50 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
ततः कुन्तीसुतो राजा पौरजानपदं जनम्
पूजयित्वा यथान्यायम् अनुजज्ञे गृहान्प्रति
vaiśaṃpāyana uvāca
tataḥ kuntīsuto rājā paurajānapadaṃ janam
pūjayitvā yathānyāyam anujajñe gṛhānprati
- 2
सान्त्वयामास नारीश्च हतवीरा हतेश्वराः
विपुलैर् अर्थदानैश्च तदा पाण्डुसुतो नृपः
sāntvayāmāsa nārīśca hatavīrā hateśvarāḥ
vipulair arthadānaiśca tadā pāṇḍusuto nṛpaḥ
- 3
सो ऽभिषिक्तो महाप्राज्ञः प्राप्य राज्यं युधिष्ठिरः
अवस्थाप्य नरश्रेष्ठः सर्वाः स्वप्रकृतीस्तदा
so 'bhiṣikto mahāprājñaḥ prāpya rājyaṃ yudhiṣṭhiraḥ
avasthāpya naraśreṣṭhaḥ sarvāḥ svaprakṛtīstadā
- 4
द्विजेभ्यो बलमुख्येभ्यो नैगमेभ्यश्च सर्वशः
प्रतिगृह्याशिषो मुख्यास्तदा धर्मभृतां वरः
dvijebhyo balamukhyebhyo naigamebhyaśca sarvaśaḥ
pratigṛhyāśiṣo mukhyāstadā dharmabhṛtāṃ varaḥ
- 5
उषित्वा शर्वरीः श्रीमान्पञ्चाशन्नगरोत्तमे
समयं कौरवाग्र्यस्य सस्मार पुरुषर्षभः
uṣitvā śarvarīḥ śrīmānpañcāśannagarottame
samayaṃ kauravāgryasya sasmāra puruṣarṣabhaḥ
- 6
स निर्ययौ गजपुराद्याजकैः परिवारितः
दृष्ट्वा निवृत्तम् आदित्यं प्रवृत्तं चोत्तरायणम्
sa niryayau gajapurādyājakaiḥ parivāritaḥ
dṛṣṭvā nivṛttam ādityaṃ pravṛttaṃ cottarāyaṇam
- 7
घृतं माल्यं च गन्धांश्च क्षौमाणि च युधिष्ठिरः
चन्दनागरुमुख्यानि तथा कालागरूणि च
ghṛtaṃ mālyaṃ ca gandhāṃśca kṣaumāṇi ca yudhiṣṭhiraḥ
candanāgarumukhyāni tathā kālāgarūṇi ca
- 8
प्रस्थाप्य पूर्वं कौन्तेयो भीष्मसंसाधनाय वै
माल्यानि च महार्हाणि रत्नानि विविधानि च
prasthāpya pūrvaṃ kaunteyo bhīṣmasaṃsādhanāya vai
mālyāni ca mahārhāṇi ratnāni vividhāni ca
- 9
धृतराष्ट्रं पुरस्कृत्य गान्धारीं च यशस्विनीम्
मातरं च पृथां धीमान्भ्रातॄंश्च पुरुषर्षभः
dhṛtarāṣṭraṃ puraskṛtya gāndhārīṃ ca yaśasvinīm
mātaraṃ ca pṛthāṃ dhīmānbhrātṝṃśca puruṣarṣabhaḥ
- 10
जनार्दनेनानुगतो विदुरेण च धीमता
युयुत्सुना च कौरव्यो युयुधानेन चाभिभो
janārdanenānugato vidureṇa ca dhīmatā
yuyutsunā ca kauravyo yuyudhānena cābhibho
- 11
महता राजभोग्येन परिबर्हेण संवृतः
स्तूयमानो महाराज भीष्मस्याग्नीन् अनुव्रजन्
mahatā rājabhogyena paribarheṇa saṃvṛtaḥ
stūyamāno mahārāja bhīṣmasyāgnīn anuvrajan
- 12
निश्चक्राम पुरात्तस्माद्यथा देवपतिस्तथा
आससाद कुरुक्षेत्रे ततः शांतनवं नृपम्
niścakrāma purāttasmādyathā devapatistathā
āsasāda kurukṣetre tataḥ śāṃtanavaṃ nṛpam
- 13
उपास्यमानं व्यासेन पाराशर्येण धीमता
नारदेन च राजर्षे देवलेनासितेन च
upāsyamānaṃ vyāsena pārāśaryeṇa dhīmatā
nāradena ca rājarṣe devalenāsitena ca
- 14
हतशिष्टैर्नृपैश्चान्यैर्नानादेशसमागतैः
रक्षिभिश्च महात्मानं रक्ष्यमाणं समन्ततः
hataśiṣṭairnṛpaiścānyairnānādeśasamāgataiḥ
rakṣibhiśca mahātmānaṃ rakṣyamāṇaṃ samantataḥ
- 15
शयानं वीरशयने ददर्श नृपतिस्ततः
ततो रथाद् अवारोहद्भ्रातृभिः सह धर्मराट्
śayānaṃ vīraśayane dadarśa nṛpatistataḥ
tato rathād avārohadbhrātṛbhiḥ saha dharmarāṭ
- 16
अभिवाद्याथ कौन्तेयः पितामहम् अरिंदमम्
द्वैपायनादीन्विप्रांश्च तैश्च प्रत्यभिनन्दितः
abhivādyātha kaunteyaḥ pitāmaham ariṃdamam
dvaipāyanādīnviprāṃśca taiśca pratyabhinanditaḥ
- 17
ऋत्विग्भिर्ब्रह्मकल्पैश्च भ्रातृभिश्च सहाच्युतः
आसाद्य शरतल्पस्थम् ऋषिभिः परिवारितम्
ṛtvigbhirbrahmakalpaiśca bhrātṛbhiśca sahācyutaḥ
āsādya śaratalpastham ṛṣibhiḥ parivāritam
- 18
अब्रवीद्भरतश्रेष्ठं धर्मराजो युधिष्ठिरः
भ्रातृभिः सह कौरव्य शयानं निम्नगासुतम्
abravīdbharataśreṣṭhaṃ dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ
bhrātṛbhiḥ saha kauravya śayānaṃ nimnagāsutam
- 19
युधिष्ठिरो ऽहं नृपते नमस्ते जाह्नवीसुत
शृणोषि चेन्महाबाहो ब्रूहि किं करवाणि ते
yudhiṣṭhiro 'haṃ nṛpate namaste jāhnavīsuta
śṛṇoṣi cenmahābāho brūhi kiṃ karavāṇi te
- 20
प्राप्तो ऽस्मि समये राजन्न् अग्नीन् आदाय ते विभो
आचार्या ब्राह्मणाश्चैव ऋत्विजो भ्रातरश्च मे
prāpto 'smi samaye rājann agnīn ādāya te vibho
ācāryā brāhmaṇāścaiva ṛtvijo bhrātaraśca me
- 21
पुत्रश्च ते महातेजा धृतराष्ट्रो जनेश्वरः
उपस्थितः सहामात्यो वासुदेवश्च वीर्यवान्
putraśca te mahātejā dhṛtarāṣṭro janeśvaraḥ
upasthitaḥ sahāmātyo vāsudevaśca vīryavān
- 22
हतशिष्टाश्च राजानः सर्वे च कुरुजाङ्गलाः
तान्पश्य कुरुशार्दूल समुन्मीलय लोचने
hataśiṣṭāśca rājānaḥ sarve ca kurujāṅgalāḥ
tānpaśya kuruśārdūla samunmīlaya locane
- 23
यच्चेह किंचित्कर्तव्यं तत्सर्वं प्रापितं मया
यथोक्तं भवता काले सर्वम् एव च तत्कृतम्
yacceha kiṃcitkartavyaṃ tatsarvaṃ prāpitaṃ mayā
yathoktaṃ bhavatā kāle sarvam eva ca tatkṛtam
- 24
एवम् उक्तस्तु गाङ्गेयः कुन्तीपुत्रेण धीमता
ददर्श भारतान्सर्वान्स्थितान्संपरिवार्य तम्
evam uktastu gāṅgeyaḥ kuntīputreṇa dhīmatā
dadarśa bhāratānsarvānsthitānsaṃparivārya tam
- 25
ततश्चलवलिर्भीष्मः प्रगृह्य विपुलं भुजम्
ओघमेघस्वनो वाग्मी काले वचनम् अब्रवीत्
tataścalavalirbhīṣmaḥ pragṛhya vipulaṃ bhujam
oghameghasvano vāgmī kāle vacanam abravīt
- 26
दिष्ट्या प्राप्तो ऽसि कौन्तेय सहामात्यो युधिष्ठिर
परिवृत्तो हि भगवान्सहस्रांशुर्दिवाकरः
diṣṭyā prāpto 'si kaunteya sahāmātyo yudhiṣṭhira
parivṛtto hi bhagavānsahasrāṃśurdivākaraḥ
- 27
अष्टपञ्चाशतं रात्र्यः शयानस्याद्य मे गताः
शरेषु निशिताग्रेषु यथा वर्षशतं तथा
aṣṭapañcāśataṃ rātryaḥ śayānasyādya me gatāḥ
śareṣu niśitāgreṣu yathā varṣaśataṃ tathā
- 28
माघो ऽयं समनुप्राप्तो मासः पुण्यो युधिष्ठिर
त्रिभागशेषः पक्षो ऽयं शुक्लो भवितुम् अर्हति
māgho 'yaṃ samanuprāpto māsaḥ puṇyo yudhiṣṭhira
tribhāgaśeṣaḥ pakṣo 'yaṃ śuklo bhavitum arhati
- 29
एवम् उक्त्वा तु गाङ्गेयो धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम्
धृतराष्ट्रम् अथामन्त्र्य काले वचनम् अब्रवीत्
evam uktvā tu gāṅgeyo dharmaputraṃ yudhiṣṭhiram
dhṛtarāṣṭram athāmantrya kāle vacanam abravīt
- 30
राजन्विदितधर्मो ऽसि सुनिर्णीतार्थसंशयः
बहुश्रुता हि ते विप्रा बहवः पर्युपासिताः
rājanviditadharmo 'si sunirṇītārthasaṃśayaḥ
bahuśrutā hi te viprā bahavaḥ paryupāsitāḥ

