19 shlokas
- 1
हरिरुवाच
अग्नीध्रश्चाग्निबाहुश्च वपुष्मान्द्युतिमांस्तथा
मेधामेधातिथिर्भव्यः शबलः पुत्र एव च
hariruvāca
agnīdhraścāgnibāhuśca vapuṣmāndyutimāṃstathā
medhāmedhātithirbhavyaḥ śabalaḥ putra eva ca
- 2
ज्योतिष्मान्दशमो जातः पुत्रा ह्येते प्रियव्रतात्
मेधाग्निबाहुपुत्रास्तु त्रयो योगपरायणाः
jyotiṣmāndaśamo jātaḥ putrā hyete priyavratāt
medhāgnibāhuputrāstu trayo yogaparāyaṇāḥ
- 3
जातिस्मरा महाभागा नैराज्याय ममोदषुः
विभज्य सप्त द्वीपानि सप्तानां प्रददौ नृपः
jātismarā mahābhāgā nairājyāya mamodaṣuḥ
vibhajya sapta dvīpāni saptānāṃ pradadau nṛpaḥ
- 4
योजनानां प्रमाणेन पञ्चाशत्कोटिराप्लुता
जलोपरि मही याता नौरिवास्ते सरिज्जले
yojanānāṃ pramāṇena pañcāśatkoṭirāplutā
jalopari mahī yātā naurivāste sarijjale
- 5
जम्बूप्लक्षाह्वयौ द्वीपौ शाल्मलश्चापरो हर
कुशः क्रौञ्चस्तथा शाकः पुष्करश्चैव सप्तमः
jambūplakṣāhvayau dvīpau śālmalaścāparo hara
kuśaḥ krauñcastathā śākaḥ puṣkaraścaiva saptamaḥ
- 6
एते द्वीपाः समुद्रैस्तु सप्त सप्तभिरावृताः
लवणेक्षुसुरासर्पिर्दधिदुग्धजलैः समम्
ete dvīpāḥ samudraistu sapta saptabhirāvṛtāḥ
lavaṇekṣusurāsarpirdadhidugdhajalaiḥ samam
- 7
द्वीपात्तु द्विगुणो द्वीपः समुद्रश्च वृषध्वज
जम्बूद्वीपे स्थितो मेरुर्लक्षयोजनविस्तृतः
dvīpāttu dviguṇo dvīpaḥ samudraśca vṛṣadhvaja
jambūdvīpe sthito merurlakṣayojanavistṛtaḥ
- 8
चतुरशीतिसाहस्रैर्योजनैरस्य चोच्छ्रयः
प्रविष्टः षोडशाधस्ताद्द्वात्रिंशन्मूर्ध्नि विस्तृतः
caturaśītisāhasrairyojanairasya cocchrayaḥ
praviṣṭaḥ ṣoḍaśādhastāddvātriṃśanmūrdhni vistṛtaḥ
- 9
अधः षोडशसाहस्रः कर्णिकाकारसंस्थितः
हिमवान्हेमकूटश्च निषधश्चास्य दक्षिणे
adhaḥ ṣoḍaśasāhasraḥ karṇikākārasaṃsthitaḥ
himavānhemakūṭaśca niṣadhaścāsya dakṣiṇe
- 10
नीलः श्वेतश्च शृङ्गी च उत्तरे वर्षपर्वताः
प्लक्षादिषु नरा रुद्र ये वसन्ति सनातनाः
nīlaḥ śvetaśca śṛṅgī ca uttare varṣaparvatāḥ
plakṣādiṣu narā rudra ye vasanti sanātanāḥ
- 11
शङ्कराथ न तेष्वस्ति युगावस्था कथञ्चन
जम्बूद्वीपेश्वरात्पुत्रा ह्यग्नीध्राद् अभवन्नव
śaṅkarātha na teṣvasti yugāvasthā kathañcana
jambūdvīpeśvarātputrā hyagnīdhrād abhavannava
- 12
नाभिः किंपुरुषश्चैव हरिवर्षमिला वृतः
रम्यो हिरण्मयाख्यश्च कुरुर्भद्राश्व एव च
nābhiḥ kiṃpuruṣaścaiva harivarṣamilā vṛtaḥ
ramyo hiraṇmayākhyaśca kururbhadrāśva eva ca
- 13
केतुमालो नृपस्तेभ्यस्तत्संज्ञान्खण्डकान्ददौ
नाभेस्तु मेरुदेव्यां तु पुत्रो ऽभूदृषभो हर
ketumālo nṛpastebhyastatsaṃjñānkhaṇḍakāndadau
nābhestu merudevyāṃ tu putro 'bhūdṛṣabho hara
- 14
तत्पुत्रो भरतो नाम शालग्रामे स्थितो व्रती
सुमतिर्भरतस्याभूत्तत्पुत्रस्तैजसो ऽभवत्
tatputro bharato nāma śālagrāme sthito vratī
sumatirbharatasyābhūttatputrastaijaso 'bhavat
- 15
इन्द्रद्युम्नश्च तत्पुत्रः परमेष्ठी ततः स्मृतः
प्रतीहारश्चतत्पुत्रः प्रतिहर्ता तदात्मजः
indradyumnaśca tatputraḥ parameṣṭhī tataḥ smṛtaḥ
pratīhāraścatatputraḥ pratihartā tadātmajaḥ
- 16
सुतस्तस्माद् अथै जातः प्रस्तारस्तत्सुतो विभुः
पृथुश्च तत्सुतो नक्तो नक्तस्यापि गयः स्मृतः
sutastasmād athai jātaḥ prastārastatsuto vibhuḥ
pṛthuśca tatsuto nakto naktasyāpi gayaḥ smṛtaḥ
- 17
नरो गयस्य तनयस्तत्पुत्रो ऽभूद्विराडगतः
ततो धीमान्महातेजा भौवनस्तस्य चात्मजः
naro gayasya tanayastatputro 'bhūdvirāḍagataḥ
tato dhīmānmahātejā bhauvanastasya cātmajaḥ
- 18
त्वष्टा त्वष्टुश्च विरजा रजस्तस्याप्यभूत्सुतः
शतजिद्रजसस्तस्य विष्वग्ज्योतिः सुतः स्मृतः
tvaṣṭā tvaṣṭuśca virajā rajastasyāpyabhūtsutaḥ
śatajidrajasastasya viṣvagjyotiḥ sutaḥ smṛtaḥ
- 19
इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे भुवनकोशवर्णनोपयोगिप्रियव्रतवंशनिरूपणं नाम चतुःपञ्चाशत्तमो ऽध्यायः
iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe bhuvanakośavarṇanopayogipriyavratavaṃśanirūpaṇaṃ nāma catuḥpañcāśattamo 'dhyāyaḥ

