21 shlokas
- 1
हरिरुवाच
नरस्त्रीलक्षणं वक्ष्ये संक्षेपाच्छृणु शङ्कर
अस्वेदिनौ मृदुतलौ कमलोदरसन्निभौ
hariruvāca
narastrīlakṣaṇaṃ vakṣye saṃkṣepācchṛṇu śaṅkara
asvedinau mṛdutalau kamalodarasannibhau
- 2
श्लिष्टाङ्गुली ताम्रनखौ सुगुल्फौ सिरयोज्झितौ
कूर्मोन्नतौ च चरणौ स्यातां नृपवरस्य हि
śliṣṭāṅgulī tāmranakhau sugulphau sirayojjhitau
kūrmonnatau ca caraṇau syātāṃ nṛpavarasya hi
- 3
विरूक्षपाण्डुरनखौ वक्रौ चैव शिरानतौ
सूर्पाकारौ च चरणौ संखुष्कौ विरलाङ्गुली
virūkṣapāṇḍuranakhau vakrau caiva śirānatau
sūrpākārau ca caraṇau saṃkhuṣkau viralāṅgulī
- 4
दुःखदारिद्र्यदौ स्यातां नात्र कार्यां विचारणा
अल्परोमयुता श्रेष्ठा जङ्घा हस्तिकरोपमा
duḥkhadāridryadau syātāṃ nātra kāryāṃ vicāraṇā
alparomayutā śreṣṭhā jaṅghā hastikaropamā
- 5
रोमैकैकं कूपके स्याद्भूपानां तु महात्मनाम्
द्वे द्वे रोम्णी पण्डितानां श्रोत्रियाणां तथैव च
romaikaikaṃ kūpake syādbhūpānāṃ tu mahātmanām
dve dve romṇī paṇḍitānāṃ śrotriyāṇāṃ tathaiva ca
- 6
रोमत्रयं दरिद्राणां रोगी निर्मांसजानुकः
अल्पलिङ्गी च धनवान्स्याच्च पुत्रादिवर्जितः
romatrayaṃ daridrāṇāṃ rogī nirmāṃsajānukaḥ
alpaliṅgī ca dhanavānsyācca putrādivarjitaḥ
- 7
स्थूललिङ्गो दरिद्रः स्याद्दुःख्येकवृष्णी भवेत्
विषमे स्त्रीचञ्चलो वै नृपः स्याद्वृषणे समे
sthūlaliṅgo daridraḥ syādduḥkhyekavṛṣṇī bhavet
viṣame strīcañcalo vai nṛpaḥ syādvṛṣaṇe same
- 8
प्रलम्बवृषणो ऽल्पायुर्निर्द्रव्यः कुमणिर्भवेत्
पाण्डुरैर्मलिनैश्चैव मणिभिश्च सुखी नरः
pralambavṛṣaṇo 'lpāyurnirdravyaḥ kumaṇirbhavet
pāṇḍurairmalinaiścaiva maṇibhiśca sukhī naraḥ
- 9
निःस्वाः सशब्दमूत्राः स्युर्नृपा निःशब्दधारया
भोगाढ्याः समजठरा निःस्वाः स्युर्घटसन्निभाः
niḥsvāḥ saśabdamūtrāḥ syurnṛpā niḥśabdadhārayā
bhogāḍhyāḥ samajaṭharā niḥsvāḥ syurghaṭasannibhāḥ
- 10
सर्पोदरा दरिद्राः स्यू रेखाभिश्चायुरुच्यते
ललाटे यस्य दृश्यन्ते तिस्रो रेखाः समाहिताः
sarpodarā daridrāḥ syū rekhābhiścāyurucyate
lalāṭe yasya dṛśyante tisro rekhāḥ samāhitāḥ
- 11
सुखी पुत्रसमायुक्तः स षष्टिं जीवते नरः
चत्वारिंशच्च वर्षाणि द्विरेखादर्शनान्नरः
sukhī putrasamāyuktaḥ sa ṣaṣṭiṃ jīvate naraḥ
catvāriṃśacca varṣāṇi dvirekhādarśanānnaraḥ
- 12
विंशत्यब्दं त्वेकरेखा आकर्णान्ताः शतायुषः
viṃśatyabdaṃ tvekarekhā ākarṇāntāḥ śatāyuṣaḥ
- 13
सप्तत्यायुर्द्विरेखा तु षष्ट्यायुस्तिसृभिर्भवेत्
व्यक्ताव्यक्ताभी रेखाभिर्विंशत्यायुर्भवेन्नरः
saptatyāyurdvirekhā tu ṣaṣṭyāyustisṛbhirbhavet
vyaktāvyaktābhī rekhābhirviṃśatyāyurbhavennaraḥ
- 14
चत्वारिंशच्च वर्षाणि हीनरेखस्तु जीवति
भिन्नाभिश्चैव रेखाभिरपमृत्युर्नरस्य हि
catvāriṃśacca varṣāṇi hīnarekhastu jīvati
bhinnābhiścaiva rekhābhirapamṛtyurnarasya hi
- 15
त्रिशूलं पट्टिशं वापि ललाटे यस्य दृश्यते
धनपुत्रसमायुक्तः स जीवेच्छरदः शतम्
triśūlaṃ paṭṭiśaṃ vāpi lalāṭe yasya dṛśyate
dhanaputrasamāyuktaḥ sa jīveccharadaḥ śatam
- 16
तर्जन्या मध्यमाङ्गुल्या आयूरेखा तु मध्यतः
सम्प्राप्ता या भवेद्रुद्र स जीवेच्छरदः शतम्
tarjanyā madhyamāṅgulyā āyūrekhā tu madhyataḥ
samprāptā yā bhavedrudra sa jīveccharadaḥ śatam
- 17
प्रथमा ज्ञानरेखा तु ह्यङ्गुष्ठादनुवर्तते
मध्यमामूलगा रेखा आयूरेखा अतः परम्
prathamā jñānarekhā tu hyaṅguṣṭhādanuvartate
madhyamāmūlagā rekhā āyūrekhā ataḥ param
- 18
कनिष्ठिकां समाश्रित्य आयूरेखा समाविशेत्
अच्छिन्ना वा विभक्ता वा स जीवेच्छरदः शतम्
kaniṣṭhikāṃ samāśritya āyūrekhā samāviśet
acchinnā vā vibhaktā vā sa jīveccharadaḥ śatam
- 19
यस्य पाणितले रेखा आयुस्तस्य प्रकाशयेत्
शतवर्षाणि जीवेच्च भोगी रुद्र न संशयः
yasya pāṇitale rekhā āyustasya prakāśayet
śatavarṣāṇi jīvecca bhogī rudra na saṃśayaḥ
- 20
कनिष्ठिकां समाश्रित्य मध्यमायामुपागता
षष्टिवर्षायुषं कुर्याद् आयूरेखा तु मानवम्
kaniṣṭhikāṃ samāśritya madhyamāyāmupāgatā
ṣaṣṭivarṣāyuṣaṃ kuryād āyūrekhā tu mānavam
- 21
इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे ज्योतिःशास्त्रे सामुद्रिके पुंल्लक्षणनिरूपणं नाम त्रिषष्टितमो ऽध्यायः
iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe jyotiḥśāstre sāmudrike puṃllakṣaṇanirūpaṇaṃ nāma triṣaṣṭitamo 'dhyāyaḥ

