48 shlokas
- 1
सूत उवाच
प्रासादानां लक्षणं च वक्ष्ये शौनक तच्छृणु
चतुःषष्टिपदं कृत्वा दिग्विदिक्षूपलक्षितम्
sūta uvāca
prāsādānāṃ lakṣaṇaṃ ca vakṣye śaunaka tacchṛṇu
catuḥṣaṣṭipadaṃ kṛtvā digvidikṣūpalakṣitam
- 2
चतुष्कोणं चतुर्भिश्च द्वाराणि सूर्यसंख्यया
चत्वारिंशाष्टभिश्चैव भित्तीनां कल्पना भवेत्
catuṣkoṇaṃ caturbhiśca dvārāṇi sūryasaṃkhyayā
catvāriṃśāṣṭabhiścaiva bhittīnāṃ kalpanā bhavet
- 3
ऊर्ध्वक्षेत्रसमा जङ्घा जङ्घार्धद्विगुणं भवेत्
गर्भविस्तारविस्तीर्णः शुकाङ्घ्रिश्च विधीयते
ūrdhvakṣetrasamā jaṅghā jaṅghārdhadviguṇaṃ bhavet
garbhavistāravistīrṇaḥ śukāṅghriśca vidhīyate
- 4
तत्त्रिभागेन कर्तव्यः पञ्चभागेन वा पुनः
निर्गमस्तु शुकाङ्घ्रेश्च उच्छ्रायः शिखरार्धगः
tattribhāgena kartavyaḥ pañcabhāgena vā punaḥ
nirgamastu śukāṅghreśca ucchrāyaḥ śikharārdhagaḥ
- 5
चतुर्धा शिखरं कृत्वा त्रिभागे वेदिबन्धनम्
चतुर्थे पुनरस्यैव कण्ठम् आ मूलसाधनम्
caturdhā śikharaṃ kṛtvā tribhāge vedibandhanam
caturthe punarasyaiva kaṇṭham ā mūlasādhanam
- 6
अथवापि समं वास्तुं कृत्वा षोडशभागिकम्
तस्य मध्ये चतुर्भागमादौ गर्भं तु कारयेत्
athavāpi samaṃ vāstuṃ kṛtvā ṣoḍaśabhāgikam
tasya madhye caturbhāgamādau garbhaṃ tu kārayet
- 7
चतुर्भागेन भित्तीनामुच्छ्रायः स्यात्प्रमाणतः
caturbhāgena bhittīnāmucchrāyaḥ syātpramāṇataḥ
- 8
द्विगुणः शिखरोच्छ्रायो भित्त्युच्छ्रायाच्च मानतः
शिखरार्धस्य चैर्धेन विधेयास्तु प्रदक्षिणाः
dviguṇaḥ śikharocchrāyo bhittyucchrāyācca mānataḥ
śikharārdhasya cairdhena vidheyāstu pradakṣiṇāḥ
- 9
चतुर्दिक्षु तथा ज्ञेयो निर्गमस्तुः तथा बुधैः
पञ्चभागेन संभज्य गर्भमानं विचक्षणः
caturdikṣu tathā jñeyo nirgamastuḥ tathā budhaiḥ
pañcabhāgena saṃbhajya garbhamānaṃ vicakṣaṇaḥ
- 10
भागमेकं गृहीत्वा तु निर्गमं कल्पयेत्पुनः
गर्भसूत्रसमो भागादग्रतो मुखमण्डपः
bhāgamekaṃ gṛhītvā tu nirgamaṃ kalpayetpunaḥ
garbhasūtrasamo bhāgādagrato mukhamaṇḍapaḥ
- 11
एतत्सामान्यमुद्दिष्टं प्रासादस्य हि लक्षणम्
लिङ्गमानमथो वक्ष्ये पीठो लिङ्गसमो भवेत्
etatsāmānyamuddiṣṭaṃ prāsādasya hi lakṣaṇam
liṅgamānamatho vakṣye pīṭho liṅgasamo bhavet
- 12
द्विगुणेन भवेद्गर्भः समन्ताच्छौनक ध्रुवम्
तद्द्विधा च भवेद्भीतिर्जङ्घा तद्विस्तरार्धगा
dviguṇena bhavedgarbhaḥ samantācchaunaka dhruvam
taddvidhā ca bhavedbhītirjaṅghā tadvistarārdhagā
- 13
द्विगुणं शिखरं प्रोक्तं जङ्घायाश्चैव शौनक
पीठगर्भावरं कर्म तन्मानेन शुकाङ्घ्रिकम्
dviguṇaṃ śikharaṃ proktaṃ jaṅghāyāścaiva śaunaka
pīṭhagarbhāvaraṃ karma tanmānena śukāṅghrikam
- 14
निर्गमस्तु समाख्यातः शेषं पूर्ववदेव तु
लिङ्गमानं स्मृतं ह्येतद्द्वारमानम् अथोच्यते
nirgamastu samākhyātaḥ śeṣaṃ pūrvavadeva tu
liṅgamānaṃ smṛtaṃ hyetaddvāramānam athocyate
- 15
कराग्रं वेदवत्कृत्वा द्वारं भागाष्टमं भवेत्
विस्तरेण समाख्यातं द्विगुणं स्वेच्छया भवेत्
karāgraṃ vedavatkṛtvā dvāraṃ bhāgāṣṭamaṃ bhavet
vistareṇa samākhyātaṃ dviguṇaṃ svecchayā bhavet
- 16
द्वारवत्पीठमध्ये तु शेषं सुषिरकं भवेत्
पादिकं शेषिकं भित्तिर्द्वारार्धेन परिग्रहात्
dvāravatpīṭhamadhye tu śeṣaṃ suṣirakaṃ bhavet
pādikaṃ śeṣikaṃ bhittirdvārārdhena parigrahāt
- 17
तद्विस्तारसमा जङ्घा शिखरं द्विगुणं भवेत्
शुकाङ्घ्रिः पूर्ववज्ज्ञेया निर्गमोच्छ्रायकं भवेत्
tadvistārasamā jaṅghā śikharaṃ dviguṇaṃ bhavet
śukāṅghriḥ pūrvavajjñeyā nirgamocchrāyakaṃ bhavet
- 18
मण्डपे मानमेतत्तु स्वरूपं चापरं वदे
त्रैवेदं कारयेत्क्षेत्रं यत्र तिष्ठन्ति देवताः
maṇḍape mānametattu svarūpaṃ cāparaṃ vade
traivedaṃ kārayetkṣetraṃ yatra tiṣṭhanti devatāḥ
- 19
इत्थं कृतेन मानेन बाह्यभागविनिर्गतम्
नेमिः पादेन विस्तीर्णा प्रासादस्य समन्ततः
itthaṃ kṛtena mānena bāhyabhāgavinirgatam
nemiḥ pādena vistīrṇā prāsādasya samantataḥ
- 20
गर्भं तु द्विगुणं कुर्यान्नेम्या मानं भवेदिह
स एव भित्तेर् उत्सेधः शिखरो द्विगुणो मतः
garbhaṃ tu dviguṇaṃ kuryānnemyā mānaṃ bhavediha
sa eva bhitter utsedhaḥ śikharo dviguṇo mataḥ
- 21
प्रासादानां च वक्ष्यामि मानं योनिं च मानतः
वैराजः पुष्पकाख्यश्च कैलासो मालिकाह्वयः
prāsādānāṃ ca vakṣyāmi mānaṃ yoniṃ ca mānataḥ
vairājaḥ puṣpakākhyaśca kailāso mālikāhvayaḥ
- 22
त्रिविष्टपं च पञ्चैते प्रासादाः सर्वयोनयः
प्रथमश्चतुरश्रो हि द्वितीयस्तु तदायतः
triviṣṭapaṃ ca pañcaite prāsādāḥ sarvayonayaḥ
prathamaścaturaśro hi dvitīyastu tadāyataḥ
- 23
वृत्तो वृत्तायतश्चान्यो ऽष्टाश्रश्चेह च पञ्चमः
एतेभ्य एव सम्भूताः प्रासादाः सुमनोहराः
vṛtto vṛttāyataścānyo 'ṣṭāśraśceha ca pañcamaḥ
etebhya eva sambhūtāḥ prāsādāḥ sumanoharāḥ
- 24
सर्वप्रकृतिभूतेभ्यश्चत्वारिंशत्तथैव च
मेरुश्च मन्दरश्चैव विमानश्च तथापरः
sarvaprakṛtibhūtebhyaścatvāriṃśattathaiva ca
meruśca mandaraścaiva vimānaśca tathāparaḥ
- 25
भद्रकः सर्वताभद्रो रुचको नन्दनस्तथा
नन्दिवर्धनसंज्ञश्च श्रीवत्सश्च नवेत्यमी
bhadrakaḥ sarvatābhadro rucako nandanastathā
nandivardhanasaṃjñaśca śrīvatsaśca navetyamī
- 26
चतुरश्राः समुद्भूता वैराजादिति गम्यताम्
वलभी गृहराजश्च शालागृहं च मन्दिरम्
caturaśrāḥ samudbhūtā vairājāditi gamyatām
valabhī gṛharājaśca śālāgṛhaṃ ca mandiram
- 27
विमानं च तथा ब्रह्ममन्दिरं भवनं तथा
उत्तम्भं शिबिका वेश्म नवैते पुष्पकोद्भवाः
vimānaṃ ca tathā brahmamandiraṃ bhavanaṃ tathā
uttambhaṃ śibikā veśma navaite puṣpakodbhavāḥ
- 28
वलयो दुन्दुभिः पद्मो महापद्मस्तथापरः
मुकुली चास्य उष्णीषी शङ्खश्च कलशस्तथा
valayo dundubhiḥ padmo mahāpadmastathāparaḥ
mukulī cāsya uṣṇīṣī śaṅkhaśca kalaśastathā
- 29
गुवावृक्षस्तथान्यश्च वृत्ताः कैलाससम्भवाः
गजो ऽथ वृषभो हंसो गरुडः सिंहनामकः
guvāvṛkṣastathānyaśca vṛttāḥ kailāsasambhavāḥ
gajo 'tha vṛṣabho haṃso garuḍaḥ siṃhanāmakaḥ
- 30
भूमुखो भूधरश्चैव श्रीजयः पृथिवीधरः
वृत्तायताः समुद्भूता नवैते मणिकाह्वयात्
bhūmukho bhūdharaścaiva śrījayaḥ pṛthivīdharaḥ
vṛttāyatāḥ samudbhūtā navaite maṇikāhvayāt

