15 shlokas
- 1
धन्वन्तरिरुवाच
क्रिमयश्च द्विधा प्रोक्ता बाह्याभ्यन्तरभेदतः
बहिर्मलकफासृग्विड्जन्मभेदाच्चतुर्विधाः
dhanvantariruvāca
krimayaśca dvidhā proktā bāhyābhyantarabhedataḥ
bahirmalakaphāsṛgviḍjanmabhedāccaturvidhāḥ
- 2
नामतो विंशतिविधा बाह्यास्तत्र मलोद्भवाः
तिलप्रमाणसंस्थानवर्णाः केशाम्बराश्रयाः
nāmato viṃśatividhā bāhyāstatra malodbhavāḥ
tilapramāṇasaṃsthānavarṇāḥ keśāmbarāśrayāḥ
- 3
बहुपादाश्च सूक्ष्माश्च यूका लिक्षाश्च नामतः
द्विधा ते कोष्ठपिडिकाः कण्डूगण्डान्प्रकुर्वते
bahupādāśca sūkṣmāśca yūkā likṣāśca nāmataḥ
dvidhā te koṣṭhapiḍikāḥ kaṇḍūgaṇḍānprakurvate
- 4
कुष्ठैकहेतवो ऽन्तर्जाः श्लेष्मजा बाह्यसम्भवाः
मधुरान्नगुडक्षीरदधिमत्स्यनवौदनैः
kuṣṭhaikahetavo 'ntarjāḥ śleṣmajā bāhyasambhavāḥ
madhurānnaguḍakṣīradadhimatsyanavaudanaiḥ
- 5
कफादामाशये जाता वृद्धाः सर्पन्ति सर्वतः
पृथुब्रध्ननिभाः केचित्केचिद्गण्डूपदोपमाः
kaphādāmāśaye jātā vṛddhāḥ sarpanti sarvataḥ
pṛthubradhnanibhāḥ kecitkecidgaṇḍūpadopamāḥ
- 6
रूढधान्याङ्कुराकारास्तनुदीर्घास्तथाणवः
श्वेतास्ताम्रावभासाश्च नामतः सप्तधा तु ते
rūḍhadhānyāṅkurākārāstanudīrghāstathāṇavaḥ
śvetāstāmrāvabhāsāśca nāmataḥ saptadhā tu te
- 7
अन्त्रादा उदरावेष्टा हृदयादा महागुदाः
च्युरवो दर्भकुसुमाः सुगन्धास्ते च कुर्वते
antrādā udarāveṣṭā hṛdayādā mahāgudāḥ
cyuravo darbhakusumāḥ sugandhāste ca kurvate
- 8
हृल्लासमास्यश्रवणमविपाकमरोचकम्
मूर्छाछर्दिज्वरानाहकार्श्यक्षवथुपीनसान्
hṛllāsamāsyaśravaṇamavipākamarocakam
mūrchāchardijvarānāhakārśyakṣavathupīnasān
- 9
रक्तवाहिशिरास्थानरक्तजा जन्तवो ऽणवः
अपादा वृत्तताम्राश्च सौक्ष्म्यात्केचिद् अदर्शनाः
raktavāhiśirāsthānaraktajā jantavo 'ṇavaḥ
apādā vṛttatāmrāśca saukṣmyātkecid adarśanāḥ
- 10
केशादा रोमविध्वंसा रोमद्वीपा उदुम्बराः
षट्ते कुष्ठैककर्माणः सहसौरसमातरः
keśādā romavidhvaṃsā romadvīpā udumbarāḥ
ṣaṭte kuṣṭhaikakarmāṇaḥ sahasaurasamātaraḥ
- 11
पक्वाशये पुरीषोत्था जायन्ते ऽथो विसर्पिणः
वृद्धास्ते स्युर्भवेयुश्च ते यदामाशयोन्मुखाः
pakvāśaye purīṣotthā jāyante 'tho visarpiṇaḥ
vṛddhāste syurbhaveyuśca te yadāmāśayonmukhāḥ
- 12
तदास्योद्गारनिःश्वासविड्गन्धानुविधायिनः
पृथुवृत्ततनुस्थूलाः श्यावपीतसितासिताः
tadāsyodgāraniḥśvāsaviḍgandhānuvidhāyinaḥ
pṛthuvṛttatanusthūlāḥ śyāvapītasitāsitāḥ
- 13
ते पञ्चनाम्ना क्रिमयः ककेरुकमकेरुकाः
सौसुरादाः सशूलाख्या लेलिहा जनयन्ति हि
te pañcanāmnā krimayaḥ kakerukamakerukāḥ
sausurādāḥ saśūlākhyā lelihā janayanti hi
- 14
विड्भेदशूलविष्टम्भकार्श्यपारुष्यपाण्डुताः
रोमहर्षाग्निसदनं गुदकण्डूं विमार्गगाः
viḍbhedaśūlaviṣṭambhakārśyapāruṣyapāṇḍutāḥ
romaharṣāgnisadanaṃ gudakaṇḍūṃ vimārgagāḥ
- 15
इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे क्रिमिनिदानं नाम पञ्चषष्ट्यधिकशततमो ऽध्यायः
iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe kriminidānaṃ nāma pañcaṣaṣṭyadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ

