28 shlokas
- 1
याज्ञवल्क्य उवाच
प्रेताशौचं प्रवक्ष्यामि तच्छृणुध्वं यतव्रताः
ऊनद्विवर्षं निखनेन्न कुर्याद् उदकं ततः
yājñavalkya uvāca
pretāśaucaṃ pravakṣyāmi tacchṛṇudhvaṃ yatavratāḥ
ūnadvivarṣaṃ nikhanenna kuryād udakaṃ tataḥ
- 2
आ श्मशानादनुव्रज्य इतरैर्ज्ञातिभिर्युतः
यमसूक्तं तथा जप्यं जपद्भिर्लौकिकाग्निना
ā śmaśānādanuvrajya itarairjñātibhiryutaḥ
yamasūktaṃ tathā japyaṃ japadbhirlaukikāgninā
- 3
स दग्धव्य उपेतश्चेद् आहिताग्न्यावृतार्थवत्
सप्तमाद्दशमाद्वापि ज्ञातयो ऽभ्युपयान्त्य् अपः
sa dagdhavya upetaśced āhitāgnyāvṛtārthavat
saptamāddaśamādvāpi jñātayo 'bhyupayānty apaḥ
- 4
अप नः शोशुचद् अघमनेन पितृदिङ्मुखाः
एवं मातामहाचार्यपत्नीनां चोदकक्रियाः
apa naḥ śośucad aghamanena pitṛdiṅmukhāḥ
evaṃ mātāmahācāryapatnīnāṃ codakakriyāḥ
- 5
कामोदकाः पुत्रसखिस्वस्रीयश्वशुरर्त्विजः
नामगोत्रेण ह्युदकं सकृत्सिञ्चन्ति वाग्यताः
kāmodakāḥ putrasakhisvasrīyaśvaśurartvijaḥ
nāmagotreṇa hyudakaṃ sakṛtsiñcanti vāgyatāḥ
- 6
पाषण्डपतितानां तु न कुर्युरुदकक्रियाः
न ब्रह्मचारिणो व्रात्या योषितः कामगास्तथा
pāṣaṇḍapatitānāṃ tu na kuryurudakakriyāḥ
na brahmacāriṇo vrātyā yoṣitaḥ kāmagāstathā
- 7
सुराप्यस्त्वात्मघातिन्यो नाशौचोदकभाजनाः
ततो न रोदितव्यं हि त्वनित्या जीवसंस्थितिः
surāpyastvātmaghātinyo nāśaucodakabhājanāḥ
tato na roditavyaṃ hi tvanityā jīvasaṃsthitiḥ
- 8
क्रिया कार्या यथाशक्ति ततो गच्छेद्गृहान्प्रति
विदश्य निम्बपत्राणि नियता द्वारि वेश्मनः
kriyā kāryā yathāśakti tato gacchedgṛhānprati
vidaśya nimbapatrāṇi niyatā dvāri veśmanaḥ
- 9
आचम्याथाग्निमुदकं गोमयं गौरसर्षपान्
प्रविशेयुः समालभ्य कृत्वाश्मनि पदं शनैः
ācamyāthāgnimudakaṃ gomayaṃ gaurasarṣapān
praviśeyuḥ samālabhya kṛtvāśmani padaṃ śanaiḥ
- 10
प्रवेशनादिकं कर्म प्रेतसंस्पर्शनादपि
ईक्षतां तत्क्षणाच्छुद्धिः परेषां स्नानसंयमात्
praveśanādikaṃ karma pretasaṃsparśanādapi
īkṣatāṃ tatkṣaṇācchuddhiḥ pareṣāṃ snānasaṃyamāt
- 11
क्रीतलब्धाशना भूमौ स्वपेयुस्ते पृथक्पृथक्
पिण्डयज्ञकृता देयं प्रेतायान्नं दिनत्रयम्
krītalabdhāśanā bhūmau svapeyuste pṛthakpṛthak
piṇḍayajñakṛtā deyaṃ pretāyānnaṃ dinatrayam
- 12
जलमेकाहमाकाशे स्थाप्यं क्षीरं तु मृन्मये
वैतानोपासनाः कार्याः क्रियाश्च श्रुतिचोदिताः
jalamekāhamākāśe sthāpyaṃ kṣīraṃ tu mṛnmaye
vaitānopāsanāḥ kāryāḥ kriyāśca śruticoditāḥ
- 13
आ दन्तजन्मनः सद्यः आ चूडं नैशिकी स्मृता
त्रिरात्रम् आ व्रतादेशाद्दशरात्रम् अतः परम्
ā dantajanmanaḥ sadyaḥ ā cūḍaṃ naiśikī smṛtā
trirātram ā vratādeśāddaśarātram ataḥ param
- 14
त्रिरात्रं दशरात्रं वा शावमाशौचमुच्यते
ऊनद्विवर्ष उभयोः सूतकं मातुरेव हि
trirātraṃ daśarātraṃ vā śāvamāśaucamucyate
ūnadvivarṣa ubhayoḥ sūtakaṃ mātureva hi
- 15
अन्तरा जन्ममरणे शेषाहोभिर्विशुध्यति
दश द्वादश वर्णानां तथा पञ्चदशैव च
antarā janmamaraṇe śeṣāhobhirviśudhyati
daśa dvādaśa varṇānāṃ tathā pañcadaśaiva ca
- 16
त्रिंशद्दिनानि च तथा भवति प्रेतसूतकम्
अहस्त्व् अदत्तकन्यासु बालेषु च विशोधनम्
triṃśaddināni ca tathā bhavati pretasūtakam
ahastv adattakanyāsu bāleṣu ca viśodhanam
- 17
गुर्वन्तेवास्यनूचानमातुलश्रोत्रियेषु च
अनौरसेषु पुत्रेषु भार्यास्वन्यगतासु च
gurvantevāsyanūcānamātulaśrotriyeṣu ca
anauraseṣu putreṣu bhāryāsvanyagatāsu ca
- 18
निवासराजनि तथा तदहः शुद्धिकारम्
हतानां नृपगोविप्रैरन्वक्षं चात्मघातिनाम्
nivāsarājani tathā tadahaḥ śuddhikāram
hatānāṃ nṛpagoviprairanvakṣaṃ cātmaghātinām
- 19
विषाद्यैश्च हतानां च नाशौचं पृथिवीपतेः
सत्रिव्रतिब्रह्मचारिदातृब्रह्मविदां तथा
viṣādyaiśca hatānāṃ ca nāśaucaṃ pṛthivīpateḥ
satrivratibrahmacāridātṛbrahmavidāṃ tathā
- 20
दाने विवाहे यज्ञे च संग्रामे देशविप्लवे
आपद्यपि च कष्टायां सद्यः शौचं विधीयते
dāne vivāhe yajñe ca saṃgrāme deśaviplave
āpadyapi ca kaṣṭāyāṃ sadyaḥ śaucaṃ vidhīyate
- 21
कालो ऽग्निः कर्ममृद्वायुर्मनो ज्ञानं तपो जपः
पश्चात्तापो निराहारः सर्वेषां शुद्धिहेतवः
kālo 'gniḥ karmamṛdvāyurmano jñānaṃ tapo japaḥ
paścāttāpo nirāhāraḥ sarveṣāṃ śuddhihetavaḥ
- 22
अकार्यकारिणां दानं वेगो नद्यास्तु शुद्धिकृत्
क्षात्रेण कर्मणा जीवेद्विशां वाप्यापदि द्विजः
akāryakāriṇāṃ dānaṃ vego nadyāstu śuddhikṛt
kṣātreṇa karmaṇā jīvedviśāṃ vāpyāpadi dvijaḥ
- 23
फलसोमक्षौमवीरुद्दधि क्षीरं घृतं जलम्
तिलौदनरसक्षारमधु लाक्षा शृतं हविः
phalasomakṣaumavīruddadhi kṣīraṃ ghṛtaṃ jalam
tilaudanarasakṣāramadhu lākṣā śṛtaṃ haviḥ
- 24
वस्त्रोपलासवं पुष्पं शाकमृच्चर्मपादुकम्
एणत्वचं च कौशेयं लवणं मासमेव च
vastropalāsavaṃ puṣpaṃ śākamṛccarmapādukam
eṇatvacaṃ ca kauśeyaṃ lavaṇaṃ māsameva ca
- 25
पिण्याकमूलगन्धांश्च वैश्यवृत्तो न विक्रयेत्
धर्मार्थं विक्रयं नेयास्तिला धान्येन तत्समाः
piṇyākamūlagandhāṃśca vaiśyavṛtto na vikrayet
dharmārthaṃ vikrayaṃ neyāstilā dhānyena tatsamāḥ
- 26
लवणादि न विक्रीयात्तथा चापद्गतो द्विजः
हीनाद्विप्रो विगृह्णंश्च लिप्यते नार्कवद्द्विजः
lavaṇādi na vikrīyāttathā cāpadgato dvijaḥ
hīnādvipro vigṛhṇaṃśca lipyate nārkavaddvijaḥ
- 27
कुर्यात्कृष्यादिकं तद्वदविक्रेया हयास्तथा
बुभुक्षितस्त्र्यं स्थित्वा दृष्ट्वा वृत्तिविवर्जितम्
राजा धर्म्यां प्रकुर्वीत वृत्तिं विप्रादिकस्य च
kuryātkṛṣyādikaṃ tadvadavikreyā hayāstathā
bubhukṣitastryaṃ sthitvā dṛṣṭvā vṛttivivarjitam
rājā dharmyāṃ prakurvīta vṛttiṃ viprādikasya ca
- 28
इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे याज्ञवल्क्योक्ताशौचापद्वृत्त्योर्निरूपणं नाम षडुत्तरशततमो ऽध्यायः
iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe yājñavalkyoktāśaucāpadvṛttyornirūpaṇaṃ nāma ṣaḍuttaraśatatamo 'dhyāyaḥ

