59 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
महायोगी ततः प्राह कृष्णद्वैपायनो मुनिः
पठस्व पुत्र भद्रं ते प्रीयतां ते महेश्वरः
vaiśaṃpāyana uvāca
mahāyogī tataḥ prāha kṛṣṇadvaipāyano muniḥ
paṭhasva putra bhadraṃ te prīyatāṃ te maheśvaraḥ
- 2
पुरा पुत्र मया मेरौ तप्यता परमं तपः
पुत्रहेतोर्महाराज स्तव एषो ऽनुकीर्तितः
purā putra mayā merau tapyatā paramaṃ tapaḥ
putrahetormahārāja stava eṣo 'nukīrtitaḥ
- 3
लब्धवान् अस्मि तान्कामान् अहं वै पाण्डुनन्दन
तथा त्वम् अपि शर्वाद्धि सर्वान्कामान् अवाप्स्यसि
labdhavān asmi tānkāmān ahaṃ vai pāṇḍunandana
tathā tvam api śarvāddhi sarvānkāmān avāpsyasi
- 4
चतुःशीर्षस्ततः प्राह शक्रस्य दयितः सखा
आलम्बायन इत्येव विश्रुतः करुणात्मकः
catuḥśīrṣastataḥ prāha śakrasya dayitaḥ sakhā
ālambāyana ityeva viśrutaḥ karuṇātmakaḥ
- 5
मया गोकर्णम् आसाद्य तपस्तप्त्वा शतं समाः
अयोनिजानां दान्तानां धर्मज्ञानां सुवर्चसाम्
mayā gokarṇam āsādya tapastaptvā śataṃ samāḥ
ayonijānāṃ dāntānāṃ dharmajñānāṃ suvarcasām
- 6
अजराणाम् अदुःखानां शतवर्षसहस्रिणाम्
लब्धं पुत्रशतं शर्वात्पुरा पाण्डुनृपात्मज
ajarāṇām aduḥkhānāṃ śatavarṣasahasriṇām
labdhaṃ putraśataṃ śarvātpurā pāṇḍunṛpātmaja
- 7
वाल्मीकिश्चापि भगवान्युधिष्ठिरम् अभाषत
विवादे साम्नि मुनिभिर्ब्रह्मघ्नो वै भवान् इति
उक्तः क्षणेन चाविष्टस्तेनाधर्मेण भारत
vālmīkiścāpi bhagavānyudhiṣṭhiram abhāṣata
vivāde sāmni munibhirbrahmaghno vai bhavān iti
uktaḥ kṣaṇena cāviṣṭastenādharmeṇa bhārata
- 8
सो ऽहम् ईशानम् अनघम् अस्तौषं शरणं गतः
मुक्तश्चास्म्यवशः पापात्ततो दुःखविनाशनः
आह मां त्रिपुरघ्नो वै यशस्ते ऽग्र्यं भविष्यति
so 'ham īśānam anagham astauṣaṃ śaraṇaṃ gataḥ
muktaścāsmyavaśaḥ pāpāttato duḥkhavināśanaḥ
āha māṃ tripuraghno vai yaśaste 'gryaṃ bhaviṣyati
- 9
जामदग्न्यश्च कौन्तेयम् आह धर्मभृतां वरः
ऋषिमध्ये स्थितस्तात तपन्न् इव विभावसुः
jāmadagnyaśca kaunteyam āha dharmabhṛtāṃ varaḥ
ṛṣimadhye sthitastāta tapann iva vibhāvasuḥ
- 10
पितृविप्रवधेनाहम् आर्तो वै पाण्डवाग्रज
शुचिर्भूत्वा महादेवं गतवाञ्शरणं नृप
pitṛvipravadhenāham ārto vai pāṇḍavāgraja
śucirbhūtvā mahādevaṃ gatavāñśaraṇaṃ nṛpa
- 11
नामभिश्चास्तुवं देवं ततस्तुष्टो ऽभवद्भवः
परशुं च ददौ देवो दिव्यान्यस्त्राणि चैव मे
nāmabhiścāstuvaṃ devaṃ tatastuṣṭo 'bhavadbhavaḥ
paraśuṃ ca dadau devo divyānyastrāṇi caiva me
- 12
पापं न भविता ते ऽद्य अजेयश्च भविष्यसि
न ते प्रभविता मृत्युर्यशस्वी च भविष्यसि
pāpaṃ na bhavitā te 'dya ajeyaśca bhaviṣyasi
na te prabhavitā mṛtyuryaśasvī ca bhaviṣyasi
- 13
आह मां भगवान् एवं शिखण्डी शिवविग्रहः
यद् अवाप्तं च मे सर्वं प्रसादात्तस्य धीमतः
āha māṃ bhagavān evaṃ śikhaṇḍī śivavigrahaḥ
yad avāptaṃ ca me sarvaṃ prasādāttasya dhīmataḥ
- 14
असितो देवलश्चैव प्राह पाण्डुसुतं नृपम्
शापाच्छक्रस्य कौन्तेय चितो धर्मो ऽनशन्मम
तन्मे धर्मं यशश्चाग्र्यम् आयुश्चैवाददद्भवः
asito devalaścaiva prāha pāṇḍusutaṃ nṛpam
śāpācchakrasya kaunteya cito dharmo 'naśanmama
tanme dharmaṃ yaśaścāgryam āyuścaivādadadbhavaḥ
- 15
ऋषिर्गृत्समदो नाम शक्रस्य दयितः सखा
प्राहाजमीढं भगवान्बृहस्पतिसमद्युतिः
ṛṣirgṛtsamado nāma śakrasya dayitaḥ sakhā
prāhājamīḍhaṃ bhagavānbṛhaspatisamadyutiḥ
- 16
वसिष्ठो नाम भगवांश्चाक्षुषस्य मनोः सुतः
शतक्रतोर् अचिन्त्यस्य सत्रे वर्षसहस्रिके
वर्तमाने ऽब्रवीद्वाक्यं साम्नि ह्युच्चारिते मया
vasiṣṭho nāma bhagavāṃścākṣuṣasya manoḥ sutaḥ
śatakrator acintyasya satre varṣasahasrike
vartamāne 'bravīdvākyaṃ sāmni hyuccārite mayā
- 17
रथन्तरं द्विजश्रेष्ठ न सम्यग् इति वर्तते
समीक्षस्व पुनर्बुद्ध्या हर्षं त्यक्त्वा द्विजोत्तम
अयज्ञवाहिनं पापम् अकार्षीस्त्वं सुदुर्मते
rathantaraṃ dvijaśreṣṭha na samyag iti vartate
samīkṣasva punarbuddhyā harṣaṃ tyaktvā dvijottama
ayajñavāhinaṃ pāpam akārṣīstvaṃ sudurmate
- 18
एवम् उक्त्वा महाक्रोधात्प्राह रुष्टः पुनर्वचः
प्रज्ञया रहितो दुःखी नित्यं भीतो वनेचरः
दश वर्षसहस्राणि दशाष्टौ च शतानि च
evam uktvā mahākrodhātprāha ruṣṭaḥ punarvacaḥ
prajñayā rahito duḥkhī nityaṃ bhīto vanecaraḥ
daśa varṣasahasrāṇi daśāṣṭau ca śatāni ca
- 19
नष्टपानीययवसे मृगैर् अन्यैश्च वर्जिते
अयज्ञीयद्रुमे देशे रुरुसिंहनिषेविते
भविता त्वं मृगः क्रूरो महादुःखसमन्वितः
naṣṭapānīyayavase mṛgair anyaiśca varjite
ayajñīyadrume deśe rurusiṃhaniṣevite
bhavitā tvaṃ mṛgaḥ krūro mahāduḥkhasamanvitaḥ
- 20
तस्य वाक्यस्य निधने पार्थ जातो ह्यहं मृगः
ततो मां शरणं प्राप्तं प्राह योगी महेश्वरः
tasya vākyasya nidhane pārtha jāto hyahaṃ mṛgaḥ
tato māṃ śaraṇaṃ prāptaṃ prāha yogī maheśvaraḥ
- 21
अजरश्चामरश्चैव भविता दुःखवर्जितः
साम्यं समस्तु ते सौख्यं युवयोर्वर्धतां क्रतुः
ajaraścāmaraścaiva bhavitā duḥkhavarjitaḥ
sāmyaṃ samastu te saukhyaṃ yuvayorvardhatāṃ kratuḥ
- 22
अनुग्रहान् एवम् एष करोति भगवान्विभुः
परं धाता विधाता च सुखदुःखे च सर्वदा
anugrahān evam eṣa karoti bhagavānvibhuḥ
paraṃ dhātā vidhātā ca sukhaduḥkhe ca sarvadā
- 23
अचिन्त्य एष भगवान्कर्मणा मनसा गिरा
न मे तात युधिश्रेष्ठ विद्यया पण्डितः समः
acintya eṣa bhagavānkarmaṇā manasā girā
na me tāta yudhiśreṣṭha vidyayā paṇḍitaḥ samaḥ
- 24
जैगीषव्य उवाच
ममाष्टगुणम् ऐश्वर्यं दत्तं भगवता पुरा
यत्नेनाल्पेन बलिना वाराणस्यां युधिष्ठिर
jaigīṣavya uvāca
mamāṣṭaguṇam aiśvaryaṃ dattaṃ bhagavatā purā
yatnenālpena balinā vārāṇasyāṃ yudhiṣṭhira
- 25
गार्ग्य उवाच
चतुःषष्ट्यङ्गम् अददात्कालज्ञानं ममाद्भुतम्
सरस्वत्यास्तटे तुष्टो मनोयज्ञेन पाण्डव
gārgya uvāca
catuḥṣaṣṭyaṅgam adadātkālajñānaṃ mamādbhutam
sarasvatyāstaṭe tuṣṭo manoyajñena pāṇḍava
- 26
तुल्यं मम सहस्रं तु सुतानां ब्रह्मवादिनाम्
आयुश्चैव सपुत्रस्य संवत्सरशतायुतम्
tulyaṃ mama sahasraṃ tu sutānāṃ brahmavādinām
āyuścaiva saputrasya saṃvatsaraśatāyutam
- 27
पराशर उवाच
प्रसाद्याहं पुरा शर्वं मनसाचिन्तयं नृप
महातपा महातेजा महायोगी महायशाः
वेदव्यासः श्रियावासो ब्रह्मण्यः करुणात्मकः
parāśara uvāca
prasādyāhaṃ purā śarvaṃ manasācintayaṃ nṛpa
mahātapā mahātejā mahāyogī mahāyaśāḥ
vedavyāsaḥ śriyāvāso brahmaṇyaḥ karuṇātmakaḥ
- 28
अपि नामेप्सितः पुत्रो मम स्याद्वै महेश्वरात्
इति मत्वा हृदि मतं प्राह मां सुरसत्तमः
api nāmepsitaḥ putro mama syādvai maheśvarāt
iti matvā hṛdi mataṃ prāha māṃ surasattamaḥ
- 29
मयि सम्भवतस्तस्य फलात्कृष्णो भविष्यति
सावर्णस्य मनोः सर्गे सप्तर्षिश्च भविष्यति
mayi sambhavatastasya phalātkṛṣṇo bhaviṣyati
sāvarṇasya manoḥ sarge saptarṣiśca bhaviṣyati
- 30
वेदानां च स वै व्यस्ता कुरुवंशकरस्तथा
इतिहासस्य कर्ता च पुत्रस्ते जगतो हितः
vedānāṃ ca sa vai vyastā kuruvaṃśakarastathā
itihāsasya kartā ca putraste jagato hitaḥ

