80 shlokas
- 1
वैशम्पायन उवाच
पञ्च तं नाभ्यवर्तन्त विपरीतेन कर्मणा
वेदो धर्मः क्षमा सत्यं श्रीश्च नारायणाश्रया
vaiśampāyana uvāca
pañca taṃ nābhyavartanta viparītena karmaṇā
vedo dharmaḥ kṣamā satyaṃ śrīśca nārāyaṇāśrayā
- 2
स तेषाम् अनुपस्थानात्सक्रोधो दानवेश्वरः
वैष्णवं पदम् अन्विच्छन्ययौ नारायणान्तिकम्
sa teṣām anupasthānātsakrodho dānaveśvaraḥ
vaiṣṇavaṃ padam anvicchanyayau nārāyaṇāntikam
- 3
स ददर्श सुपर्णस्थं शङ्खचक्रगदाधरम्
दानवानां विनाशाय भ्रामयन्तं गदां शुभाम्
sa dadarśa suparṇasthaṃ śaṅkhacakragadādharam
dānavānāṃ vināśāya bhrāmayantaṃ gadāṃ śubhām
- 4
सजलाम्भोदसदृशं विद्युत्सदृशवाससम्
स्वारूढं स्वर्णपत्राढ्यं शिखिनं काश्यपं खगम्
sajalāmbhodasadṛśaṃ vidyutsadṛśavāsasam
svārūḍhaṃ svarṇapatrāḍhyaṃ śikhinaṃ kāśyapaṃ khagam
- 5
दृष्ट्वा दैत्यविनाशाय रणे स्वस्थम् अवस्थितम्
दानवो विष्णुम् अक्षोभ्यं बभाषे क्षुब्धमानसः
dṛṣṭvā daityavināśāya raṇe svastham avasthitam
dānavo viṣṇum akṣobhyaṃ babhāṣe kṣubdhamānasaḥ
- 6
अयं स रिपुर् अस्माकं पूर्वेषां दानवर्षिणाम्
अर्णवावासिनश्चैव मधोर्वै कैटभस्य च
ayaṃ sa ripur asmākaṃ pūrveṣāṃ dānavarṣiṇām
arṇavāvāsinaścaiva madhorvai kaiṭabhasya ca
- 7
अयं स विग्रहो ऽस्माकम् अशाम्यः किल कथ्यते
येन नः संयुगेष्व् अद्य बहवो दानवा हताः
ayaṃ sa vigraho 'smākam aśāmyaḥ kila kathyate
yena naḥ saṃyugeṣv adya bahavo dānavā hatāḥ
- 8
अयं स निर्घृणो युद्धे स्त्रीबालनिरपत्रपः
येन दानवनारीणां सीमन्तोद्धरणं कृतम्
ayaṃ sa nirghṛṇo yuddhe strībālanirapatrapaḥ
yena dānavanārīṇāṃ sīmantoddharaṇaṃ kṛtam
- 9
अयं स विष्णुर्देवानां वैकुण्ठश्च दिवौकसाम्
अनन्तो भोगिनाम् अप्सु स्वयंभूश्च स्वयंभुवः
ayaṃ sa viṣṇurdevānāṃ vaikuṇṭhaśca divaukasām
ananto bhoginām apsu svayaṃbhūśca svayaṃbhuvaḥ
- 10
अयं स नाथो देवानाम् अस्माभिर्विप्रकृष्यताम्
अस्य क्रोधं समासाद्य हिरण्यकशिपुर्हतः
ayaṃ sa nātho devānām asmābhirviprakṛṣyatām
asya krodhaṃ samāsādya hiraṇyakaśipurhataḥ
- 11
अस्य छायां समाश्रित्य देवा मखमुखे स्थिताः
आज्यं महर्षिभिर्दत्तम् अश्नुवन्ति त्रिधा हुतम्
asya chāyāṃ samāśritya devā makhamukhe sthitāḥ
ājyaṃ maharṣibhirdattam aśnuvanti tridhā hutam
- 12
अयं स निधने हेतुः सर्वेषां दैवतद्विषाम्
अस्य चक्रं प्रविष्टानि कुलान्य् अस्माकम् आहवे
ayaṃ sa nidhane hetuḥ sarveṣāṃ daivatadviṣām
asya cakraṃ praviṣṭāni kulāny asmākam āhave
- 13
अयं स किल युद्धेषु सुरार्थे त्यक्तजीवितः
सवितुस्तेजसा तुल्यं चक्रं क्षिपति शत्रुषु
ayaṃ sa kila yuddheṣu surārthe tyaktajīvitaḥ
savitustejasā tulyaṃ cakraṃ kṣipati śatruṣu
- 14
अयं स कालो दैत्यानां कालभूते मयि स्थिते
अतिक्रान्तस्य कालस्य फलं प्राप्स्यति दुर्मतिः
ayaṃ sa kālo daityānāṃ kālabhūte mayi sthite
atikrāntasya kālasya phalaṃ prāpsyati durmatiḥ
- 15
दिष्ट्येदानीं समक्षं मे विष्णुर् एष समागतः
अद्य मद्बाणनिष्पिष्टो मय्य् एव प्रणमिष्यति
diṣṭyedānīṃ samakṣaṃ me viṣṇur eṣa samāgataḥ
adya madbāṇaniṣpiṣṭo mayy eva praṇamiṣyati
- 16
यास्याम्य् अपचितिं दिष्ट्या पूर्वेषाम् अद्य संयुगे
इमं नारायणं हत्वा दानवानां भयावहम्
yāsyāmy apacitiṃ diṣṭyā pūrveṣām adya saṃyuge
imaṃ nārāyaṇaṃ hatvā dānavānāṃ bhayāvaham
- 17
क्षिप्रम् एव वधिष्यामि रणे नारायणं शरैः
जात्यन्तरगतो ह्य् एष मृधे बाधति दानवान्
kṣipram eva vadhiṣyāmi raṇe nārāyaṇaṃ śaraiḥ
jātyantaragato hy eṣa mṛdhe bādhati dānavān
- 18
एषो ऽन्तकः पुरा भूत्वा पद्मनाभ इति स्मृतः
जघानैकार्णवे घोरे ताव् उभौ मधुकैटभौ
eṣo 'ntakaḥ purā bhūtvā padmanābha iti smṛtaḥ
jaghānaikārṇave ghore tāv ubhau madhukaiṭabhau
- 19
द्विधाभूतं वपुः कृत्वा सिंहार्धं नरसंस्थितम्
पितरं मे जघानैको हिरण्यकशिपुं पुरा
dvidhābhūtaṃ vapuḥ kṛtvā siṃhārdhaṃ narasaṃsthitam
pitaraṃ me jaghānaiko hiraṇyakaśipuṃ purā
- 20
शुभं गर्भम् अधत्तैनम् अदितिर्देवतारणिः
त्रींल्लोकांश्च जहारैष क्रममाणस्त्रिभिः क्रमैः
śubhaṃ garbham adhattainam aditirdevatāraṇiḥ
trīṃllokāṃśca jahāraiṣa kramamāṇastribhiḥ kramaiḥ
- 21
भूयस्त्व् इदानीं समरे सम्प्राप्ते तारकामये
मया सह समागम्य सदेवो विनशिष्यति
bhūyastv idānīṃ samare samprāpte tārakāmaye
mayā saha samāgamya sadevo vinaśiṣyati
- 22
स एवम् उक्त्वा बहुधा क्षिपन्नारायणं रणे
वाग्भिर् अप्रतिरूपाभिर्युद्धम् एवाभ्यरोचयत्
sa evam uktvā bahudhā kṣipannārāyaṇaṃ raṇe
vāgbhir apratirūpābhiryuddham evābhyarocayat
- 23
क्षिप्यमाणो ऽसुरेन्द्रेण न चुकोप गदाधरः
क्षमाबलेन मनसा सस्मितं वाक्यम् अब्रवीत्
kṣipyamāṇo 'surendreṇa na cukopa gadādharaḥ
kṣamābalena manasā sasmitaṃ vākyam abravīt
- 24
अलं दर्पबलं दैत्य स्थिरं मत्क्रोधजं बलम्
हतस्त्वं दर्पजैर्दोषैः क्षमां यो ऽतीत्य भाषसे
alaṃ darpabalaṃ daitya sthiraṃ matkrodhajaṃ balam
hatastvaṃ darpajairdoṣaiḥ kṣamāṃ yo 'tītya bhāṣase
- 25
अधमस्त्वं मम मतो धिग् एतत्तव वाग्बलम्
न तत्र पुरुषाः सन्ति यत्र गर्जन्ति योषितः
adhamastvaṃ mama mato dhig etattava vāgbalam
na tatra puruṣāḥ santi yatra garjanti yoṣitaḥ
- 26
अहं त्वां दैत्य पश्यामि पूर्वेषां मार्गगामिनम्
प्रजापतिकृतं सेतुं को भित्त्वा स्वस्तिमान्व्रजेत्
ahaṃ tvāṃ daitya paśyāmi pūrveṣāṃ mārgagāminam
prajāpatikṛtaṃ setuṃ ko bhittvā svastimānvrajet
- 27
अद्य त्वां नाशयिष्यामि देवव्याघातकारिणम्
स्वेषु स्वेषु च स्थानेषु स्थापयिष्यामि देवताः
adya tvāṃ nāśayiṣyāmi devavyāghātakāriṇam
sveṣu sveṣu ca sthāneṣu sthāpayiṣyāmi devatāḥ
- 28
एवं ब्रुवति वाक्यं तु मृधे श्रीवत्सधारिणि
जहास दानवः क्रोधाद्धस्तांश्चक्रे च सायुधान्
evaṃ bruvati vākyaṃ tu mṛdhe śrīvatsadhāriṇi
jahāsa dānavaḥ krodhāddhastāṃścakre ca sāyudhān
- 29
स बाहुशतम् उद्यम्य सर्वास्त्रग्रहणं रणे
क्रोधाद्रुधिररक्ताक्षो विष्णोर्वक्षस्य् अताडयत्
sa bāhuśatam udyamya sarvāstragrahaṇaṃ raṇe
krodhādrudhiraraktākṣo viṣṇorvakṣasy atāḍayat
- 30
दानवाश्चापि समरे मयतारपुरोगमाः
उद्यतायुधनिस्त्रिंशाः सर्वे विष्णुम् अभिद्रवन्
dānavāścāpi samare mayatārapurogamāḥ
udyatāyudhanistriṃśāḥ sarve viṣṇum abhidravan

