19 shlokas
- 1
भीष्म उवाच
अत्राप्युदाहरन्तीमम् इतिहासं पुरातनम्
शक्रशम्बरसंवादं तन्निबोध युधिष्ठिर
bhīṣma uvāca
atrāpyudāharantīmam itihāsaṃ purātanam
śakraśambarasaṃvādaṃ tannibodha yudhiṣṭhira
- 2
शक्रो ह्यज्ञातरूपेण जटी भूत्वा रजोऽरुणः
विरूपं रूपम् आस्थाय प्रश्नं पप्रच्छ शम्बरम्
śakro hyajñātarūpeṇa jaṭī bhūtvā rajo'ruṇaḥ
virūpaṃ rūpam āsthāya praśnaṃ papraccha śambaram
- 3
केन शम्बर वृत्तेन स्वजात्यान् अधितिष्ठसि
श्रेष्ठं त्वां केन मन्यन्ते तन्मे प्रब्रूहि पृच्छतः
kena śambara vṛttena svajātyān adhitiṣṭhasi
śreṣṭhaṃ tvāṃ kena manyante tanme prabrūhi pṛcchataḥ
- 4
शम्बर उवाच
नासूयामि सदा विप्रान्ब्रह्माणं च पितामहम्
शास्त्राणि वदतो विप्रान्संमन्यामि यथासुखम्
śambara uvāca
nāsūyāmi sadā viprānbrahmāṇaṃ ca pitāmaham
śāstrāṇi vadato viprānsaṃmanyāmi yathāsukham
- 5
श्रुत्वा च नावजानामि नापराध्यामि कर्हिचित्
अभ्यर्च्यान् अनुपृच्छामि पादौ गृह्णामि धीमताम्
śrutvā ca nāvajānāmi nāparādhyāmi karhicit
abhyarcyān anupṛcchāmi pādau gṛhṇāmi dhīmatām
- 6
ते विश्रब्धाः प्रभाषन्ते संयच्छन्ति च मां सदा
प्रमत्तेष्वप्रमत्तो ऽस्मि सदा सुप्तेषु जागृमि
te viśrabdhāḥ prabhāṣante saṃyacchanti ca māṃ sadā
pramatteṣvapramatto 'smi sadā supteṣu jāgṛmi
- 7
ते मा शास्त्रपथे युक्तं ब्रह्मण्यम् अनसूयकम्
समासिञ्चन्ति शास्तारः क्षौद्रं मध्विव मक्षिकाः
te mā śāstrapathe yuktaṃ brahmaṇyam anasūyakam
samāsiñcanti śāstāraḥ kṣaudraṃ madhviva makṣikāḥ
- 8
यच्च भाषन्ति ते तुष्टास्तत्तद्गृह्णामि मेधया
समाधिम् आत्मनो नित्यम् अनुलोमम् अचिन्तयन्
yacca bhāṣanti te tuṣṭāstattadgṛhṇāmi medhayā
samādhim ātmano nityam anulomam acintayan
- 9
सो ऽहं वागग्रसृष्टानां रसानाम् अवलेहकः
स्वजात्यान् अधितिष्ठामि नक्षत्राणीव चन्द्रमाः
so 'haṃ vāgagrasṛṣṭānāṃ rasānām avalehakaḥ
svajātyān adhitiṣṭhāmi nakṣatrāṇīva candramāḥ
- 10
एतत्पृथिव्याम् अमृतम् एतच्चक्षुर् अनुत्तमम्
यद्ब्राह्मणमुखाच्छास्त्रम् इह श्रुत्वा प्रवर्तते
etatpṛthivyām amṛtam etaccakṣur anuttamam
yadbrāhmaṇamukhācchāstram iha śrutvā pravartate
- 11
एतत्कारणम् आज्ञाय दृष्ट्वा देवासुरं पुरा
युद्धं पिता मे हृष्टात्मा विस्मितः प्रत्यपद्यत
etatkāraṇam ājñāya dṛṣṭvā devāsuraṃ purā
yuddhaṃ pitā me hṛṣṭātmā vismitaḥ pratyapadyata
- 12
दृष्ट्वा च ब्राह्मणानां तु महिमानं महात्मनाम्
पर्यपृच्छत्कथम् इमे सिद्धा इति निशाकरम्
dṛṣṭvā ca brāhmaṇānāṃ tu mahimānaṃ mahātmanām
paryapṛcchatkatham ime siddhā iti niśākaram
- 13
सोम उवाच
ब्राह्मणास्तपसा सर्वे सिध्यन्ते वाग्बलाः सदा
भुजवीर्या हि राजानो वागस्त्राश्च द्विजातयः
soma uvāca
brāhmaṇāstapasā sarve sidhyante vāgbalāḥ sadā
bhujavīryā hi rājāno vāgastrāśca dvijātayaḥ
- 14
प्रवसन्वाप्यधीयीत बह्वीर्दुर्वसतीर्वसन्
निर्मन्युर् अपि निर्मानो यतिः स्यात्समदर्शनः
pravasanvāpyadhīyīta bahvīrdurvasatīrvasan
nirmanyur api nirmāno yatiḥ syātsamadarśanaḥ
- 15
अपि चेज्जातिसम्पन्नः सर्वान्वेदान्पितुर्गृहे
श्लाघमान इवाधीयेद्ग्राम्य इत्येव तं विदुः
api cejjātisampannaḥ sarvānvedānpiturgṛhe
ślāghamāna ivādhīyedgrāmya ityeva taṃ viduḥ
- 16
भूमिर् एतौ निगिरति सर्पो बिलशयान् इव
राजानं चाप्ययोद्धारं ब्राह्मणं चाप्रवासिनम्
bhūmir etau nigirati sarpo bilaśayān iva
rājānaṃ cāpyayoddhāraṃ brāhmaṇaṃ cāpravāsinam
- 17
अतिमानः श्रियं हन्ति पुरुषस्याल्पमेधसः
गर्भेण दुष्यते कन्या गृहवासेन च द्विजः
atimānaḥ śriyaṃ hanti puruṣasyālpamedhasaḥ
garbheṇa duṣyate kanyā gṛhavāsena ca dvijaḥ
- 18
इत्येतन्मे पिता श्रुत्वा सोमाद् अद्भुतदर्शनात्
ब्राह्मणान्पूजयामास तथैवाहं महाव्रतान्
ityetanme pitā śrutvā somād adbhutadarśanāt
brāhmaṇānpūjayāmāsa tathaivāhaṃ mahāvratān
- 19
भीष्म उवाच
श्रुत्वैतद्वचनं शक्रो दानवेन्द्रमुखाच्च्युतम्
द्विजान्संपूजयामास महेन्द्रत्वम् अवाप च
bhīṣma uvāca
śrutvaitadvacanaṃ śakro dānavendramukhāccyutam
dvijānsaṃpūjayāmāsa mahendratvam avāpa ca

