75 shlokas
- 1
कृष्ण उवाच
मूर्ध्ना निपत्य नियतस्तेजःसंनिचये ततः
परमं हर्षम् आगम्य भगवन्तम् अथाब्रुवम्
kṛṣṇa uvāca
mūrdhnā nipatya niyatastejaḥsaṃnicaye tataḥ
paramaṃ harṣam āgamya bhagavantam athābruvam
- 2
धर्मे दृढत्वं युधि शत्रुघातं यशस्तथाग्र्यं परमं बलं च
योगप्रियत्वं तव संनिकर्षं वृणे सुतानां च शतं शतानि
dharme dṛḍhatvaṃ yudhi śatrughātaṃ yaśastathāgryaṃ paramaṃ balaṃ ca
yogapriyatvaṃ tava saṃnikarṣaṃ vṛṇe sutānāṃ ca śataṃ śatāni
- 3
एवम् अस्त्विति तद्वाक्यं मयोक्तः प्राह शंकरः
evam astviti tadvākyaṃ mayoktaḥ prāha śaṃkaraḥ
- 4
ततो मां जगतो माता धरणी सर्वपावनी
उवाचोमा प्रणिहिता शर्वाणी तपसां निधिः
tato māṃ jagato mātā dharaṇī sarvapāvanī
uvācomā praṇihitā śarvāṇī tapasāṃ nidhiḥ
- 5
दत्तो भगवता पुत्रः साम्बो नाम तवानघ
मत्तो ऽप्यष्टौ वरान् इष्टान्गृहाण त्वं ददामि ते
प्रणम्य शिरसा सा च मयोक्ता पाण्डुनन्दन
datto bhagavatā putraḥ sāmbo nāma tavānagha
matto 'pyaṣṭau varān iṣṭāngṛhāṇa tvaṃ dadāmi te
praṇamya śirasā sā ca mayoktā pāṇḍunandana
- 6
द्विजेष्वकोपं पितृतः प्रसादं शतं सुतानाम् उपभोगं परं च
कुले प्रीतिं मातृतश्च प्रसादं शमप्राप्तिं प्रवृणे चापि दाक्ष्यम्
dvijeṣvakopaṃ pitṛtaḥ prasādaṃ śataṃ sutānām upabhogaṃ paraṃ ca
kule prītiṃ mātṛtaśca prasādaṃ śamaprāptiṃ pravṛṇe cāpi dākṣyam
- 7
देव्युवाच
एवं भविष्यत्यमरप्रभाव नाहं मृषा जातु वदे कदाचित्
भार्यासहस्राणि च षोडशैव तासु प्रियत्वं च तथाक्षयत्वम्
devyuvāca
evaṃ bhaviṣyatyamaraprabhāva nāhaṃ mṛṣā jātu vade kadācit
bhāryāsahasrāṇi ca ṣoḍaśaiva tāsu priyatvaṃ ca tathākṣayatvam
- 8
प्रीतिं चाग्र्यां बान्धवानां सकाशाद्ददामि ते वपुषः काम्यतां च
भोक्ष्यन्ते वै सप्ततिर्वै शतानि गृहे तुभ्यम् अतिथीनां च नित्यम्
prītiṃ cāgryāṃ bāndhavānāṃ sakāśāddadāmi te vapuṣaḥ kāmyatāṃ ca
bhokṣyante vai saptatirvai śatāni gṛhe tubhyam atithīnāṃ ca nityam
- 9
वासुदेव उवाच
एवं दत्त्वा वरान्देवो मम देवी च भारत
अन्तर्हितः क्षणे तस्मिन्सगणो भीमपूर्वज
vāsudeva uvāca
evaṃ dattvā varāndevo mama devī ca bhārata
antarhitaḥ kṣaṇe tasminsagaṇo bhīmapūrvaja
- 10
एतद् अत्यद्भुतं सर्वं ब्राह्मणायातितेजसे
उपमन्यवे मया कृत्स्नम् आख्यातं कौरवोत्तम
etad atyadbhutaṃ sarvaṃ brāhmaṇāyātitejase
upamanyave mayā kṛtsnam ākhyātaṃ kauravottama
- 11
नमस्कृत्वा तु स प्राह देवदेवाय सुव्रत
नास्ति शर्वसमो दाने नास्ति शर्वसमो रणे
नास्ति शर्वसमो देवो नास्ति शर्वसमा गतिः
namaskṛtvā tu sa prāha devadevāya suvrata
nāsti śarvasamo dāne nāsti śarvasamo raṇe
nāsti śarvasamo devo nāsti śarvasamā gatiḥ
- 12
ऋषिर् आसीत्कृते तात तण्डिर् इत्येव विश्रुतः
दश वर्षसहस्राणि तेन देवः समाधिना
आराधितो ऽभूद्भक्तेन तस्योदर्कं निशामय
ṛṣir āsītkṛte tāta taṇḍir ityeva viśrutaḥ
daśa varṣasahasrāṇi tena devaḥ samādhinā
ārādhito 'bhūdbhaktena tasyodarkaṃ niśāmaya
- 13
स दृष्टवान्महादेवम् अस्तौषीच्च स्तवैर्विभुम्
पवित्राणां पवित्रस्त्वं गतिर्गतिमतां वर
अत्युग्रं तेजसां तेजस्तपसां परमं तपः
sa dṛṣṭavānmahādevam astauṣīcca stavairvibhum
pavitrāṇāṃ pavitrastvaṃ gatirgatimatāṃ vara
atyugraṃ tejasāṃ tejastapasāṃ paramaṃ tapaḥ
- 14
विश्वावसुहिरण्याक्षपुरुहूतनमस्कृत
भूरिकल्याणद विभो पुरुसत्य नमो ऽस्तु ते
viśvāvasuhiraṇyākṣapuruhūtanamaskṛta
bhūrikalyāṇada vibho purusatya namo 'stu te
- 15
जातीमरणभीरूणां यतीनां यततां विभो
निर्वाणद सहस्रांशो नमस्ते ऽस्तु सुखाश्रय
jātīmaraṇabhīrūṇāṃ yatīnāṃ yatatāṃ vibho
nirvāṇada sahasrāṃśo namaste 'stu sukhāśraya
- 16
ब्रह्मा शतक्रतुर्विष्णुर्विश्वेदेवा महर्षयः
न विदुस्त्वां तु तत्त्वेन कुतो वेत्स्यामहे वयम्
brahmā śatakraturviṣṇurviśvedevā maharṣayaḥ
na vidustvāṃ tu tattvena kuto vetsyāmahe vayam
- 17
त्वत्तः प्रवर्तते कालस्त्वयि कालश्च लीयते
कालाख्यः पुरुषाख्यश्च ब्रह्माख्यश्च त्वम् एव हि
tvattaḥ pravartate kālastvayi kālaśca līyate
kālākhyaḥ puruṣākhyaśca brahmākhyaśca tvam eva hi
- 18
तनवस्ते स्मृतास्तिस्रः पुराणज्ञैः सुरर्षिभिः
अधिपौरुषम् अध्यात्मम् अधिभूताधिदैवतम्
अधिलोक्याधिविज्ञानम् अधियज्ञस्त्वम् एव हि
tanavaste smṛtāstisraḥ purāṇajñaiḥ surarṣibhiḥ
adhipauruṣam adhyātmam adhibhūtādhidaivatam
adhilokyādhivijñānam adhiyajñastvam eva hi
- 19
त्वां विदित्वात्मदेहस्थं दुर्विदं दैवतैर् अपि
विद्वांसो यान्ति निर्मुक्ताः परं भावम् अनामयम्
tvāṃ viditvātmadehasthaṃ durvidaṃ daivatair api
vidvāṃso yānti nirmuktāḥ paraṃ bhāvam anāmayam
- 20
अनिच्छतस्तव विभो जन्ममृत्युर् अनेकतः
द्वारं त्वं स्वर्गमोक्षाणाम् आक्षेप्ता त्वं ददासि च
anicchatastava vibho janmamṛtyur anekataḥ
dvāraṃ tvaṃ svargamokṣāṇām ākṣeptā tvaṃ dadāsi ca
- 21
त्वम् एव मोक्षः स्वर्गश्च कामः क्रोधस्त्वम् एव हि
सत्त्वं रजस्तमश्चैव अधश्चोर्ध्वं त्वम् एव हि
tvam eva mokṣaḥ svargaśca kāmaḥ krodhastvam eva hi
sattvaṃ rajastamaścaiva adhaścordhvaṃ tvam eva hi
- 22
ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च स्कन्देन्द्रौ सविता यमः
वरुणेन्दू मनुर्धाता विधाता त्वं धनेश्वरः
brahmā viṣṇuśca rudraśca skandendrau savitā yamaḥ
varuṇendū manurdhātā vidhātā tvaṃ dhaneśvaraḥ
- 23
भूर्वायुर्ज्योतिर् आपश्च वाग्बुद्धिस्त्वं मतिर्मनः
कर्म सत्यानृते चोभे त्वम् एवास्ति च नास्ति च
bhūrvāyurjyotir āpaśca vāgbuddhistvaṃ matirmanaḥ
karma satyānṛte cobhe tvam evāsti ca nāsti ca
- 24
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थाश्च तत्परं प्रकृतेर्ध्रुवम्
विश्वाविश्वपरो भावश्चिन्त्याचिन्त्यस्त्वम् एव हि
indriyāṇīndriyārthāśca tatparaṃ prakṛterdhruvam
viśvāviśvaparo bhāvaścintyācintyastvam eva hi
- 25
यच्चैतत्परमं ब्रह्म यच्च तत्परमं पदम्
या गतिः सांख्ययोगानां स भवान्नात्र संशयः
yaccaitatparamaṃ brahma yacca tatparamaṃ padam
yā gatiḥ sāṃkhyayogānāṃ sa bhavānnātra saṃśayaḥ
- 26
नूनम् अद्य कृतार्थाः स्म नूनं प्राप्ताः सतां गतिम्
यां गतिं प्राप्नुवन्तीह ज्ञाननिर्मलबुद्धयः
nūnam adya kṛtārthāḥ sma nūnaṃ prāptāḥ satāṃ gatim
yāṃ gatiṃ prāpnuvantīha jñānanirmalabuddhayaḥ
- 27
अहो मूढाः स्म सुचिरम् इमं कालम् अचेतसः
यन्न विद्मः परं देवं शाश्वतं यं विदुर्बुधाः
aho mūḍhāḥ sma suciram imaṃ kālam acetasaḥ
yanna vidmaḥ paraṃ devaṃ śāśvataṃ yaṃ vidurbudhāḥ
- 28
सो ऽयम् आसादितः साक्षाद्बहुभिर्जन्मभिर्मया
भक्तानुग्रहकृद्देवो यं ज्ञात्वामृतम् अश्नुते
so 'yam āsāditaḥ sākṣādbahubhirjanmabhirmayā
bhaktānugrahakṛddevo yaṃ jñātvāmṛtam aśnute
- 29
देवासुरमनुष्याणां यच्च गुह्यं सनातनम्
गुहायां निहितं ब्रह्म दुर्विज्ञेयं सुरैर् अपि
devāsuramanuṣyāṇāṃ yacca guhyaṃ sanātanam
guhāyāṃ nihitaṃ brahma durvijñeyaṃ surair api
- 30
स एष भगवान्देवः सर्वकृत्सर्वतोमुखः
सर्वात्मा सर्वदर्शी च सर्वगः सर्ववेदिता
sa eṣa bhagavāndevaḥ sarvakṛtsarvatomukhaḥ
sarvātmā sarvadarśī ca sarvagaḥ sarvaveditā

