102 shlokas
- 1
सूत उवाच
प्रतिष्ठां सर्वदेवानां संक्षेपेण वदाम्यहम्
सुतिथ्यादौ सुरम्यां च प्रतिष्ठां कारयेद्गुरुः
sūta uvāca
pratiṣṭhāṃ sarvadevānāṃ saṃkṣepeṇa vadāmyaham
sutithyādau suramyāṃ ca pratiṣṭhāṃ kārayedguruḥ
- 2
ऋत्विग्भिः सह चाचार्यं वरयेन्मध्यदेशगम्
स्वशाखोक्तविधानेन अथवा प्रणवेन तु
ṛtvigbhiḥ saha cācāryaṃ varayenmadhyadeśagam
svaśākhoktavidhānena athavā praṇavena tu
- 3
पञ्चभिर्बहुभिर्वाथ कुर्यात्पाद्यार्घ्यमेव च
मुद्रिकाभिस्तथा वस्त्रैर्गन्धमाल्यानुलेपनैः
pañcabhirbahubhirvātha kuryātpādyārghyameva ca
mudrikābhistathā vastrairgandhamālyānulepanaiḥ
- 4
मन्त्रन्यासं गुरुः कृत्वा ततः कर्म समारभेत्
प्रासादस्याग्रतः कुर्यान्मण्डपं दशहस्तकम्
mantranyāsaṃ guruḥ kṛtvā tataḥ karma samārabhet
prāsādasyāgrataḥ kuryānmaṇḍapaṃ daśahastakam
- 5
कुर्याद्द्वादशहस्तं वा स्तम्भैः षोडशभिर्युतम्
ध्वजाष्टकैश्चतुर्हस्तां मध्ये वेदिं च कारयेत्
kuryāddvādaśahastaṃ vā stambhaiḥ ṣoḍaśabhiryutam
dhvajāṣṭakaiścaturhastāṃ madhye vediṃ ca kārayet
- 6
नदीसंगमतीरात्थां वालुकां तत्र दापयेत्
चतुरश्रं कार्मुकाभं वर्तुलं कमलाकृति
nadīsaṃgamatīrātthāṃ vālukāṃ tatra dāpayet
caturaśraṃ kārmukābhaṃ vartulaṃ kamalākṛti
- 7
पूर्वादितः समारभ्य कर्तव्यं कुण्डपञ्चकम्
अथवा चतुरश्राणि सर्वाण्येतानि कारयेत्
pūrvāditaḥ samārabhya kartavyaṃ kuṇḍapañcakam
athavā caturaśrāṇi sarvāṇyetāni kārayet
- 8
शान्तिकर्मिधानेन सर्वकामार्थसिद्धये
शिरःस्थाने तु देवस्य आचार्यो होममाचरेत्
śāntikarmidhānena sarvakāmārthasiddhaye
śiraḥsthāne tu devasya ācāryo homamācaret
- 9
ऐशान्यां केचिदिच्छन्ति उपलिप्यावनिं शुभाम्
द्वाराणि चैव चत्वारि कृत्वा वै तोरणान्तिके
aiśānyāṃ kecidicchanti upalipyāvaniṃ śubhām
dvārāṇi caiva catvāri kṛtvā vai toraṇāntike
- 10
न्यग्रोधोदुम्बराश्वत्थबैल्वपालाशखादिराः
तोरणाः पञ्चहस्ताश्च वस्त्रपुष्पाद्यलंकृताः
nyagrodhodumbarāśvatthabailvapālāśakhādirāḥ
toraṇāḥ pañcahastāśca vastrapuṣpādyalaṃkṛtāḥ
- 11
निखनेद्धस्तमेककं चत्वारश्चतुरो दिशः
पूर्वद्वारे मृगेन्द्रं तु हयराजं तु दक्षिणे
nikhaneddhastamekakaṃ catvāraścaturo diśaḥ
pūrvadvāre mṛgendraṃ tu hayarājaṃ tu dakṣiṇe
- 12
पश्चिमे गोपतिर्नाम सुरशार्दूलमुत्तरे
अग्निम् ईलेति हि मन्त्रेण प्रथमं पूर्वतो न्यसेत्
paścime gopatirnāma suraśārdūlamuttare
agnim īleti hi mantreṇa prathamaṃ pūrvato nyaset
- 13
ईषेत्वेतिहि मन्त्रेण दक्षिणस्यां द्वितीयकम्
अग्नायाहिमन्त्रेण पश्चिमस्यां तृतीयकम्
īṣetvetihi mantreṇa dakṣiṇasyāṃ dvitīyakam
agnāyāhimantreṇa paścimasyāṃ tṛtīyakam
- 14
शं नो देवीति मन्त्रेण उत्तरस्यां चतुर्थकम्
पूर्वे अम्बुदवत्कार्या आग्नेय्यां धूमरूपिणी
śaṃ no devīti mantreṇa uttarasyāṃ caturthakam
pūrve ambudavatkāryā āgneyyāṃ dhūmarūpiṇī
- 15
याम्यां वै कृष्णरूपा तु नैरृत्या श्यामला भवेत्
वारुण्यां पाण्डुरा ज्ञेया वायव्यां पीतवर्णिका
yāmyāṃ vai kṛṣṇarūpā tu nairṛtyā śyāmalā bhavet
vāruṇyāṃ pāṇḍurā jñeyā vāyavyāṃ pītavarṇikā
- 16
उत्तरे रक्तवर्णा तु शुक्लेशी च पताकिका
बहुरूपा तथा मध्ये इन्द्रविद्येति पूर्वके
uttare raktavarṇā tu śukleśī ca patākikā
bahurūpā tathā madhye indravidyeti pūrvake
- 17
आग्निं संसुप्तिमन्त्रेण यमोनागेति दक्षिणे
पूज्या रक्षोहनोवेति पश्चिमे उत्तरे ऽपि च
āgniṃ saṃsuptimantreṇa yamonāgeti dakṣiṇe
pūjyā rakṣohanoveti paścime uttare 'pi ca
- 18
वात इत्यभिषिच्याथ आप्यायस्वेति चोत्तरे
तमीशानमतश्चैव विष्णोर्नु केति मध्यमे
vāta ityabhiṣicyātha āpyāyasveti cottare
tamīśānamataścaiva viṣṇornu keti madhyame
- 19
कलशौ तु ततो द्वौ द्वौ निवेश्यौ तोरणान्तिके
वस्त्रयुग्मसमायुक्ताश्चन्दनाद्यैः स्वलंकृताः
kalaśau tu tato dvau dvau niveśyau toraṇāntike
vastrayugmasamāyuktāścandanādyaiḥ svalaṃkṛtāḥ
- 20
पुष्पैर्वितानैर्बहुलैर् आदिवर्णाभिमन्त्रिताः
दिक्पालाश्च ततः पूज्याः शास्त्रदृष्टेन कर्मणा
puṣpairvitānairbahulair ādivarṇābhimantritāḥ
dikpālāśca tataḥ pūjyāḥ śāstradṛṣṭena karmaṇā
- 21
त्रातारम् इन्द्रमन्त्रेण अग्निर्मूर्धेति चापरे
अस्मिन्वृक्ष इतं चैव प्रचारीति परा स्मृता
trātāram indramantreṇa agnirmūrdheti cāpare
asminvṛkṣa itaṃ caiva pracārīti parā smṛtā
- 22
किञ्चेदधातु आचत्वाभित्वादेति च सप्तमी
इमा रुद्रेति दिक्पालान्पूजयित्वा विचक्षणः
kiñcedadhātu ācatvābhitvādeti ca saptamī
imā rudreti dikpālānpūjayitvā vicakṣaṇaḥ
- 23
होमद्रव्याणि वायव्ये कुर्यात्सोपस्कराणि च
शङ्खाञ्छास्त्रोदिताञ्छ्वेतान्नेत्राभ्यां विन्यसेद्गुरुः
homadravyāṇi vāyavye kuryātsopaskarāṇi ca
śaṅkhāñchāstroditāñchvetānnetrābhyāṃ vinyasedguruḥ
- 24
आलोकनेन द्रव्याणि शुद्धिं यान्ति न संशयः
हृदयादीनि चाङ्गानि व्याहृतिप्रणवेन च
ālokanena dravyāṇi śuddhiṃ yānti na saṃśayaḥ
hṛdayādīni cāṅgāni vyāhṛtipraṇavena ca
- 25
अस्त्रं चैव समस्तानां न्यासो ऽयं सर्वकामिकः
अक्षतान्विष्टरं चैव अस्त्रेणैवाभिमन्त्रितान्
astraṃ caiva samastānāṃ nyāso 'yaṃ sarvakāmikaḥ
akṣatānviṣṭaraṃ caiva astreṇaivābhimantritān
- 26
विष्टरेण स्पृशेद्दुव्यान्यागमण्डपसंभृतान्
अक्षतान्विकिरेत्पश्चाद् अस्त्रपूतान्समन्ततः
viṣṭareṇa spṛśedduvyānyāgamaṇḍapasaṃbhṛtān
akṣatānvikiretpaścād astrapūtānsamantataḥ
- 27
शक्रीं दिशमथारभ्य यावदीशानगोचरम्
अवकीर्याक्षतान्सर्वांल्लेपयेन्मण्डपं ततः
śakrīṃ diśamathārabhya yāvadīśānagocaram
avakīryākṣatānsarvāṃllepayenmaṇḍapaṃ tataḥ
- 28
गन्धाद्यैरर्घ्यपात्रे च मन्त्रग्रामं न्यसेद्गुरुः
तेनार्घ्यपात्रतोयेन प्रोक्षयेद्यागमण्डपम्
gandhādyairarghyapātre ca mantragrāmaṃ nyasedguruḥ
tenārghyapātratoyena prokṣayedyāgamaṇḍapam
- 29
प्रतिष्ठा यस्य देवस्य तदाख्यं कलशं न्यसेत्
ऐशान्यां पूजयेद्याम्ये अस्त्रेणैव च वर्धनीम्
pratiṣṭhā yasya devasya tadākhyaṃ kalaśaṃ nyaset
aiśānyāṃ pūjayedyāmye astreṇaiva ca vardhanīm
- 30
कलशं वर्धनीं चैव ग्रहान्वास्तोष्पतिं तथा
आसनेतानि सर्वाणि प्रणवाख्यं जपेद्गुरुः
kalaśaṃ vardhanīṃ caiva grahānvāstoṣpatiṃ tathā
āsanetāni sarvāṇi praṇavākhyaṃ japedguruḥ

