam iva śriyā
mandākinīṃ ca nalinīṃ dhanadasya mahātmanaḥ
- 8
अथ ते राक्षसाः सर्वे ये ऽभिरक्षन्ति पद्मिनीम्
प्रत्युत्थिता भगवन्तं मणिभद्रपुरोगमाः
atha te rākṣasāḥ sarve ye 'bhirakṣanti padminīm
pratyutthitā bhagavantaṃ maṇibhadrapurogamāḥ
- 9
स तान्प्रत्यर्चयामास राक्षसान्भीमविक्रमान्
निवेदयत मां क्षिप्रं धनदायेति चाब्रवीत्
sa tānpratyarcayāmāsa rākṣasānbhīmavikramān
nivedayata māṃ kṣipraṃ dhanadāyeti cābravīt
- 10
ते राक्षसास्तदा राजन्भगवन्तम् अथाब्रुवन्
असौ वैश्रवणो राजा स्वयम् आयाति ते ऽन्तिकम्
te rākṣasāstadā rājanbhagavantam athābruvan
asau vaiśravaṇo rājā svayam āyāti te 'ntikam
- 11
विदितो भगवान् अस्य कार्यम् आगमने च यत्
पश्यैनं त्वं महाभागं ज्वलन्तम् इव तेजसा
vidito bhagavān asya kāryam āgamane ca yat
paśyainaṃ tvaṃ mahābhāgaṃ jvalantam iva tejasā
- 12
ततो वैश्रवणो ऽभ्येत्य अष्टावक्रम् अनिन्दितम्
विधिवत्कुशलं पृष्ट्वा ततो ब्रह्मर्षिम् अब्रवीत्
tato vaiśravaṇo 'bhyetya aṣṭāvakram aninditam
vidhivatkuśalaṃ pṛṣṭvā tato brahmarṣim abravīt
- 13
सुखं प्राप्तो भवान्कच्चित्किं वा मत्तश्चिकीर्षसि
ब्रूहि सर्वं करिष्यामि यन्मां त्वं वक्ष्यसि द्विज
sukhaṃ prāpto bhavānkaccitkiṃ vā mattaścikīrṣasi
brūhi sarvaṃ kariṣyāmi yanmāṃ tvaṃ vakṣyasi dvija
- 14
भवनं प्रविश त्वं मे यथाकामं द्विजोत्तम
सत्कृतः कृतकार्यश्च भवान्यास्यत्यविघ्नतः
bhavanaṃ praviśa tvaṃ me yathākāmaṃ dvijottama
satkṛtaḥ kṛtakāryaśca bhavānyāsyatyavighnataḥ
- 15
प्राविशद्भवनं स्वं वै गृहीत्वा तं द्विजोत्तमम्
आसनं स्वं ददौ चैव पाद्यम् अर्घ्यं तथैव च
prāviśadbhavanaṃ svaṃ vai gṛhītvā taṃ dvijottamam
āsanaṃ svaṃ dadau caiva pādyam arghyaṃ tathaiva ca
- 16
अथोपविष्टयोस्तत्र मणिभद्रपुरोगमाः
निषेदुस्तत्र कौबेरा यक्षगन्धर्वराक्षसाः
athopaviṣṭayostatra maṇibhadrapurogamāḥ
niṣedustatra kauberā yakṣagandharvarākṣasāḥ
- 17
ततस्तेषां निषण्णानां धनदो वाक्यम् अब्रवीत्
भवच्छन्दं समाज्ञाय नृत्येरन्न् अप्सरोगणाः
tatasteṣāṃ niṣaṇṇānāṃ dhanado vākyam abravīt
bhavacchandaṃ samājñāya nṛtyerann apsarogaṇāḥ
- 18
आतिथ्यं परमं कार्यं शुश्रूषा भवतस्तथा
संवर्तताम् इत्युवाच मुनिर्मधुरया गिरा
ātithyaṃ paramaṃ kāryaṃ śuśrūṣā bhavatastathā
saṃvartatām ityuvāca munirmadhurayā girā
- 19
अथोर्वरा मिश्रकेशी रम्भा चैवोर्वशी तथा
अलम्बुसा घृताची च चित्रा चित्राङ्गदा रुचिः
athorvarā miśrakeśī rambhā caivorvaśī tathā
alambusā ghṛtācī ca citrā citrāṅgadā ruciḥ
- 20
मनोहरा सुकेशी च सुमुखी हासिनी प्रभा
विद्युता प्रशमा दान्ता विद्योता रतिर् एव च
manoharā sukeśī ca sumukhī hāsinī prabhā
vidyutā praśamā dāntā vidyotā ratir eva ca
- 21
एताश्चान्याश्च वै बह्व्यः प्रनृत्ताप्सरसः शुभाः
अवादयंश्च गन्धर्वा वाद्यानि विविधानि च
etāścānyāśca vai bahvyaḥ pranṛttāpsarasaḥ śubhāḥ
avādayaṃśca gandharvā vādyāni vividhāni ca
- 22
अथ प्रवृत्ते गान्धर्वे दिव्ये ऋषिर् उपावसत्
दिव्यं संवत्सरं तत्र रमन्वै सुमहातपाः
atha pravṛtte gāndharve divye ṛṣir upāvasat
divyaṃ saṃvatsaraṃ tatra ramanvai sumahātapāḥ
- 23
ततो वैश्रवणो राजा भगवन्तम् उवाच ह
साग्रः संवत्सरो यातस्तव विप्रेह पश्यतः
tato vaiśravaṇo rājā bhagavantam uvāca ha
sāgraḥ saṃvatsaro yātastava vipreha paśyataḥ
- 24
हार्यो ऽयं विषयो ब्रह्मन्गान्धर्वो नाम नामतः
छन्दतो वर्ततां विप्र यथा वदति वा भवान्
hāryo 'yaṃ viṣayo brahmangāndharvo nāma nāmataḥ
chandato vartatāṃ vipra yathā vadati vā bhavān
- 25
अतिथिः पूजनीयस्त्वम् इदं च भवतो गृहम्
सर्वम् आज्ञाप्यताम् आशु परवन्तो वयं त्वयि
atithiḥ pūjanīyastvam idaṃ ca bhavato gṛham
sarvam ājñāpyatām āśu paravanto vayaṃ tvayi
- 26
अथ वैश्रवणं प्रीतो भगवान्प्रत्यभाषत
अर्चितो ऽस्मि यथान्यायं गमिष्यामि धनेश्वर
atha vaiśravaṇaṃ prīto bhagavānpratyabhāṣata
arcito 'smi yathānyāyaṃ gamiṣyāmi dhaneśvara
- 27
प्रीतो ऽस्मि सदृशं चैव तव सर्वं धनाधिप
तव प्रसादाद्भगवन्महर्षेश्च महात्मनः
नियोगाद् अद्य यास्यामि वृद्धिमान् ऋद्धिमान्भव
prīto 'smi sadṛśaṃ caiva tava sarvaṃ dhanādhipa
tava prasādādbhagavanmaharṣeśca mahātmanaḥ
niyogād adya yāsyāmi vṛddhimān ṛddhimānbhava
- 28
अथ निष्क्रम्य भगवान्प्रययावुत्तरामुखः
कैलासं मन्दरं हैमं सर्वान् अनुचचार ह
atha niṣkramya bhagavānprayayāvuttarāmukhaḥ
kailāsaṃ mandaraṃ haimaṃ sarvān anucacāra ha
- 29
तान् अतीत्य महाशैलान्कैरातं स्थानम् उत्तमम्
प्रदक्षिणं ततश्चक्रे प्रयतः शिरसा नमन्
धरणीम् अवतीर्याथ पूतात्मासौ तदाभवत्
tān atītya mahāśailānkairātaṃ sthānam uttamam
pradakṣiṇaṃ tataścakre prayataḥ śirasā naman
dharaṇīm avatīryātha pūtātmāsau tadābhavat
- 30
स तं प्रदक्षिणं कृत्वा त्रिः शैलं चोत्तरामुखः
समेन भूमिभागेन ययौ प्रीतिपुरस्कृतः
sa taṃ pradakṣiṇaṃ kṛtvā triḥ śailaṃ cottarāmukhaḥ
samena bhūmibhāgena yayau prītipuraskṛtaḥ

