34 shlokas
- 1
याज्ञवल्क्य उवाच
शृण्वन्तु मुनयो धर्मान्गृहस्थस्य यतव्रताः
गुरवे च धनं दत्त्वा स्नात्वा च तदनुज्ञया
yājñavalkya uvāca
śṛṇvantu munayo dharmāngṛhasthasya yatavratāḥ
gurave ca dhanaṃ dattvā snātvā ca tadanujñayā
- 2
समापितब्रह्मचर्यो लक्षण्यां स्त्रियमुद्वहेत्
अनन्यपूर्विकां कान्तामसपिण्डां यवीयसीम्
samāpitabrahmacaryo lakṣaṇyāṃ striyamudvahet
ananyapūrvikāṃ kāntāmasapiṇḍāṃ yavīyasīm
- 3
अरोगिणीं भ्रातृमतीम् असमानार्षगोत्रजाम्
पञ्चमात्सप्तमादूर्ध्वं मातृतः पितृतस्तथा
arogiṇīṃ bhrātṛmatīm asamānārṣagotrajām
pañcamātsaptamādūrdhvaṃ mātṛtaḥ pitṛtastathā
- 4
दशपूरुषविख्याताच्छ्रोत्रियाणां महाकुलात्
सवर्णः श्रोत्रियो विद्वान्वरो दोषान्वितो न च
daśapūruṣavikhyātācchrotriyāṇāṃ mahākulāt
savarṇaḥ śrotriyo vidvānvaro doṣānvito na ca
- 5
यदुच्यते द्विजातीनां शूद्राद्दारोपसंग्रहः
न तन्मम मतं यस्मात्तत्रायं जायते स्वयम्
yaducyate dvijātīnāṃ śūdrāddāropasaṃgrahaḥ
na tanmama mataṃ yasmāttatrāyaṃ jāyate svayam
- 6
तिस्रो वर्णानुपूर्व्येण द्वे तथैका यथाक्रमम्
ब्राह्मणक्षत्त्रियविशां भार्याः स्वा शूद्रजन्मनः
tisro varṇānupūrvyeṇa dve tathaikā yathākramam
brāhmaṇakṣattriyaviśāṃ bhāryāḥ svā śūdrajanmanaḥ
- 7
ब्राह्मो विवाह आहूय दीयते शक्त्यलंकृता
तज्जः पुनात्युभयतः पुरुषोन् एकविंशतिम्
brāhmo vivāha āhūya dīyate śaktyalaṃkṛtā
tajjaḥ punātyubhayataḥ puruṣon ekaviṃśatim
- 8
यज्ञस्थायर्त्विजे दैवमादायार्षस्तु गोयुगम्
चतुर्दश प्रथमजः पुनात्युत्तरजश्च षट्
yajñasthāyartvije daivamādāyārṣastu goyugam
caturdaśa prathamajaḥ punātyuttarajaśca ṣaṭ
- 9
इत्युक्त्वा चरतां धर्मं सह या दीयते ऽर्थिने
स कायः पावयेत्तज्जः षड्वंश्यानात्मना सह
ityuktvā caratāṃ dharmaṃ saha yā dīyate 'rthine
sa kāyaḥ pāvayettajjaḥ ṣaḍvaṃśyānātmanā saha
- 10
आसुरो द्रविणादानाद्गान्धर्वः समयान्मिथः
राक्षसो युद्धहरणात्पैशाचः कन्यकाछलात्
āsuro draviṇādānādgāndharvaḥ samayānmithaḥ
rākṣaso yuddhaharaṇātpaiśācaḥ kanyakāchalāt
- 11
चत्वारो ब्राह्मणस्याद्यास्तथा गान्धर्वराक्षसौ
राज्ञस्तथासुरो वैश्ये शूद्रे चान्त्यस्तु गर्हितः
catvāro brāhmaṇasyādyāstathā gāndharvarākṣasau
rājñastathāsuro vaiśye śūdre cāntyastu garhitaḥ
- 12
पाणिर्ग्राह्यः सवर्णासु गृह्णीत क्षत्रिया शरम्
वैश्या प्रतोदमादद्याद्वेदने चाग्रजन्मनः
pāṇirgrāhyaḥ savarṇāsu gṛhṇīta kṣatriyā śaram
vaiśyā pratodamādadyādvedane cāgrajanmanaḥ
- 13
पिता पितामहो भ्राता सकुल्यो जननी तथा
कन्याप्रदः पूर्वनाशे प्रकृतीस्थः परः परः
pitā pitāmaho bhrātā sakulyo jananī tathā
kanyāpradaḥ pūrvanāśe prakṛtīsthaḥ paraḥ paraḥ
- 14
अप्रयच्छन्समाप्नोति भ्रूणहत्यामृतावृतौ
एषामभावे दातॄणां कन्या कुर्यात्स्वयंवरम्
aprayacchansamāpnoti bhrūṇahatyāmṛtāvṛtau
eṣāmabhāve dātṝṇāṃ kanyā kuryātsvayaṃvaram
- 15
सकृत्प्रदीयते कन्या हरंस्तां चोरदण्डभाक्
अदुष्टां हि त्यजन्दण्ड्यः सुदुष्टां तु परित्यजेत्
sakṛtpradīyate kanyā haraṃstāṃ coradaṇḍabhāk
aduṣṭāṃ hi tyajandaṇḍyaḥ suduṣṭāṃ tu parityajet
- 16
अपुत्रा गुबपुज्ञातो देवरः पुत्रकान्यगा
सपिण्डो वा सगोत्रो वा घृताभ्यक्त ऋतावियात्
aputrā gubapujñāto devaraḥ putrakānyagā
sapiṇḍo vā sagotro vā ghṛtābhyakta ṛtāviyāt
- 17
आ गर्भसम्भवं गच्छेत्पतितस्त्वन्यथा भवेत्
अनेन विधिना जातः क्षेत्रपस्य भवेत्सुतः
ā garbhasambhavaṃ gacchetpatitastvanyathā bhavet
anena vidhinā jātaḥ kṣetrapasya bhavetsutaḥ
- 18
हृताधिकारां मलिनां पिण्डमात्रोपसेविनीम्
परिभूताम् अधःशय्यां वासयेद्व्यभिचारिणीम्
hṛtādhikārāṃ malināṃ piṇḍamātropasevinīm
paribhūtām adhaḥśayyāṃ vāsayedvyabhicāriṇīm
- 19
सोमः शौचं ददौ तासां गन्धर्वश्च शुभां गिरम्
पावकः सर्वमेध्यत्वं मेध्या वै योषितो यतः
somaḥ śaucaṃ dadau tāsāṃ gandharvaśca śubhāṃ giram
pāvakaḥ sarvamedhyatvaṃ medhyā vai yoṣito yataḥ
- 20
व्यभिचारादृतौ शुद्धिर्गर्भे त्यागं करोति च
गर्भभर्तृवधे तासां तथा महति पातके
vyabhicārādṛtau śuddhirgarbhe tyāgaṃ karoti ca
garbhabhartṛvadhe tāsāṃ tathā mahati pātake
- 21
सुरापि व्याधिता द्वेष्ट्री वन्ध्यार्थघ्न्यप्रियंवदा
अधिविन्ना च भर्तव्या महद् एनो ऽन्यथा भवेत्
surāpi vyādhitā dveṣṭrī vandhyārthaghnyapriyaṃvadā
adhivinnā ca bhartavyā mahad eno 'nyathā bhavet
- 22
यत्राविरोधो दम्पत्योस्त्रिवर्गस्तत्र वर्धते
मृते जीवति या पत्यौ या नान्यमुपगच्छति
yatrāvirodho dampatyostrivargastatra vardhate
mṛte jīvati yā patyau yā nānyamupagacchati
- 23
सेह कीर्तिमवाप्नोति मोदते चोमया सह
शुद्धां त्यजंस्तृतीयांशं दद्याद् आ मरणं स्त्रियाः
seha kīrtimavāpnoti modate comayā saha
śuddhāṃ tyajaṃstṛtīyāṃśaṃ dadyād ā maraṇaṃ striyāḥ
- 24
स्त्रीभिर्भर्तुर्वचः कार्यमेष धर्मः परः स्त्रियाः
षोडशर्तुनिशाः स्त्रीणां तासु युग्मासु संविशेत्
strībhirbharturvacaḥ kāryameṣa dharmaḥ paraḥ striyāḥ
ṣoḍaśartuniśāḥ strīṇāṃ tāsu yugmāsu saṃviśet
- 25
ब्रह्मचारी च पर्वाण्य् आद्याश्ततस्त्रस्तु वर्जयेत्
एवं गच्छन्स्त्रियं क्षामां मघां मूलां च वर्जयेत्
brahmacārī ca parvāṇy ādyāśtatastrastu varjayet
evaṃ gacchanstriyaṃ kṣāmāṃ maghāṃ mūlāṃ ca varjayet
- 26
लक्षण्यं जनयेदेव पुत्रं रोगविवर्जितम्
यथा कामी भवेद्वापि स्त्रीणां बलम् अनुस्मरन्
lakṣaṇyaṃ janayedeva putraṃ rogavivarjitam
yathā kāmī bhavedvāpi strīṇāṃ balam anusmaran
- 27
स्वदारनिरतश्चैव स्त्रियो रक्ष्या यतस्ततः
भर्तृभ्रातृपितृज्ञातिश्वश्रूश्वशुरदेवरैः
svadāranirataścaiva striyo rakṣyā yatastataḥ
bhartṛbhrātṛpitṛjñātiśvaśrūśvaśuradevaraiḥ
- 28
बन्धुभिश्च स्त्रियः पूज्या भूषणाच्छादनाशनैः
संयतोपस्करा दक्षा हृष्टा व्ययपराङ्मुखी
bandhubhiśca striyaḥ pūjyā bhūṣaṇācchādanāśanaiḥ
saṃyatopaskarā dakṣā hṛṣṭā vyayaparāṅmukhī
- 29
श्वश्रूश्वशुरयोः कुर्यात्पादयोर्वन्दनं सदा
क्रीडाशरीरसंस्कारसमाजोत्सवदर्शनम्
śvaśrūśvaśurayoḥ kuryātpādayorvandanaṃ sadā
krīḍāśarīrasaṃskārasamājotsavadarśanam
- 30
हास्यं परगृहे यानं त्यजेत्प्रेषितभर्तृका
रक्षेत्कन्यां पिता बाल्ये यौवने पतिरेव ताम्
hāsyaṃ paragṛhe yānaṃ tyajetpreṣitabhartṛkā
rakṣetkanyāṃ pitā bālye yauvane patireva tām

