35 shlokas
- 1
ब्रह्मोवाच
अथातः सम्प्रवक्ष्यामि दानधर्ममनुत्तमम्
अर्थानामुचिते पात्रे श्रद्धया प्रतिपादनम्
brahmovāca
athātaḥ sampravakṣyāmi dānadharmamanuttamam
arthānāmucite pātre śraddhayā pratipādanam
- 2
दानं तु कथितं तज्ज्ञैर्भुक्तिमुक्तिफलप्रदम्
न्यायेनोपार्जयेद्वित्तं दानभोगफलं च तत्
dānaṃ tu kathitaṃ tajjñairbhuktimuktiphalapradam
nyāyenopārjayedvittaṃ dānabhogaphalaṃ ca tat
- 3
अध्यापनं याजनं च वृत्तमाहुः प्रतिग्रहम्
कुसीदं कृषिवाणिज्यं क्षत्रवृत्तो ऽथ वर्जयेत्
adhyāpanaṃ yājanaṃ ca vṛttamāhuḥ pratigraham
kusīdaṃ kṛṣivāṇijyaṃ kṣatravṛtto 'tha varjayet
- 4
यद्दीयते तु पात्रेभ्यस्तद्दानं परिकीर्तितम्
नित्यं नैमित्तिकं काम्यं विमलं दानमीरितम्
yaddīyate tu pātrebhyastaddānaṃ parikīrtitam
nityaṃ naimittikaṃ kāmyaṃ vimalaṃ dānamīritam
- 5
अहन्यहनि यत्किंचिद्दीयते ऽनुपकारिणे
अनुद्दिश्य फलं तस्माद्ब्राह्मणाय तु नित्यशः
ahanyahani yatkiṃciddīyate 'nupakāriṇe
anuddiśya phalaṃ tasmādbrāhmaṇāya tu nityaśaḥ
- 6
यत्तु पापोपशान्त्यै च दीयते विदुपां करे
नैमित्तिकं तदुद्दिष्टं दानं सद्भिरनुष्ठितम्
yattu pāpopaśāntyai ca dīyate vidupāṃ kare
naimittikaṃ taduddiṣṭaṃ dānaṃ sadbhiranuṣṭhitam
- 7
अपत्यविजयैश्वर्यस्वर्गार्थं यत्प्रदीयते
दानं तत्काम्यमाख्यातम् ऋषिभिर्धर्मचिन्तकैः
apatyavijayaiśvaryasvargārthaṃ yatpradīyate
dānaṃ tatkāmyamākhyātam ṛṣibhirdharmacintakaiḥ
- 8
ईश्वरप्रीणनार्थाय ब्रह्मावित्सु प्रदीयते
चेतसा सत्त्वयुक्तेन दानं तद्विमलं शिवम्
īśvaraprīṇanārthāya brahmāvitsu pradīyate
cetasā sattvayuktena dānaṃ tadvimalaṃ śivam
- 9
इक्षुभिः संततां भूमिं यवगोधूमशालिनीम्
ददाति वेदविदुषे स न भूयो ऽभिजायते
ikṣubhiḥ saṃtatāṃ bhūmiṃ yavagodhūmaśālinīm
dadāti vedaviduṣe sa na bhūyo 'bhijāyate
- 10
भूमिदानात्परं दानं न भूतं न भविष्यति
विद्यां दत्त्वा ब्राह्मणाय ब्रह्मलोके महीयते
bhūmidānātparaṃ dānaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati
vidyāṃ dattvā brāhmaṇāya brahmaloke mahīyate
- 11
दद्यादहरहस्तास्तु श्रद्धया ब्रह्मचारिणे
सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्मस्थानमवाप्नुयात्
dadyādaharahastāstu śraddhayā brahmacāriṇe
sarvapāpavinirmukto brahmasthānamavāpnuyāt
- 12
वैशाख्यां पौर्णमास्यां तु ब्राह्मणान्सप्त पञ्च च
उपोष्याभ्यर्चयेद्विद्वान्मधुना तिलसर्पिषा
vaiśākhyāṃ paurṇamāsyāṃ tu brāhmaṇānsapta pañca ca
upoṣyābhyarcayedvidvānmadhunā tilasarpiṣā
- 13
गन्धादिभिः समभ्यर्च्य वाचयेद्वा स्वयं वदेत्
प्रीयतां धर्मराजेति यथा मनसि वर्तते
gandhādibhiḥ samabhyarcya vācayedvā svayaṃ vadet
prīyatāṃ dharmarājeti yathā manasi vartate
- 14
यावज्जीवं कृतं पापं तत्क्षणादेव नश्यति
कृष्णाजिने तिलान्कृत्वा हिरण्यमधुसर्पिषा
yāvajjīvaṃ kṛtaṃ pāpaṃ tatkṣaṇādeva naśyati
kṛṣṇājine tilānkṛtvā hiraṇyamadhusarpiṣā
- 15
ददाति यस्तु विप्राय सर्वं तरति दुष्कृतम्
घृतान्नमुदकं चैव वैशाख्यां च विशेषतः
dadāti yastu viprāya sarvaṃ tarati duṣkṛtam
ghṛtānnamudakaṃ caiva vaiśākhyāṃ ca viśeṣataḥ
- 16
निर्दिश्य धर्मराजाय विप्रेभ्यो मुच्यते भयात्
द्वादश्याम् अर्चयेद्विष्णुम् उपोष्याघप्रणाशनम्
nirdiśya dharmarājāya viprebhyo mucyate bhayāt
dvādaśyām arcayedviṣṇum upoṣyāghapraṇāśanam
- 17
सर्वपापविनिर्मुक्तो नरो भवति निश्चितम्
यो हि यां देवतामिच्छेत्समाराधयितुं नरः
sarvapāpavinirmukto naro bhavati niścitam
yo hi yāṃ devatāmicchetsamārādhayituṃ naraḥ
- 18
ब्राह्मणान्पूजयेद्यत्नाद्भोजयेद्योषितः सुरान्
सन्तानकामः सततं पूजयेद्वै पुरन्दरम्
brāhmaṇānpūjayedyatnādbhojayedyoṣitaḥ surān
santānakāmaḥ satataṃ pūjayedvai purandaram
- 19
ब्रह्मवर्चसकामस्तु ब्राह्मणान्ब्रह्मनिश्चयात्
आरोग्यकामो ऽथ रविं धनकामो हुताशनम्
brahmavarcasakāmastu brāhmaṇānbrahmaniścayāt
ārogyakāmo 'tha raviṃ dhanakāmo hutāśanam
- 20
कर्मणां सिद्धिकामस्तु पूजयेद्वै विनायकम्
भोगकामो हि शशिनं बलकामः समीरणम्
karmaṇāṃ siddhikāmastu pūjayedvai vināyakam
bhogakāmo hi śaśinaṃ balakāmaḥ samīraṇam
- 21
मुमुक्षुः सर्वसंसारात्प्रयत्नेनार्चयेद्धरिम्
अकामः सर्वकामो वा पूजयेत्तु गदाधरम्
mumukṣuḥ sarvasaṃsārātprayatnenārcayeddharim
akāmaḥ sarvakāmo vā pūjayettu gadādharam
- 22
वारिदस्तृप्तिमाप्नोति सुखमक्षय्यमन्नदः
तिलप्रदः प्रजामिष्टां दीपदश्चक्षुरुत्तमम्
vāridastṛptimāpnoti sukhamakṣayyamannadaḥ
tilapradaḥ prajāmiṣṭāṃ dīpadaścakṣuruttamam
- 23
भूमिदः सर्वमाप्नोति दीर्घमायुर्हिरण्यदः
गृहदो ऽग्र्याणि वेश्मानि रूप्यदो रूपमुत्तमम्
bhūmidaḥ sarvamāpnoti dīrghamāyurhiraṇyadaḥ
gṛhado 'gryāṇi veśmāni rūpyado rūpamuttamam
- 24
वासोदश्चान्द्रसालोक्यम् अश्विसालोक्यमश्वदः
अनडुद्दः श्रियं पुष्टां गोदो ब्रध्नस्य विष्टपम्
vāsodaścāndrasālokyam aśvisālokyamaśvadaḥ
anaḍuddaḥ śriyaṃ puṣṭāṃ godo bradhnasya viṣṭapam
- 25
यानशय्याप्रदो भार्यामैश्वर्यमभयप्रदः
धान्यदः शाश्वतं सौख्यं ब्रह्मदो ब्रह्म शाश्वतम्
yānaśayyāprado bhāryāmaiśvaryamabhayapradaḥ
dhānyadaḥ śāśvataṃ saukhyaṃ brahmado brahma śāśvatam
- 26
वेदवित्सु ददज्ज्ञानं स्वर्गलोके महीयते
गवां घासप्रदानेन सर्वपापैः प्रमुच्यते
vedavitsu dadajjñānaṃ svargaloke mahīyate
gavāṃ ghāsapradānena sarvapāpaiḥ pramucyate
- 27
इन्धनानां प्रदानेन दीप्ताग्निर्जायते नरः
औषधं स्नेहमाहारं रोगिरोगप्रशान्तये
indhanānāṃ pradānena dīptāgnirjāyate naraḥ
auṣadhaṃ snehamāhāraṃ rogirogapraśāntaye
- 28
ददानो रोगरहितः सुखी दीर्घायुरेव च
असिपत्रवनं मार्गं क्षुरधारासमन्वितम्
dadāno rogarahitaḥ sukhī dīrghāyureva ca
asipatravanaṃ mārgaṃ kṣuradhārāsamanvitam
- 29
तीक्ष्णातपं च तरति छत्रोपानत्प्रदो नरः
यद्यदिष्टतमं लोके यच्चास्य दयितं गृहे
tīkṣṇātapaṃ ca tarati chatropānatprado naraḥ
yadyadiṣṭatamaṃ loke yaccāsya dayitaṃ gṛhe
- 30
तत्तद्गुणवते देयं तदेवाक्षयमिच्छता
अयने विषुवे चैव ग्रहणे चन्द्रसूर्ययोः
tattadguṇavate deyaṃ tadevākṣayamicchatā
ayane viṣuve caiva grahaṇe candrasūryayoḥ

