22 shlokas
- 1
हरिरुवाच
सप्त मेधातिथेः पुत्राः प्लक्षद्वीपेश्वरस्य च
ज्येष्ठः शान्तभवो नाम शिशिरस्तदन्तरः
hariruvāca
sapta medhātitheḥ putrāḥ plakṣadvīpeśvarasya ca
jyeṣṭhaḥ śāntabhavo nāma śiśirastadantaraḥ
- 2
सुखोदयस्तथा नन्दः शिवः क्षेमक एव च
ध्रुवश्च सप्तमस्तेषां प्लक्षद्वीपेश्वरा हि ते
sukhodayastathā nandaḥ śivaḥ kṣemaka eva ca
dhruvaśca saptamasteṣāṃ plakṣadvīpeśvarā hi te
- 3
गोमेदश्चैव चन्द्रश्च नारदो दुन्दुभिस्तथा
सोमकः सुमनाः शैलो वैभ्राजश्चात्र सप्तमः
gomedaścaiva candraśca nārado dundubhistathā
somakaḥ sumanāḥ śailo vaibhrājaścātra saptamaḥ
- 4
अनुतप्ता शिखी चैव विपाशा त्रिदिवा क्रमुः
अमृता सुकृता चैव सप्तैतास्तत्र निम्नगाः
anutaptā śikhī caiva vipāśā tridivā kramuḥ
amṛtā sukṛtā caiva saptaitāstatra nimnagāḥ
- 5
वपुष्माञ्छाल्मलस्येशस्तत्सुता वर्षनामकाः
श्वेतो ऽथ हरितश्चैव जीमूतो रोहितस्तथा
vapuṣmāñchālmalasyeśastatsutā varṣanāmakāḥ
śveto 'tha haritaścaiva jīmūto rohitastathā
- 6
वैद्युतो मानसश्चैव सप्रभश्चापि सप्तमः
कुमुदश्चोन्नतो द्रोणो महिषो ऽथ बलाहकः
vaidyuto mānasaścaiva saprabhaścāpi saptamaḥ
kumudaśconnato droṇo mahiṣo 'tha balāhakaḥ
- 7
क्रौञ्चः ककुद्मान्ह्येते वै गिरयः सरितस्त्विमाः
योनितोया वितृष्णा च चन्द्रा शुक्ला विमोचनी
krauñcaḥ kakudmānhyete vai girayaḥ saritastvimāḥ
yonitoyā vitṛṣṇā ca candrā śuklā vimocanī
- 8
विधृतिः सप्तमी तासां स्मृताः पापप्रशान्तिदाः
ज्योतिष्मतः कुशद्वीपे सप्त पुत्राः शृणुष्वतान्
vidhṛtiḥ saptamī tāsāṃ smṛtāḥ pāpapraśāntidāḥ
jyotiṣmataḥ kuśadvīpe sapta putrāḥ śṛṇuṣvatān
- 9
उद्भिदो वेणुमांश्चैव द्वैरथो लम्बनो धृतिः
प्रभाकरो ऽथ कपिलस्तन्नामा वर्षपद्धतिः
udbhido veṇumāṃścaiva dvairatho lambano dhṛtiḥ
prabhākaro 'tha kapilastannāmā varṣapaddhatiḥ
- 10
विद्रुमो हेमशैलश्च द्युतिमान्पुष्पवांस्तथा
कुशेशयो हरिश्चैव सप्तमो मन्दराचलः
vidrumo hemaśailaśca dyutimānpuṣpavāṃstathā
kuśeśayo hariścaiva saptamo mandarācalaḥ
- 11
धूतपापा शिवा चैव पवित्रा संमतिस्तथा
विद्युदभ्रा मही चान्या सर्वपापहरास्त्विमाः
dhūtapāpā śivā caiva pavitrā saṃmatistathā
vidyudabhrā mahī cānyā sarvapāpaharāstvimāḥ
- 12
क्रौञ्चद्वीपे द्युतिमतः पुत्राः सप्त महात्मनः
कुशलो मन्दगश्चोष्णः पीवरो ऽथो ऽन्धकारकः
krauñcadvīpe dyutimataḥ putrāḥ sapta mahātmanaḥ
kuśalo mandagaścoṣṇaḥ pīvaro 'tho 'ndhakārakaḥ
- 13
मुनिश्च दुन्दुभिश्चैव सप्तैते तत्सुता हर
क्रौञ्चश्च वामनश्चैव तृतीयश्चान्धकारकः
muniśca dundubhiścaiva saptaite tatsutā hara
krauñcaśca vāmanaścaiva tṛtīyaścāndhakārakaḥ
- 14
दिवावृत्पञ्चमश्चान्यो दुन्दुभिः पुण्डरीकवान्
गौरी कुमुद्वती चैव सन्ध्या रात्रिर्मनोजवा
divāvṛtpañcamaścānyo dundubhiḥ puṇḍarīkavān
gaurī kumudvatī caiva sandhyā rātrirmanojavā
- 15
ख्यातिश्च पुण्डरीका च सप्तैता वर्षनिम्नगाः
शाकद्वीपेश्वराद्भव्यात्सप्त पुत्राः प्रजज्ञिरे
khyātiśca puṇḍarīkā ca saptaitā varṣanimnagāḥ
śākadvīpeśvarādbhavyātsapta putrāḥ prajajñire
- 16
जलदश्च कुमारश्च सुकुमारोरुणी बकः
कुसुमोदः समोदार्किः सप्तमश्च महाद्रुमः
jaladaśca kumāraśca sukumāroruṇī bakaḥ
kusumodaḥ samodārkiḥ saptamaśca mahādrumaḥ
- 17
सुकुमारी कुमारी च नलिनी धेनुका च या
इक्षुश्च वेणुका चैव गभस्ती सप्तमी तथा
sukumārī kumārī ca nalinī dhenukā ca yā
ikṣuśca veṇukā caiva gabhastī saptamī tathā
- 18
शबलात्पुष्करेशाच्च महावीरश्च धातकिः
अभूद्वर्षद्वयं चैव मानसोत्तरपर्वतः
śabalātpuṣkareśācca mahāvīraśca dhātakiḥ
abhūdvarṣadvayaṃ caiva mānasottaraparvataḥ
- 19
योजनानां सहस्राणि ऊर्ध्वं पञ्चाशदुच्छ्रितः
तावच्चैव च विस्तीर्णः सर्वतः परिमण्डलः
yojanānāṃ sahasrāṇi ūrdhvaṃ pañcāśaducchritaḥ
tāvaccaiva ca vistīrṇaḥ sarvataḥ parimaṇḍalaḥ
- 20
स्वादूदकेनोदधिना पुष्करः परिवेष्टितः
स्वादूदकस्य पुरतो दृश्यते लोकसंस्थितिः
svādūdakenodadhinā puṣkaraḥ pariveṣṭitaḥ
svādūdakasya purato dṛśyate lokasaṃsthitiḥ
- 21
द्विगुणा काञ्चनी भूमिः सर्वजन्तुविवर्जिता
लोकालोकस्ततः शैलो योजनायुताविस्तृतः
तमसा पर्वतो व्याप्तस्तमो ऽप्यण्डकटाहतः
dviguṇā kāñcanī bhūmiḥ sarvajantuvivarjitā
lokālokastataḥ śailo yojanāyutāvistṛtaḥ
tamasā parvato vyāptastamo 'pyaṇḍakaṭāhataḥ
- 22
इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे भुवनकोशवर्णनं नाम षट्पञ्चाशत्तमो ऽध्यायः
iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe bhuvanakośavarṇanaṃ nāma ṣaṭpañcāśattamo 'dhyāyaḥ

