84 shlokas
- 1
सूत उवाच
पृष्टः क्रौञ्चुकिनोवाच मार्कण्डेयः पुनश्च तम्
स तेन पितृवाक्येन भृशम् उद्विग्नमानसः
sūta uvāca
pṛṣṭaḥ krauñcukinovāca mārkaṇḍeyaḥ punaśca tam
sa tena pitṛvākyena bhṛśam udvignamānasaḥ
- 2
कन्याभिलाषी विप्रर्षिः परिबभ्राम मेदिनीम्
कन्याम् अलभमानो ऽसौ पितृवाक्येन दीपितः
चिन्तामवाप महीतम् अतीवोद्विग्नमानसः
kanyābhilāṣī viprarṣiḥ paribabhrāma medinīm
kanyām alabhamāno 'sau pitṛvākyena dīpitaḥ
cintāmavāpa mahītam atīvodvignamānasaḥ
- 3
किं करोमि क्व गच्छामि कथं मे दारसंग्रहः
क्षिप्रं भवेन्मत्पितॄणां ममाभ्युदयकारकः
kiṃ karomi kva gacchāmi kathaṃ me dārasaṃgrahaḥ
kṣipraṃ bhavenmatpitṝṇāṃ mamābhyudayakārakaḥ
- 4
इति चिन्तयतस्तस्य मतिर्जाता महात्मनः
तपसाराधयाम्येनं ब्रह्माणं कमलोद्भवम्
iti cintayatastasya matirjātā mahātmanaḥ
tapasārādhayāmyenaṃ brahmāṇaṃ kamalodbhavam
- 5
ततो वर्षशतं दिव्यं तपस्तेपे महामनाः
तत्र स्थितश्चिरं कालं वनेषु नियमस्थितः
आराधनाय स तदा परं नियममास्थितः
tato varṣaśataṃ divyaṃ tapastepe mahāmanāḥ
tatra sthitaściraṃ kālaṃ vaneṣu niyamasthitaḥ
ārādhanāya sa tadā paraṃ niyamamāsthitaḥ
- 6
ततः प्रदर्शयामास ब्रह्मा लोकपितामहः
उवाचाथ प्रसन्नो ऽस्मीत्युच्यतामभिवाञ्छितम्
tataḥ pradarśayāmāsa brahmā lokapitāmahaḥ
uvācātha prasanno 'smītyucyatāmabhivāñchitam
- 7
ततो ऽसौ प्रणिपत्याह ब्रह्माणं जगतो गतिम्
पितॄणां वचनात्तेन यत्कर्तुमभिवाञ्छितम्
tato 'sau praṇipatyāha brahmāṇaṃ jagato gatim
pitṝṇāṃ vacanāttena yatkartumabhivāñchitam
- 8
ब्रह्मोवाच
प्रजापतिस्त्वं भविता स्रष्टव्या भवता प्रजाः
सृष्ट्वा प्रजाः सुतान्विप्र समुत्पाद्य क्रियास्तथा
brahmovāca
prajāpatistvaṃ bhavitā sraṣṭavyā bhavatā prajāḥ
sṛṣṭvā prajāḥ sutānvipra samutpādya kriyāstathā
- 9
कृत्वा कृताधिकारस्त्वं ततः सिद्धिम् अवाप्स्यसि
सत्वं यथोक्तं पितृभिः कुरु दारपरिग्रहम्
kṛtvā kṛtādhikārastvaṃ tataḥ siddhim avāpsyasi
satvaṃ yathoktaṃ pitṛbhiḥ kuru dāraparigraham
- 10
कामं चेममभिध्याय क्रियतां पितृपूजनम्
त एव तुष्टाः पितरः प्रदास्यन्ति तवेप्सितम्
पत्नीं सुतांश्च संतुष्टाः किं न दद्युः पितामहाः
kāmaṃ cemamabhidhyāya kriyatāṃ pitṛpūjanam
ta eva tuṣṭāḥ pitaraḥ pradāsyanti tavepsitam
patnīṃ sutāṃśca saṃtuṣṭāḥ kiṃ na dadyuḥ pitāmahāḥ
- 11
मार्कण्डेय उवाच
इत्यृषिर्वचनं श्रुत्वा ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः
नद्या विविक्ते पुलिने चकार पितृतर्पणम्
mārkaṇḍeya uvāca
ityṛṣirvacanaṃ śrutvā brahmaṇo 'vyaktajanmanaḥ
nadyā vivikte puline cakāra pitṛtarpaṇam
- 12
तुष्टाव च पितॄन्विप्रः स्तवैरेभिरथादृतः
एकाग्रप्रयतो भूत्वा भक्तिनम्रात्मकन्धरः
tuṣṭāva ca pitṝnvipraḥ stavairebhirathādṛtaḥ
ekāgraprayato bhūtvā bhaktinamrātmakandharaḥ
- 13
रुचिरुवाच
नमस्ये ऽहं पितॄन्भक्त्या ये वसन्त्य् अधिदेवतम्
देवैरपि हि तर्प्यन्ते ये श्राद्धेषु स्वधोत्तरैः
ruciruvāca
namasye 'haṃ pitṝnbhaktyā ye vasanty adhidevatam
devairapi hi tarpyante ye śrāddheṣu svadhottaraiḥ
- 14
नमस्ये ऽहं पितॄन्स्वर्गे ये तर्प्यन्ते महर्षिभिः
श्राद्धैर्मनोमयैर्भक्त्या भुक्तिमुक्तिमभीप्सुभिः
namasye 'haṃ pitṝnsvarge ye tarpyante maharṣibhiḥ
śrāddhairmanomayairbhaktyā bhuktimuktimabhīpsubhiḥ
- 15
नमस्ये ऽहं पितॄन्स्वर्गे सिद्धाः संतर्पयन्ति यान्
श्राद्धेषु दिव्यैः सकलैरुपहारैरनुत्तमैः
namasye 'haṃ pitṝnsvarge siddhāḥ saṃtarpayanti yān
śrāddheṣu divyaiḥ sakalairupahārairanuttamaiḥ
- 16
नमस्ये ऽहं पितॄन्भक्त्या ये ऽर्च्यन्ते गुह्यकैर्दिवि
तन्मयत्वेन वाधद्भिः ऋद्धिमात्यन्तिकीं पराम्
namasye 'haṃ pitṝnbhaktyā ye 'rcyante guhyakairdivi
tanmayatvena vādhadbhiḥ ṛddhimātyantikīṃ parām
- 17
नमस्ये ऽहं पितॄन्मर्त्यैरर्च्यन्ते भुवि ये सदा
श्राद्धेषु श्रद्धयाभीष्टलोकपुष्टिप्रदायिनः
namasye 'haṃ pitṝnmartyairarcyante bhuvi ye sadā
śrāddheṣu śraddhayābhīṣṭalokapuṣṭipradāyinaḥ
- 18
नमस्ये ऽहं पितॄन्विप्रैरर्च्यन्ते भुवि ये सदा
वाञ्छिताभीष्टलाभाय प्राजापत्यप्रदायिनः
namasye 'haṃ pitṝnviprairarcyante bhuvi ye sadā
vāñchitābhīṣṭalābhāya prājāpatyapradāyinaḥ
- 19
नमस्ये ऽहं पितॄन्ये वै तर्प्यन्ते ऽरण्यवासिभिः
वन्यैः श्राद्धैर्यताहारैस्तपोनिर्धूतकल्मषैः
namasye 'haṃ pitṝnye vai tarpyante 'raṇyavāsibhiḥ
vanyaiḥ śrāddhairyatāhāraistaponirdhūtakalmaṣaiḥ
- 20
नमस्ये ऽहं पितॄन्विप्रैर्नैष्ठिकैर्धर्मचारिभिः
ये संयतात्मभिर्नित्यं संतर्प्यन्ते समाधिभिः
namasye 'haṃ pitṝnviprairnaiṣṭhikairdharmacāribhiḥ
ye saṃyatātmabhirnityaṃ saṃtarpyante samādhibhiḥ
- 21
नमस्ये ऽहं पितॄञ्छ्राद्धै राजन्यास्तर्पयन्ति यान्
कव्यैरशेषैर्विधिवल्लोकद्वयफलप्रदान्
namasye 'haṃ pitṝñchrāddhai rājanyāstarpayanti yān
kavyairaśeṣairvidhivallokadvayaphalapradān
- 22
नमस्ये ऽहं पितॄन्वैश्यैरर्च्यन्ते भुवि ये सदा
स्वकर्माभिरतैर्नित्यं पुष्पधूपान्नवारिभिः
namasye 'haṃ pitṝnvaiśyairarcyante bhuvi ye sadā
svakarmābhiratairnityaṃ puṣpadhūpānnavāribhiḥ
- 23
नमस्ये ऽहं पितॄञ्छ्राद्धे शूद्रैरपि च भक्तितः
संतर्प्यते जगत्कृत्स्नं नाम्ना ख्याताः सुकालिनः
namasye 'haṃ pitṝñchrāddhe śūdrairapi ca bhaktitaḥ
saṃtarpyate jagatkṛtsnaṃ nāmnā khyātāḥ sukālinaḥ
- 24
नमस्ये ऽहं पितॄञ्छ्राद्धे पाताले ये महासुरैः
संतर्प्यन्ते सुधाहारास्त्यक्तदम्भमदैः सदा
namasye 'haṃ pitṝñchrāddhe pātāle ye mahāsuraiḥ
saṃtarpyante sudhāhārāstyaktadambhamadaiḥ sadā
- 25
नमस्ये ऽहं पितॄञ्छ्राद्धैरर्च्यन्ते ये रसातले
भोगैरशेषैर्विधिवन्नागैः कामानभीप्सुभिः
namasye 'haṃ pitṝñchrāddhairarcyante ye rasātale
bhogairaśeṣairvidhivannāgaiḥ kāmānabhīpsubhiḥ
- 26
नमस्ये ऽहं पितॄञ्छ्राद्धैः सर्पैः संतर्पितान्सदा
तत्रैव विधिवन्मन्त्रभोगसम्पत्समन्वितैः
namasye 'haṃ pitṝñchrāddhaiḥ sarpaiḥ saṃtarpitānsadā
tatraiva vidhivanmantrabhogasampatsamanvitaiḥ
- 27
पितॄन्नमस्ये निवसन्ति साक्षाद्ये देवलोके ऽथ महीतले वा
तथान्तरिक्षे च सुरारिपूज्यास्ते वै प्रतीच्छन्तु मयोपनीतम्
pitṝnnamasye nivasanti sākṣādye devaloke 'tha mahītale vā
tathāntarikṣe ca surāripūjyāste vai pratīcchantu mayopanītam
- 28
पितॄन्नमस्ये परमार्थभूता ये वै विमाने निवसन्त्यमूर्ताः
यजन्ति यानस्तमलैर्मनोभिर्योगीश्वराः क्लेशविमुक्तिहेतून्
pitṝnnamasye paramārthabhūtā ye vai vimāne nivasantyamūrtāḥ
yajanti yānastamalairmanobhiryogīśvarāḥ kleśavimuktihetūn
- 29
पितॄन्नमस्ये दिवि ये च मूर्ताः स्वधाभुजः काम्यफलाभिसन्धौ
प्रदानशक्ताः सकलेप्सितानां विमुक्तिदा ये ऽनभिसंहितेषु
pitṝnnamasye divi ye ca mūrtāḥ svadhābhujaḥ kāmyaphalābhisandhau
pradānaśaktāḥ sakalepsitānāṃ vimuktidā ye 'nabhisaṃhiteṣu
- 30
तृप्यन्तु ते ऽस्मिन्पितरः समस्ता इच्छावतां ये प्रदिशन्ति कामान्
सुरत्वमिन्द्रत्वमितो ऽधिकं वा गजाश्वरत्नानि महागृहाणि
tṛpyantu te 'sminpitaraḥ samastā icchāvatāṃ ye pradiśanti kāmān
suratvamindratvamito 'dhikaṃ vā gajāśvaratnāni mahāgṛhāṇi

