137 shlokas
- 1
युधिष्ठिर उवाच
पितामहेन विधिवद्यज्ञाः प्रोक्ता महात्मना
गुणाश्चैषां यथातत्त्वं प्रेत्य चेह च सर्वशः
yudhiṣṭhira uvāca
pitāmahena vidhivadyajñāḥ proktā mahātmanā
guṇāścaiṣāṃ yathātattvaṃ pretya ceha ca sarvaśaḥ
- 2
न ते शक्या दरिद्रेण यज्ञाः प्राप्तुं पितामह
बहूपकरणा यज्ञा नानासंभारविस्तराः
na te śakyā daridreṇa yajñāḥ prāptuṃ pitāmaha
bahūpakaraṇā yajñā nānāsaṃbhāravistarāḥ
- 3
पार्थिवै राजपुत्रैर्वा शक्याः प्राप्तुं पितामह
नार्थन्यूनैर् अवगुणैर् एकात्मभिर् असंहतैः
pārthivai rājaputrairvā śakyāḥ prāptuṃ pitāmaha
nārthanyūnair avaguṇair ekātmabhir asaṃhataiḥ
- 4
यो दरिद्रैर् अपि विधिः शक्यः प्राप्तुं सदा भवेत्
तुल्यो यज्ञफलैर् एतैस्तन्मे ब्रूहि पितामह
yo daridrair api vidhiḥ śakyaḥ prāptuṃ sadā bhavet
tulyo yajñaphalair etaistanme brūhi pitāmaha
- 5
भीष्म उवाच
इदम् अङ्गिरसा प्रोक्तम् उपवासफलात्मकम्
विधिं यज्ञफलैस्तुल्यं तन्निबोध युधिष्ठिर
bhīṣma uvāca
idam aṅgirasā proktam upavāsaphalātmakam
vidhiṃ yajñaphalaistulyaṃ tannibodha yudhiṣṭhira
- 6
यस्तु कल्यं तथा सायं भुञ्जानो नान्तरा पिबेत्
अहिंसानिरतो नित्यं जुह्वानो जातवेदसम्
yastu kalyaṃ tathā sāyaṃ bhuñjāno nāntarā pibet
ahiṃsānirato nityaṃ juhvāno jātavedasam
- 7
षड्भिर् एव तु वर्षैः स सिध्यते नात्र संशयः
तप्तकाञ्चनवर्णं च विमानं लभते नरः
ṣaḍbhir eva tu varṣaiḥ sa sidhyate nātra saṃśayaḥ
taptakāñcanavarṇaṃ ca vimānaṃ labhate naraḥ
- 8
देवस्त्रीणाम् अधीवासे नृत्यगीतनिनादिते
प्राजापत्ये वसेत्पद्मं वर्षाणाम् अग्निसंनिभे
devastrīṇām adhīvāse nṛtyagītaninādite
prājāpatye vasetpadmaṃ varṣāṇām agnisaṃnibhe
- 9
त्रीणि वर्षाणि यः प्राशेत्सततं त्वेकभोजनम्
धर्मपत्नीरतो नित्यम् अग्निष्टोमफलं लभेत्
trīṇi varṣāṇi yaḥ prāśetsatataṃ tvekabhojanam
dharmapatnīrato nityam agniṣṭomaphalaṃ labhet
- 10
द्वितीये दिवसे यस्तु प्राश्नीयाद् एकभोजनम्
सदा द्वादशमासांस्तु जुह्वानो जातवेदसम्
यज्ञं बहुसुवर्णं वा वासवप्रियम् आहरेत्
dvitīye divase yastu prāśnīyād ekabhojanam
sadā dvādaśamāsāṃstu juhvāno jātavedasam
yajñaṃ bahusuvarṇaṃ vā vāsavapriyam āharet
- 11
सत्यवाग्दानशीलश्च ब्रह्मण्यश्चानसूयकः
क्षान्तो दान्तो जितक्रोधः स गच्छति परां गतिम्
satyavāgdānaśīlaśca brahmaṇyaścānasūyakaḥ
kṣānto dānto jitakrodhaḥ sa gacchati parāṃ gatim
- 12
पाण्डुराभ्रप्रतीकाशे विमाने हंसलक्षणे
द्वे समाप्ते ततः पद्मे सो ऽप्सरोभिर्वसेत्सह
pāṇḍurābhrapratīkāśe vimāne haṃsalakṣaṇe
dve samāpte tataḥ padme so 'psarobhirvasetsaha
- 13
तृतीये दिवसे यस्तु प्राश्नीयाद् एकभोजनम्
सदा द्वादशमासांस्तु जुह्वानो जातवेदसम्
tṛtīye divase yastu prāśnīyād ekabhojanam
sadā dvādaśamāsāṃstu juhvāno jātavedasam
- 14
अतिरात्रस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोत्यनुत्तमम्
मयूरहंससंयुक्तं विमानं लभते नरः
atirātrasya yajñasya phalaṃ prāpnotyanuttamam
mayūrahaṃsasaṃyuktaṃ vimānaṃ labhate naraḥ
- 15
सप्तर्षीणां सदा लोके सो ऽप्सरोभिर्वसेत्सह
निवर्तनं च तत्रास्य त्रीणि पद्मानि वै विदुः
saptarṣīṇāṃ sadā loke so 'psarobhirvasetsaha
nivartanaṃ ca tatrāsya trīṇi padmāni vai viduḥ
- 16
दिवसे यश्चतुर्थे तु प्राश्नीयाद् एकभोजनम्
सदा द्वादशमासान्वै जुह्वानो जातवेदसम्
divase yaścaturthe tu prāśnīyād ekabhojanam
sadā dvādaśamāsānvai juhvāno jātavedasam
- 17
वाजपेयस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोत्यनुत्तमम्
इन्द्रकन्याभिरूढं च विमानं लभते नरः
vājapeyasya yajñasya phalaṃ prāpnotyanuttamam
indrakanyābhirūḍhaṃ ca vimānaṃ labhate naraḥ
- 18
सागरस्य च पर्यन्ते वासवं लोकम् आवसेत्
देवराजस्य च क्रीडां नित्यकालम् अवेक्षते
sāgarasya ca paryante vāsavaṃ lokam āvaset
devarājasya ca krīḍāṃ nityakālam avekṣate
- 19
दिवसे पञ्चमे यस्तु प्राश्नीयाद् एकभोजनम्
सदा द्वादशमासांस्तु जुह्वानो जातवेदसम्
divase pañcame yastu prāśnīyād ekabhojanam
sadā dvādaśamāsāṃstu juhvāno jātavedasam
- 20
अलुब्धः सत्यवादी च ब्रह्मण्यश्चाविहिंसकः
अनसूयुर् अपापस्थो द्वादशाहफलं लभेत्
alubdhaḥ satyavādī ca brahmaṇyaścāvihiṃsakaḥ
anasūyur apāpastho dvādaśāhaphalaṃ labhet
- 21
जाम्बूनदमयं दिव्यं विमानं हंसलक्षणम्
सूर्यमालासमाभासम् आरोहेत्पाण्डुरं गृहम्
jāmbūnadamayaṃ divyaṃ vimānaṃ haṃsalakṣaṇam
sūryamālāsamābhāsam ārohetpāṇḍuraṃ gṛham
- 22
आवर्तनानि चत्वारि तथा पद्मानि द्वादश
शराग्निपरिमाणं च तत्रासौ वसते सुखम्
āvartanāni catvāri tathā padmāni dvādaśa
śarāgniparimāṇaṃ ca tatrāsau vasate sukham
- 23
दिवसे यस्तु षष्ठे वै मुनिः प्राशेत भोजनम्
सदा द्वादशमासान्वै जुह्वानो जातवेदसम्
divase yastu ṣaṣṭhe vai muniḥ prāśeta bhojanam
sadā dvādaśamāsānvai juhvāno jātavedasam
- 24
सदा त्रिषवणस्नायी ब्रह्मचार्यनसूयकः
गवामयस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोत्यनुत्तमम्
sadā triṣavaṇasnāyī brahmacāryanasūyakaḥ
gavāmayasya yajñasya phalaṃ prāpnotyanuttamam
- 25
अग्निज्वालासमाभासं हंसबर्हिणसेवितम्
शातकुम्भमयं युक्तं साधयेद्यानम् उत्तमम्
agnijvālāsamābhāsaṃ haṃsabarhiṇasevitam
śātakumbhamayaṃ yuktaṃ sādhayedyānam uttamam
- 26
तथैवाप्सरसाम् अङ्के प्रसुप्तः प्रतिबुध्यते
नूपुराणां निनादेन मेखलानां च निस्वनैः
tathaivāpsarasām aṅke prasuptaḥ pratibudhyate
nūpurāṇāṃ ninādena mekhalānāṃ ca nisvanaiḥ
- 27
कोटीसहस्रं वर्षाणां त्रीणि कोटिशतानि च
पद्मान्यष्टादश तथा पताके द्वे तथैव च
koṭīsahasraṃ varṣāṇāṃ trīṇi koṭiśatāni ca
padmānyaṣṭādaśa tathā patāke dve tathaiva ca
- 28
अयुतानि च पञ्चाशद् ऋक्षचर्मशतस्य च
लोम्नां प्रमाणेन समं ब्रह्मलोके महीयते
ayutāni ca pañcāśad ṛkṣacarmaśatasya ca
lomnāṃ pramāṇena samaṃ brahmaloke mahīyate
- 29
दिवसे सप्तमे यस्तु प्राश्नीयाद् एकभोजनम्
सदा द्वादशमासान्वै जुह्वानो जातवेदसम्
divase saptame yastu prāśnīyād ekabhojanam
sadā dvādaśamāsānvai juhvāno jātavedasam
- 30
सरस्वतीं गोपयानो ब्रह्मचर्यं समाचरन्
सुमनोवर्णकं चैव मधुमांसं च वर्जयेत्
sarasvatīṃ gopayāno brahmacaryaṃ samācaran
sumanovarṇakaṃ caiva madhumāṃsaṃ ca varjayet

