44 shlokas
- 1
हरिरुवाच
पवित्रारोपणं वक्ष्ये भुक्तिमुक्तिप्रदं हरेः
पुरा देवासुरे युद्धे ब्रह्माद्याः शरणं ययुः
hariruvāca
pavitrāropaṇaṃ vakṣye bhuktimuktipradaṃ hareḥ
purā devāsure yuddhe brahmādyāḥ śaraṇaṃ yayuḥ
- 2
विष्णुश्च तेषां देवानां ध्वजं ग्रैवेयकं ददौ
एतौ दृष्ट्वा विनङ्क्ष्यन्ति दानवानब्रवीद्धरिः
viṣṇuśca teṣāṃ devānāṃ dhvajaṃ graiveyakaṃ dadau
etau dṛṣṭvā vinaṅkṣyanti dānavānabravīddhariḥ
- 3
विष्णूक्ते ह्यब्रवीन्नागो वासुकेरनुजस्तदा
वृणीत च पवित्राख्यं वरं चेदं वृषध्वज
viṣṇūkte hyabravīnnāgo vāsukeranujastadā
vṛṇīta ca pavitrākhyaṃ varaṃ cedaṃ vṛṣadhvaja
- 4
ग्रैवेयं हरिदत्तं तु मन्नाम्ना ख्यातिमेष्यति
इत्युक्ते तेन ते देवास्तन्नाम्ना तद्वरं विदुः
graiveyaṃ haridattaṃ tu mannāmnā khyātimeṣyati
ityukte tena te devāstannāmnā tadvaraṃ viduḥ
- 5
प्रावृट्काले तु ये मर्त्या नार्चिष्यन्ति पवित्रकैः
तेषां सांवत्सरी पूजा विफला च भविष्यति
prāvṛṭkāle tu ye martyā nārciṣyanti pavitrakaiḥ
teṣāṃ sāṃvatsarī pūjā viphalā ca bhaviṣyati
- 6
तस्मात्सर्वेषु देवेषु पवित्रारोपणं क्रमात्
प्रतिपत्पौर्णमास्यान्ता यस्य या तिथिरुच्यते
tasmātsarveṣu deveṣu pavitrāropaṇaṃ kramāt
pratipatpaurṇamāsyāntā yasya yā tithirucyate
- 7
द्वादश्यां विष्णवे कार्यं शुक्ले कृष्णे ऽथवा हर
व्यतीपाते ऽयने चैव चन्द्रसूर्यग्रहे शिव
dvādaśyāṃ viṣṇave kāryaṃ śukle kṛṣṇe 'thavā hara
vyatīpāte 'yane caiva candrasūryagrahe śiva
- 8
विष्णवे वृद्धिकार्ये च गुरोरागमने तथा
नित्यं पवित्रमुद्दिष्टं प्रावृट्काले त्ववश्यकम्
viṣṇave vṛddhikārye ca gurorāgamane tathā
nityaṃ pavitramuddiṣṭaṃ prāvṛṭkāle tvavaśyakam
- 9
कौशेयं पट्टसूत्रं वा कार्पासं क्षौममेव वा
कुशसूत्रं द्विजानां स्याद्राज्ञा कौशेयपट्टकम्
kauśeyaṃ paṭṭasūtraṃ vā kārpāsaṃ kṣaumameva vā
kuśasūtraṃ dvijānāṃ syādrājñā kauśeyapaṭṭakam
- 10
वैश्यानां चीरणं क्षौमं शूद्राणां शणवल्कजम्
कार्पासं पद्मजं चैव सर्वेषां शस्तमीश्वर
vaiśyānāṃ cīraṇaṃ kṣaumaṃ śūdrāṇāṃ śaṇavalkajam
kārpāsaṃ padmajaṃ caiva sarveṣāṃ śastamīśvara
- 11
ब्राह्मण्या कर्तितं सूत्रं त्रिगुणं त्रिगुणीकृतम्
ॐकारो ऽथ शिवः सोमो ह्यग्निर्ब्रह्मा फणी रविः
brāhmaṇyā kartitaṃ sūtraṃ triguṇaṃ triguṇīkṛtam
oṃkāro 'tha śivaḥ somo hyagnirbrahmā phaṇī raviḥ
- 12
विघ्नेशो विष्णुरित्येते स्थितास्तन्तुषु देवताः
ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च त्रिसूत्रे देवताः स्मृताः
vighneśo viṣṇurityete sthitāstantuṣu devatāḥ
brahmā viṣṇuśca rudraśca trisūtre devatāḥ smṛtāḥ
- 13
सौवर्णे राजते ताम्रे वैणवे मृन्मये न्यसेत्
अङ्गुष्ठेन चतुःषष्टिः श्रेष्ठं मध्यं तदर्धतः
sauvarṇe rājate tāmre vaiṇave mṛnmaye nyaset
aṅguṣṭhena catuḥṣaṣṭiḥ śreṣṭhaṃ madhyaṃ tadardhataḥ
- 14
तदर्धा तु कनिष्ठा स्यात्सूत्रम् अष्टोत्तरं शतम्
उत्तमं मध्यमं चैव कन्यसं पूर्ववत्क्रमात्
tadardhā tu kaniṣṭhā syātsūtram aṣṭottaraṃ śatam
uttamaṃ madhyamaṃ caiva kanyasaṃ pūrvavatkramāt
- 15
उत्तमो ऽङ्गुष्ठमानेन मध्यमो मध्यमेन तु
कन्यसे च कनिष्ठेन अङ्गुल्या ग्रन्थयः स्मृताः
uttamo 'ṅguṣṭhamānena madhyamo madhyamena tu
kanyase ca kaniṣṭhena aṅgulyā granthayaḥ smṛtāḥ
- 16
विमाने स्थण्डिले चैव एतत्सामान्यलक्षणम्
शिवोद्धृतं पवित्रं तु प्रतिमायां च कारयेत्
vimāne sthaṇḍile caiva etatsāmānyalakṣaṇam
śivoddhṛtaṃ pavitraṃ tu pratimāyāṃ ca kārayet
- 17
हृन्नाभिरूरुमाने च जानुभ्यामवलम्बिनी
अष्टोत्तरसहस्रेण चत्वारो ग्रन्थयः स्मृताः
hṛnnābhirūrumāne ca jānubhyāmavalambinī
aṣṭottarasahasreṇa catvāro granthayaḥ smṛtāḥ
- 18
षट्त्रिंशच्च चतुर्विंशद्द्वादश ग्रन्थयो ऽथवा
उत्तमादिषु विज्ञेयाः पर्वभिर्वा पवित्रकम्
ṣaṭtriṃśacca caturviṃśaddvādaśa granthayo 'thavā
uttamādiṣu vijñeyāḥ parvabhirvā pavitrakam
- 19
चर्चितं कुङ्कुमेनैव हरिद्राचन्दनेन वा
सोपवासः पवित्रं तु पात्रस्थमधिवासयेत्
carcitaṃ kuṅkumenaiva haridrācandanena vā
sopavāsaḥ pavitraṃ tu pātrasthamadhivāsayet
- 20
अश्वत्थपत्रपुटके अष्टदिक्षु निवेशितम्
दण्डकाष्ठं कुशाग्रं च पूर्वे सङ्कर्षणेन तु
aśvatthapatrapuṭake aṣṭadikṣu niveśitam
daṇḍakāṣṭhaṃ kuśāgraṃ ca pūrve saṅkarṣaṇena tu
- 21
रोचनाकुङ्कुमेनव प्रद्युम्नेन तु दक्षिणे
युद्धार्थो फलसिद्ध्यर्थमनिरुद्धेन पश्चिमे
rocanākuṅkumenava pradyumnena tu dakṣiṇe
yuddhārtho phalasiddhyarthamaniruddhena paścime
- 22
चन्दनं नीलयुक्तं च तिलभस्माक्षतं तथा
आग्नेयादिषु कोणेषु र्श्यादीनां तु क्रमान्न्यसेत्
candanaṃ nīlayuktaṃ ca tilabhasmākṣataṃ tathā
āgneyādiṣu koṇeṣu rśyādīnāṃ tu kramānnyaset
- 23
पवित्रं वासुदेवेन अभिमन्त्र्य सकृत्सकृत्
दृष्ट्वा पुनः प्रपूज्याथ वस्त्रेणाच्छाद्य यत्नतः
pavitraṃ vāsudevena abhimantrya sakṛtsakṛt
dṛṣṭvā punaḥ prapūjyātha vastreṇācchādya yatnataḥ
- 24
देवस्य पुरतः स्थाप्यं प्रतिमामण्डलस्य वा
पश्चिमे दक्षिणे चैव उत्तरे पूर्ववत्क्रमात्
devasya purataḥ sthāpyaṃ pratimāmaṇḍalasya vā
paścime dakṣiṇe caiva uttare pūrvavatkramāt
- 25
ब्राह्मादींश्चापि संस्थाप्य कलशं चापि पूजयेत्
अस्त्रेण मण्डलं कृत्वा नैवेद्यं च समर्पयेत्
brāhmādīṃścāpi saṃsthāpya kalaśaṃ cāpi pūjayet
astreṇa maṇḍalaṃ kṛtvā naivedyaṃ ca samarpayet
- 26
अधिवास्य पवित्रं तु त्रिसूत्रेण नवेन वा
वेदिकां वेष्टयित्वा तु आत्मानं कलशं घृतम्
adhivāsya pavitraṃ tu trisūtreṇa navena vā
vedikāṃ veṣṭayitvā tu ātmānaṃ kalaśaṃ ghṛtam
- 27
अग्निकुण्डं विमानं च मण्डपं गृहमेव च
सूत्रमेकं तु संगृह्य दद्याद्देवस्य मृर्धानि
agnikuṇḍaṃ vimānaṃ ca maṇḍapaṃ gṛhameva ca
sūtramekaṃ tu saṃgṛhya dadyāddevasya mṛrdhāni
- 28
दत्त्वा पठेदिमं मन्त्रं पूजयित्वा महेश्वरम्
आवाहितो ऽसि देवेश पूजार्थं परमेश्वर
dattvā paṭhedimaṃ mantraṃ pūjayitvā maheśvaram
āvāhito 'si deveśa pūjārthaṃ parameśvara
- 29
तत्प्रभाते ऽर्चयिष्यामि सामग्याः सन्निधौ भव
एकरात्रं त्रिरात्रं वा अधिवास्य पवित्रकम्
tatprabhāte 'rcayiṣyāmi sāmagyāḥ sannidhau bhava
ekarātraṃ trirātraṃ vā adhivāsya pavitrakam
- 30
रात्रौ जागरणं कृत्वा प्रातः सम्पूज्य केशवम्
आरोपयेत्क्रमेणैव ज्येष्ठमध्यकनीयसम्
rātrau jāgaraṇaṃ kṛtvā prātaḥ sampūjya keśavam
āropayetkrameṇaiva jyeṣṭhamadhyakanīyasam

