40 shlokas
- 1
सूत उवाच
पराशरो ऽब्रवीद्व्यासं धर्मं वर्णाश्रमादिकम्
कल्पे कल्पे क्षयोत्पत्त्या क्षीयन्ते नु प्रजादयः
sūta uvāca
parāśaro 'bravīdvyāsaṃ dharmaṃ varṇāśramādikam
kalpe kalpe kṣayotpattyā kṣīyante nu prajādayaḥ
- 2
श्रुतिः स्मृतिः सदाचारो यः कश्चिद्वेदकर्तृकः
वेदाः स्मृता ब्राह्मणादौ धर्मा मन्वादिभिः सदा
śrutiḥ smṛtiḥ sadācāro yaḥ kaścidvedakartṛkaḥ
vedāḥ smṛtā brāhmaṇādau dharmā manvādibhiḥ sadā
- 3
दानं कलियुगे धर्मः कर्तारं च कलौ त्यजेत्
पापकृत्यं तु तत्रैव शापं फलति वर्षतः
dānaṃ kaliyuge dharmaḥ kartāraṃ ca kalau tyajet
pāpakṛtyaṃ tu tatraiva śāpaṃ phalati varṣataḥ
- 4
आचारात्प्राप्नुयात्सर्वं षट्कर्माणि दिने दिने
सन्ध्या स्नानं जपो होमो देवातिथ्यादिपूजनम्
ācārātprāpnuyātsarvaṃ ṣaṭkarmāṇi dine dine
sandhyā snānaṃ japo homo devātithyādipūjanam
- 5
अपूर्वः सुव्रती विप्रो ह्यपूर्वा यतयस्तदा
क्षत्त्रियः परसैन्यानि जित्वा पृथ्वीं प्रपालयेत्
apūrvaḥ suvratī vipro hyapūrvā yatayastadā
kṣattriyaḥ parasainyāni jitvā pṛthvīṃ prapālayet
- 6
वणिक्कृष्यादि वैश्ये स्याद्द्विजभक्तिश्च शूद्रके
अभक्ष्यभक्षणाच्चौर्याद् अगम्यागमनात्पतेत्
vaṇikkṛṣyādi vaiśye syāddvijabhaktiśca śūdrake
abhakṣyabhakṣaṇāccauryād agamyāgamanātpatet
- 7
कृषिं कुर्वन्द्विजः श्रान्तं बलीवर्दं न वाहयेत्
दिनार्धं स्नानयोगादिकारी विप्रांश्च भोजयेत्
kṛṣiṃ kurvandvijaḥ śrāntaṃ balīvardaṃ na vāhayet
dinārdhaṃ snānayogādikārī viprāṃśca bhojayet
- 8
निर्वपेत्पञ्च यज्ञानि क्रूरे निन्दां च कारयेत्
तिलाज्यं न विक्रीणीत सूनायज्ञमघान्वितः
nirvapetpañca yajñāni krūre nindāṃ ca kārayet
tilājyaṃ na vikrīṇīta sūnāyajñamaghānvitaḥ
- 9
राज्ञो दत्त्वा तु षड्भागं देवतानां च विंशतिम्
त्रयस्त्रिंशच्च विप्राणां कृषिकर्ता न लिप्यते
rājño dattvā tu ṣaḍbhāgaṃ devatānāṃ ca viṃśatim
trayastriṃśacca viprāṇāṃ kṛṣikartā na lipyate
- 10
कर्षकाः क्षत्रविट्छूद्राः खले ऽदत्त्वा तु चौरकः
दिनत्रयेण शुध्येत ब्राह्मणः प्रेतसूतके
karṣakāḥ kṣatraviṭchūdrāḥ khale 'dattvā tu caurakaḥ
dinatrayeṇa śudhyeta brāhmaṇaḥ pretasūtake
- 11
क्षत्रो दशाहाद्वैश्यास्तु द्वादशाहान्मासि शूद्रकः
याति विप्रो दशाहात्तु क्षत्रो द्वादशकाद्दिनात्
kṣatro daśāhādvaiśyāstu dvādaśāhānmāsi śūdrakaḥ
yāti vipro daśāhāttu kṣatro dvādaśakāddināt
- 12
पञ्चदशाहाद्वैश्यस्तु शूद्रो मासेन शुध्यति
एकपिण्डास्तु दायादाः पृथग्द्वारनिकेतनाः
pañcadaśāhādvaiśyastu śūdro māsena śudhyati
ekapiṇḍāstu dāyādāḥ pṛthagdvāraniketanāḥ
- 13
जन्मना च विपत्तौ च भवेत्तेषां च सूतकम्
चतुर्थे दशरात्रं स्यात्षण्निशाः पुंसि पञ्चमे
janmanā ca vipattau ca bhavetteṣāṃ ca sūtakam
caturthe daśarātraṃ syātṣaṇniśāḥ puṃsi pañcame
- 14
षष्ठे चतुरहाच्छुद्धिः सप्तमे च दिनत्रयम्
देशान्तरे मृते बाले सद्यः शुद्धिर्यतो मृते
ṣaṣṭhe caturahācchuddhiḥ saptame ca dinatrayam
deśāntare mṛte bāle sadyaḥ śuddhiryato mṛte
- 15
अजातदन्ता ये बाला ये च गर्भाद्विनिःसृताः
न तेषामग्निसंस्कारो न पिण्डं नोदकक्रिया
ajātadantā ye bālā ye ca garbhādviniḥsṛtāḥ
na teṣāmagnisaṃskāro na piṇḍaṃ nodakakriyā
- 16
यदि गर्भो विपद्यत स्रवते वापि योषितः
यावन्मासं स्थितो गर्भस्तावद्दिनानि सूतकम्
yadi garbho vipadyata sravate vāpi yoṣitaḥ
yāvanmāsaṃ sthito garbhastāvaddināni sūtakam
- 17
आ नामकरणात्सद्य आ चूडान्ताद् अहर्निशम्
आ व्रतात्तु त्रिरात्रेण तदूर्ध्वं दशभिर्दिनैः
ā nāmakaraṇātsadya ā cūḍāntād aharniśam
ā vratāttu trirātreṇa tadūrdhvaṃ daśabhirdinaiḥ
- 18
आ चतुर्थाद्भवेत्स्त्रवः पातः पञ्चमषष्ठयोः
ब्रह्मचर्याद् अग्निहोत्रान्नाशुद्धिः सङ्गवर्जनात्
ā caturthādbhavetstravaḥ pātaḥ pañcamaṣaṣṭhayoḥ
brahmacaryād agnihotrānnāśuddhiḥ saṅgavarjanāt
- 19
शिल्पिनः कारवो वैद्या दासीदासाश्च भृत्यकाः
अग्निमाञ्छ्रोत्रियो राजा सद्यः शौचाः प्रकीर्तिताः
śilpinaḥ kāravo vaidyā dāsīdāsāśca bhṛtyakāḥ
agnimāñchrotriyo rājā sadyaḥ śaucāḥ prakīrtitāḥ
- 20
दशाहाच्छुध्यते माता स्नानात्सूते पिता शुचिः
सङ्गात्सूतौ सूतकं स्यादुपस्पृश्य पिता शुचिः
daśāhācchudhyate mātā snānātsūte pitā śuciḥ
saṅgātsūtau sūtakaṃ syādupaspṛśya pitā śuciḥ
- 21
विवाहोत्सवयज्ञेषु अन्तरा मृतसूतके
पूर्वसंकल्पितादन्यवर्जनं च विधीयते
vivāhotsavayajñeṣu antarā mṛtasūtake
pūrvasaṃkalpitādanyavarjanaṃ ca vidhīyate
- 22
मृतेन शुध्यते सूतिः मृतवज्जातकं जनौ
गोग्रहादौ विपन्नानामेकरात्रं तु सूतकम्
mṛtena śudhyate sūtiḥ mṛtavajjātakaṃ janau
gograhādau vipannānāmekarātraṃ tu sūtakam
- 23
अनाथप्रेतवहनात्प्राणायामेन शुध्यति
प्रेतशूद्रस्य वहनान्त्रिरात्रमशुचिर्भवेत्
anāthapretavahanātprāṇāyāmena śudhyati
pretaśūdrasya vahanāntrirātramaśucirbhavet
- 24
आत्मघातिविषोद्बन्धकृमिदष्टे न संस्कृतिः
गोहतं कृमिदष्टं च स्पृष्ट्वा कृच्छ्रेण शुध्यति
ātmaghātiviṣodbandhakṛmidaṣṭe na saṃskṛtiḥ
gohataṃ kṛmidaṣṭaṃ ca spṛṣṭvā kṛcchreṇa śudhyati
- 25
अदुष्टापतितं भार्या यौवने या परित्यजेत्
सप्तजन्म भवेत्स्त्रीत्वं वैधव्यं च पुनः पुनः
aduṣṭāpatitaṃ bhāryā yauvane yā parityajet
saptajanma bhavetstrītvaṃ vaidhavyaṃ ca punaḥ punaḥ
- 26
बालहत्या त्वगमनाद् ऋतौ च स्त्री तु सूकरि
अगम्या व्रतकारिण्यो भ्रष्टपानोदकक्रियाः
bālahatyā tvagamanād ṛtau ca strī tu sūkari
agamyā vratakāriṇyo bhraṣṭapānodakakriyāḥ
- 27
औरसः क्षेत्रजः पुत्रः पितृजौ पिण्डदौ पितुः
परिवित्तेस्तु कृच्छ्रं स्यात्कन्यायाः कृच्छ्रमेव च
aurasaḥ kṣetrajaḥ putraḥ pitṛjau piṇḍadau pituḥ
parivittestu kṛcchraṃ syātkanyāyāḥ kṛcchrameva ca
- 28
अतिकृच्छ्रं चरेद्दाता होता चान्द्रायणं चरेत्
कुब्जवामनषण्ढेषु गद्गदेषु जडेषु च
atikṛcchraṃ careddātā hotā cāndrāyaṇaṃ caret
kubjavāmanaṣaṇḍheṣu gadgadeṣu jaḍeṣu ca
- 29
जात्यन्धबधिरे मूके न दोषः परिवेदने
नष्टे मृते प्रव्रजिते क्लीबे वा पतिते पतौ
jātyandhabadhire mūke na doṣaḥ parivedane
naṣṭe mṛte pravrajite klībe vā patite patau
- 30
पञ्चस्वापत्सु नारीणां पतिरन्यो विधीयते
भर्त्रा सहमृता नारी रोमाब्दानि वसेद्दिवि
pañcasvāpatsu nārīṇāṃ patiranyo vidhīyate
bhartrā sahamṛtā nārī romābdāni vaseddivi

