49 shlokas
- 1
जनमेजय उवाच
य एष भवता पूर्वं शम्बरघ्नेत्य् उदाहृतः
प्रद्युम्नः स कथं जघ्ने शम्बरं तद्ब्रवीहि मे
janamejaya uvāca
ya eṣa bhavatā pūrvaṃ śambaraghnety udāhṛtaḥ
pradyumnaḥ sa kathaṃ jaghne śambaraṃ tadbravīhi me
- 2
वैशंपायन उवाच
रुक्मिण्यां वासुदेवस्य लक्ष्मीकामो धृतव्रतः
शम्बरान्तकरो जज्ञे प्रद्युम्नः कामदर्शनः
vaiśaṃpāyana uvāca
rukmiṇyāṃ vāsudevasya lakṣmīkāmo dhṛtavrataḥ
śambarāntakaro jajñe pradyumnaḥ kāmadarśanaḥ
- 3
तं सप्तरात्रे सम्पूर्णे निशीथे सूतिकागृहात्
जहार कृष्णस्य सुतं शिशुं वै कालशम्बरः
taṃ saptarātre sampūrṇe niśīthe sūtikāgṛhāt
jahāra kṛṣṇasya sutaṃ śiśuṃ vai kālaśambaraḥ
- 4
विदितं तच्च कृष्णस्य देवमायानुवर्तिनः
ततो न निगृहीतः स दानवो युद्धदुर्मदः
viditaṃ tacca kṛṣṇasya devamāyānuvartinaḥ
tato na nigṛhītaḥ sa dānavo yuddhadurmadaḥ
- 5
स मृत्युना परीतायुर्माययाभिजहार तम्
दोर्भ्याम् उत्क्षिप्य नगरं स्वं जगाम महासुरः
sa mṛtyunā parītāyurmāyayābhijahāra tam
dorbhyām utkṣipya nagaraṃ svaṃ jagāma mahāsuraḥ
- 6
अनपत्या तु तस्यासीद्भार्या रूपगुणान्विता
नाम्ना मायावती नाम मायेव शुभदर्शना
anapatyā tu tasyāsīdbhāryā rūpaguṇānvitā
nāmnā māyāvatī nāma māyeva śubhadarśanā
- 7
ददौ तं वासुदेवस्य पुत्रं पुत्रम् इवात्मजम्
तस्या महिष्या नाथिन्या दानवः कालचोदितः
dadau taṃ vāsudevasya putraṃ putram ivātmajam
tasyā mahiṣyā nāthinyā dānavaḥ kālacoditaḥ
- 8
सा तं संवर्धयामास कार्ष्णिं कमललोचनम्
मायाश्चास्मै ददौ सर्वा दानवीः काममोहिता
sā taṃ saṃvardhayāmāsa kārṣṇiṃ kamalalocanam
māyāścāsmai dadau sarvā dānavīḥ kāmamohitā
- 9
स यदा यौवनस्थस्तु प्रद्युम्नः कामदर्शनः
चिकीर्षितज्ञो नारीणां सर्वास्त्रविधिपारगः
sa yadā yauvanasthastu pradyumnaḥ kāmadarśanaḥ
cikīrṣitajño nārīṇāṃ sarvāstravidhipāragaḥ
- 10
तं सा मायावती कान्तं कामयामास कामिनी
इङ्गितैश्चापि वीक्षन्ती प्रालोभयत सस्मिता
taṃ sā māyāvatī kāntaṃ kāmayāmāsa kāminī
iṅgitaiścāpi vīkṣantī prālobhayata sasmitā
- 11
प्रसजन्तीं तु तां देवीं बभाषे चारुहासिनीम्
मातृभावं परित्यज्य किम् एवं वर्तसे ऽन्यथा
prasajantīṃ tu tāṃ devīṃ babhāṣe cāruhāsinīm
mātṛbhāvaṃ parityajya kim evaṃ vartase 'nyathā
- 12
अहो दुष्टस्वभावासि स्त्रीत्वेन चलमानसा
या पुत्रभावम् उत्सृज्य मयि कामात्प्रवर्तसे
aho duṣṭasvabhāvāsi strītvena calamānasā
yā putrabhāvam utsṛjya mayi kāmātpravartase
- 13
ननु ते ऽहं सुतः सौम्ये को ऽयं शीलव्यतिक्रमः
तत्त्वम् इच्छाम्य् अहं देवि कथितं कस्त्व् अयं विधिः
nanu te 'haṃ sutaḥ saumye ko 'yaṃ śīlavyatikramaḥ
tattvam icchāmy ahaṃ devi kathitaṃ kastv ayaṃ vidhiḥ
- 14
विद्युत्संपातचपलः स्वभावः खलु योषिताम्
या नरेषु प्रसज्जन्ते नगाग्रेषु घना इव
vidyutsaṃpātacapalaḥ svabhāvaḥ khalu yoṣitām
yā nareṣu prasajjante nagāgreṣu ghanā iva
- 15
यदि ते ऽहं सुतः सौम्ये यदि वा नात्मजः शुभे
कथितं तत्त्वम् इच्छामि किम् इदं ते चिकीर्षितम्
yadi te 'haṃ sutaḥ saumye yadi vā nātmajaḥ śubhe
kathitaṃ tattvam icchāmi kim idaṃ te cikīrṣitam
- 16
एवम् उक्ता तु सा भीरुः कामेन व्यथितेन्द्रिया
प्रियं प्रोवाच वचनं विविक्ते केशवात्मजम्
evam uktā tu sā bhīruḥ kāmena vyathitendriyā
priyaṃ provāca vacanaṃ vivikte keśavātmajam
- 17
न त्वं मम सुतः सौम्य नापि ते शम्बरः पिता
रूपवान् असि विक्रान्तस्त्वं जात्या वृष्णिनन्दनः
पुत्रस्त्वं वासुदेवस्य रुक्मिण्या नन्दिवर्धनः
na tvaṃ mama sutaḥ saumya nāpi te śambaraḥ pitā
rūpavān asi vikrāntastvaṃ jātyā vṛṣṇinandanaḥ
putrastvaṃ vāsudevasya rukmiṇyā nandivardhanaḥ
- 18
दिवसे सप्तमे बालो जातमात्रो ऽपवाहितः
सूतिकागारमध्यात्त्वं शिशुर् उत्तानशायितः
divase saptame bālo jātamātro 'pavāhitaḥ
sūtikāgāramadhyāttvaṃ śiśur uttānaśāyitaḥ
- 19
मम भर्त्रा हृतो वीर बलवीर्यप्रवर्तिना
पितुस्ते वासुदेवस्य धर्षयित्वा गृहं महत्
पाकशासनकल्पस्य हृतस्त्वं शम्बरेण ह
mama bhartrā hṛto vīra balavīryapravartinā
pituste vāsudevasya dharṣayitvā gṛhaṃ mahat
pākaśāsanakalpasya hṛtastvaṃ śambareṇa ha
- 20
सा च ते करुणं माता त्वां बालम् अनुशोचती
अत्यर्थं श्राम्यते वीर विवत्सा सौरभी यथा
sā ca te karuṇaṃ mātā tvāṃ bālam anuśocatī
atyarthaṃ śrāmyate vīra vivatsā saurabhī yathā
- 21
स हि शक्राद् अपि महान्पिता ते गरुडध्वजः
इह त्वां नाभिजानाति बालम् एवापवाहितम्
sa hi śakrād api mahānpitā te garuḍadhvajaḥ
iha tvāṃ nābhijānāti bālam evāpavāhitam
- 22
कान्त वृष्णिकुमारस्त्वं न हि त्वं शम्बरात्मजः
वीर नैवंविधान्पुत्रान्दानवा जनयन्ति हि
kānta vṛṣṇikumārastvaṃ na hi tvaṃ śambarātmajaḥ
vīra naivaṃvidhānputrāndānavā janayanti hi
- 23
ततो ऽहं कामयामि त्वां न हि त्वं जनितो मया
रूपं ते सौम्य पश्यन्ती सीदामि हृदि दुर्बला
tato 'haṃ kāmayāmi tvāṃ na hi tvaṃ janito mayā
rūpaṃ te saumya paśyantī sīdāmi hṛdi durbalā
- 24
यन्मे व्यवसितं कान्त यच्च मे हृदि वर्तते
तन्मे मनसि वार्ष्णेय प्रतिसंधातुम् अर्हसि
yanme vyavasitaṃ kānta yacca me hṛdi vartate
tanme manasi vārṣṇeya pratisaṃdhātum arhasi
- 25
एष ते कथितः सौम्य सद्भावस्त्वयि यो मम
यथा न मम पुत्रस्त्वं न पुत्रः शम्बरस्य च
eṣa te kathitaḥ saumya sadbhāvastvayi yo mama
yathā na mama putrastvaṃ na putraḥ śambarasya ca
- 26
श्रुत्वैतन्निखिलं सर्वं मायावत्या प्रभाषितम्
चक्रायुधात्मजः क्रुद्धः शम्बरं स समाह्वयत्
śrutvaitannikhilaṃ sarvaṃ māyāvatyā prabhāṣitam
cakrāyudhātmajaḥ kruddhaḥ śambaraṃ sa samāhvayat
- 27
समस्तमायामायाज्ञो विक्रान्तः समरे ऽव्ययः
अष्टम्यां निहतो युद्धे मायया कालशम्बरः
samastamāyāmāyājño vikrāntaḥ samare 'vyayaḥ
aṣṭamyāṃ nihato yuddhe māyayā kālaśambaraḥ
- 28
तमृक्षवन्ते नगरे निहत्यासुरसत्तमम्
गृह्य मायावतीं देवीं स्वाम् अगच्छत्पुरीं पितुः
tamṛkṣavante nagare nihatyāsurasattamam
gṛhya māyāvatīṃ devīṃ svām agacchatpurīṃ pituḥ
- 29
सो ऽन्तरिक्षगतो भूत्वा मायया शीघ्रविक्रमः
आजगाम पुरीं रम्यां रक्षितां तेजसा पितुः
so 'ntarikṣagato bhūtvā māyayā śīghravikramaḥ
ājagāma purīṃ ramyāṃ rakṣitāṃ tejasā pituḥ
- 30
सो ऽन्तरिक्षात्प्रपतितः केशवान्तःपुरे शिशुः
मायावत्या सह तया रूपवान् इव मन्मथः
so 'ntarikṣātprapatitaḥ keśavāntaḥpure śiśuḥ
māyāvatyā saha tayā rūpavān iva manmathaḥ

