29 shlokas
- 1
ब्रह्मोवाच
विंशादीन्पालयामास ह्यवतीर्णो हरिः प्रभुः
दैत्यधर्मस्य नाशार्थं वेदधर्मादिगुप्तये
brahmovāca
viṃśādīnpālayāmāsa hyavatīrṇo hariḥ prabhuḥ
daityadharmasya nāśārthaṃ vedadharmādiguptaye
- 2
मत्स्यादिकस्वरूपेण त्ववतारं करोत्यजः
मत्स्यो भूत्वा हयग्रीवं दैत्यं हत्वाजिकण्टकम्
matsyādikasvarūpeṇa tvavatāraṃ karotyajaḥ
matsyo bhūtvā hayagrīvaṃ daityaṃ hatvājikaṇṭakam
- 3
वेदानानीय मन्वादीन्पालयामास केशवः
मन्दरं धारयामास कूर्मो भूत्वा हिताय च
vedānānīya manvādīnpālayāmāsa keśavaḥ
mandaraṃ dhārayāmāsa kūrmo bhūtvā hitāya ca
- 4
क्षीरोदमथने वैद्यो देवो धन्वन्तरिर्ह्यभूत्
बिभ्रत्कमण्डलुं पूर्णममृतेन समुत्थितः
kṣīrodamathane vaidyo devo dhanvantarirhyabhūt
bibhratkamaṇḍaluṃ pūrṇamamṛtena samutthitaḥ
- 5
आयुर्वेदमथाष्टाङ्गं सुश्रुताय स उक्तवान्
अमृतं पाययामास स्त्रीरूपी च सुरान्हरिः
āyurvedamathāṣṭāṅgaṃ suśrutāya sa uktavān
amṛtaṃ pāyayāmāsa strīrūpī ca surānhariḥ
- 6
अवतीर्णो वराहो ऽथ हिरण्याक्षं जघान ह
पृथिवीं धारयामास पालयामास देवताः
avatīrṇo varāho 'tha hiraṇyākṣaṃ jaghāna ha
pṛthivīṃ dhārayāmāsa pālayāmāsa devatāḥ
- 7
नरसिंहो ऽवतीर्णो ऽथ हिरण्यकशिपुं रिपुम्
दैत्यान्निहतवान्वेदधर्मादीनभ्यपालयत्
narasiṃho 'vatīrṇo 'tha hiraṇyakaśipuṃ ripum
daityānnihatavānvedadharmādīnabhyapālayat
- 8
ततः परशुरामो ऽभूज्जमदग्नेर्जगत्प्रभुः
त्रिःसप्तकृत्वः पृथिवीं चक्रे निःक्षत्त्रियां हरिः
tataḥ paraśurāmo 'bhūjjamadagnerjagatprabhuḥ
triḥsaptakṛtvaḥ pṛthivīṃ cakre niḥkṣattriyāṃ hariḥ
- 9
कार्तवीर्यं जघानाजौ कश्यपाय महीं ददौ
यागं कृत्वा महाबाहुर्महेन्द्रे पर्वते स्थितः
kārtavīryaṃ jaghānājau kaśyapāya mahīṃ dadau
yāgaṃ kṛtvā mahābāhurmahendre parvate sthitaḥ
- 10
ततो रामो भविष्णुश्च चतुर्धा दुष्टर्मदनः
पुत्रो दशरथाज्जज्ञे रामश्च भरतो ऽनुजः
tato rāmo bhaviṣṇuśca caturdhā duṣṭarmadanaḥ
putro daśarathājjajñe rāmaśca bharato 'nujaḥ
- 11
लक्ष्मणश्चाथ शत्रुघ्नो रामभार्या च जानकी
रामश्च पितृसत्यार्थं मातृभ्यो हितमाचरन्
lakṣmaṇaścātha śatrughno rāmabhāryā ca jānakī
rāmaśca pitṛsatyārthaṃ mātṛbhyo hitamācaran
- 12
शृङ्गवेरं चित्रकूटं दण्डकारण्यमागतः
नासां शूर्पणखायाश्च छित्त्वाथ खरदूषणम्
śṛṅgaveraṃ citrakūṭaṃ daṇḍakāraṇyamāgataḥ
nāsāṃ śūrpaṇakhāyāśca chittvātha kharadūṣaṇam
- 13
हत्वा स राक्षसं सीतापहारिरजनीचरम्
रावणं चानुजं तस्य लङ्कापुर्यां विभीषणम्
hatvā sa rākṣasaṃ sītāpahārirajanīcaram
rāvaṇaṃ cānujaṃ tasya laṅkāpuryāṃ vibhīṣaṇam
- 14
रक्षोराज्ये च संस्थाप्य सुग्रीवनुमन्मुखैः
आरुह्य पुष्पकं सार्धं सीतया पतिभक्तया
rakṣorājye ca saṃsthāpya sugrīvanumanmukhaiḥ
āruhya puṣpakaṃ sārdhaṃ sītayā patibhaktayā
- 15
लक्ष्मणेनानुकूलेन ह्ययोध्यां स्वपुरीं गतः
राज्यं चकार देवादीन्पालयामास स प्रजाः
lakṣmaṇenānukūlena hyayodhyāṃ svapurīṃ gataḥ
rājyaṃ cakāra devādīnpālayāmāsa sa prajāḥ
- 16
धर्मसंरक्षणं चक्रे ह्यश्वमेधादिकान्क्रतून्
सा महीपतिना रेमे रामेणैव यथासुखम्
dharmasaṃrakṣaṇaṃ cakre hyaśvamedhādikānkratūn
sā mahīpatinā reme rāmeṇaiva yathāsukham
- 17
रावणस्य गृहे सीता स्थिता भेजे न रावणम्
कर्मणा मनसा वाचा सा गता राघवं सदा
rāvaṇasya gṛhe sītā sthitā bheje na rāvaṇam
karmaṇā manasā vācā sā gatā rāghavaṃ sadā
- 18
पतिव्रता तु सा सीता ह्यनसूया यथैव तु
पतिव्रताया माहात्म्यं शृणु त्वं कथयाम्यहम्
pativratā tu sā sītā hyanasūyā yathaiva tu
pativratāyā māhātmyaṃ śṛṇu tvaṃ kathayāmyaham
- 19
कौशिको ब्राह्मणः कुष्ठी प्रतिष्ठाने ऽभवत्पुरा
तं तथा व्याधितं भार्या पतिं देवमिवार्चयत्
kauśiko brāhmaṇaḥ kuṣṭhī pratiṣṭhāne 'bhavatpurā
taṃ tathā vyādhitaṃ bhāryā patiṃ devamivārcayat
- 20
निर्भर्त्सितापि भर्तारं तममन्यत दैवतम्
भर्त्रोक्ता सानयद्वेश्यां शुल्कमादाय चाधिकम्
nirbhartsitāpi bhartāraṃ tamamanyata daivatam
bhartroktā sānayadveśyāṃ śulkamādāya cādhikam
- 21
पथि शूले तदा प्रोतमचौरं चौरशङ्कया
माण्डव्यम् अतिदुःखार्तम् अन्धकारे ऽथ स द्विजः
pathi śūle tadā protamacauraṃ cauraśaṅkayā
māṇḍavyam atiduḥkhārtam andhakāre 'tha sa dvijaḥ
- 22
पत्नीस्कन्धसमारूढश्चालयामास कौशिकः
पादावमर्शनात्क्रुद्धो माण्डव्यस्तमुवाच ह
patnīskandhasamārūḍhaścālayāmāsa kauśikaḥ
pādāvamarśanātkruddho māṇḍavyastamuvāca ha
- 23
सूर्योदये मृतिस्तस्य येनाहं चालितः पदा
तच्छ्रुत्वा प्राह तद्भार्या सूर्यो नोदयमेष्यति
sūryodaye mṛtistasya yenāhaṃ cālitaḥ padā
tacchrutvā prāha tadbhāryā sūryo nodayameṣyati
- 24
ततः सूर्योदयाभावाद् अभवत्सततं निशा
बहून्यब्दप्रमाणानि ततो देवा भयं ययुः
tataḥ sūryodayābhāvād abhavatsatataṃ niśā
bahūnyabdapramāṇāni tato devā bhayaṃ yayuḥ
- 25
ब्रह्माणं शरणं जग्मुस्तामूचे पद्मसम्भवः
प्रशाम्यते तेजसैव तपस्तेजस्त्वनेन वै
brahmāṇaṃ śaraṇaṃ jagmustāmūce padmasambhavaḥ
praśāmyate tejasaiva tapastejastvanena vai
- 26
पतिव्रताया माहात्म्यान्नोद्गच्छति दिवाकरः
तस्य चानुदयाद्धानिर्मर्त्यानां भवतां तथा
pativratāyā māhātmyānnodgacchati divākaraḥ
tasya cānudayāddhānirmartyānāṃ bhavatāṃ tathā
- 27
तस्मात्पतिव्रतामत्रेरनसूयां तपस्विनीम्
प्रसादयत वै पत्नीं भानोरुदयकाम्यया
tasmātpativratāmatreranasūyāṃ tapasvinīm
prasādayata vai patnīṃ bhānorudayakāmyayā
- 28
तैः सा प्रसादिता गत्वा ह्यनसूया पतिव्रता
कृत्वादित्योदयं सा च तं भर्तारमजीवयत्
पतिव्रतानसूयायाः सीताभूदधिका किल
taiḥ sā prasāditā gatvā hyanasūyā pativratā
kṛtvādityodayaṃ sā ca taṃ bhartāramajīvayat
pativratānasūyāyāḥ sītābhūdadhikā kila
- 29
इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे दशावतारदृ नाम द्विचत्वारिंशदुत्तरशततमो ऽध्यायः
iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe daśāvatāradṛ nāma dvicatvāriṃśaduttaraśatatamo 'dhyāyaḥ

