84 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
ततो दृष्ट्वैव गरुडम् अनिरुद्धशरीरगाः
शररूपा महासर्पा वेष्टयित्वा तनुं स्थिताः
vaiśaṃpāyana uvāca
tato dṛṣṭvaiva garuḍam aniruddhaśarīragāḥ
śararūpā mahāsarpā veṣṭayitvā tanuṃ sthitāḥ
- 2
ते सर्वे सहसा देहात्तस्य निःसृत्य भोगिनः
क्षितिं सर्वे ऽभ्यधावन्त प्रकृत्यावस्थिताः शराः
te sarve sahasā dehāttasya niḥsṛtya bhoginaḥ
kṣitiṃ sarve 'bhyadhāvanta prakṛtyāvasthitāḥ śarāḥ
- 3
दृष्टः स्पृष्टश्च कृष्णेन सो ऽनिरुद्धो महात्मना
स्थितः प्रीतिमना भूत्वा प्राञ्जलिर्वाक्यम् अब्रवीत्
dṛṣṭaḥ spṛṣṭaśca kṛṣṇena so 'niruddho mahātmanā
sthitaḥ prītimanā bhūtvā prāñjalirvākyam abravīt
- 4
देवदेव सदा युद्धे जेता त्वम् असि कस्तव
शक्तो वै प्रमुखे स्थातुं साक्षाद् अपि शतक्रतुः
devadeva sadā yuddhe jetā tvam asi kastava
śakto vai pramukhe sthātuṃ sākṣād api śatakratuḥ
- 5
भगवान् उवाच
आरोह गरुडं तूर्णं गच्छाम द्वारकां पुरीम्
इत्युक्तः सो ऽधिरूढस्तु सह दानवकन्यया
bhagavān uvāca
āroha garuḍaṃ tūrṇaṃ gacchāma dvārakāṃ purīm
ityuktaḥ so 'dhirūḍhastu saha dānavakanyayā
- 6
ततस्ते दीर्घम् अध्वानं प्रययुः पुरुषर्षभाः
आरुह्य गरुडं सर्वे जित्वा बाणं महासुरम्
tataste dīrgham adhvānaṃ prayayuḥ puruṣarṣabhāḥ
āruhya garuḍaṃ sarve jitvā bāṇaṃ mahāsuram
- 7
ततो ऽम्बरतलस्थास्ते वारुणीं दिशम् आश्रिताः
वेलावनविचारिण्यो नानावर्णाः सहस्रशः
tato 'mbaratalasthāste vāruṇīṃ diśam āśritāḥ
velāvanavicāriṇyo nānāvarṇāḥ sahasraśaḥ
- 8
निशम्य बाणगावस्तु तासु चक्रे मनस्तदा
आस्थितो गरुडं देवः सर्वलोकादिर् अव्ययः
niśamya bāṇagāvastu tāsu cakre manastadā
āsthito garuḍaṃ devaḥ sarvalokādir avyayaḥ
- 9
आह मां सत्यभामा च बाणगावो ममानय
यासां पीत्वा किल क्षीरं न जीर्यन्ति महासुराः
āha māṃ satyabhāmā ca bāṇagāvo mamānaya
yāsāṃ pītvā kila kṣīraṃ na jīryanti mahāsurāḥ
- 10
ता ममानय भद्रं ते यदि कार्यं न लुप्यते
अथ कार्यनिरोधः स्यान्नैव तासु मनः कृथाः
tā mamānaya bhadraṃ te yadi kāryaṃ na lupyate
atha kāryanirodhaḥ syānnaiva tāsu manaḥ kṛthāḥ
- 11
दृश्यन्ते गाव एतास्ता मां दृष्ट्वा वरुणालयम्
विशन्ति सहिताः सर्वाः कार्यम् अत्र विधीयताम्
dṛśyante gāva etāstā māṃ dṛṣṭvā varuṇālayam
viśanti sahitāḥ sarvāḥ kāryam atra vidhīyatām
- 12
तथेत्य् उक्त्वा तु गरुडः पक्षवातेन सागरम्
सो ऽवगाढो हि सहसा वरुणालयम् अन्तिकात्
tathety uktvā tu garuḍaḥ pakṣavātena sāgaram
so 'vagāḍho hi sahasā varuṇālayam antikāt
- 13
ततस्तु वारुणं सैन्यम् अभियातं सुदारुणम्
प्रमुखे वासुदेवस्य नानाप्रहरणोद्यतम्
tatastu vāruṇaṃ sainyam abhiyātaṃ sudāruṇam
pramukhe vāsudevasya nānāpraharaṇodyatam
- 14
तेषाम् आपततां संख्ये वारुणानां सहस्रशः
ते भग्नाः सहसा यान्ति तम् एव वरुणालयम्
teṣām āpatatāṃ saṃkhye vāruṇānāṃ sahasraśaḥ
te bhagnāḥ sahasā yānti tam eva varuṇālayam
- 15
षष्टिं रथसहस्राणि षष्टिं रथशतानि च
वरुणेन प्रयुक्तानि दीप्तशस्त्राणि संयुगे
ṣaṣṭiṃ rathasahasrāṇi ṣaṣṭiṃ rathaśatāni ca
varuṇena prayuktāni dīptaśastrāṇi saṃyuge
- 16
तद्बलं कृष्णबाणौघैर्दह्यमानं समन्ततः
भग्नं वरुणम् आश्रित्य नैव स्थानम् अविन्दत
tadbalaṃ kṛṣṇabāṇaughairdahyamānaṃ samantataḥ
bhagnaṃ varuṇam āśritya naiva sthānam avindata
- 17
ऋषिभिर्देवगन्धर्वैस्तथैवाप्सरसां गणैः
संस्तूयमानो बहुधा वरुणः पर्यवस्थितः
ṛṣibhirdevagandharvaistathaivāpsarasāṃ gaṇaiḥ
saṃstūyamāno bahudhā varuṇaḥ paryavasthitaḥ
- 18
छत्रेण ध्रियमाणेन पाण्डुरेण वपुष्मता
सलिलस्राविणा श्रेष्ठं चापम् उद्यम्य विष्ठितः
chatreṇa dhriyamāṇena pāṇḍureṇa vapuṣmatā
salilasrāviṇā śreṣṭhaṃ cāpam udyamya viṣṭhitaḥ
- 19
अपां पतिर् अभिक्रुद्धः पुत्रपौत्रबलान्वितः
आह्वयन्न् इव युद्धे स विस्फारितमहाधनुः
apāṃ patir abhikruddhaḥ putrapautrabalānvitaḥ
āhvayann iva yuddhe sa visphāritamahādhanuḥ
- 20
स तु प्रध्मापयञ्शङ्खं वरुणः समधावत
हरिं हर इव क्रोधाद्बाणजालैः समावृणोत्
sa tu pradhmāpayañśaṅkhaṃ varuṇaḥ samadhāvata
hariṃ hara iva krodhādbāṇajālaiḥ samāvṛṇot
- 21
ततः प्रध्माय जलजं पाञ्चजन्यं महाबलः
बाणवर्षाकुलाः सर्वा दिशश्चक्रे जनार्दनः
tataḥ pradhmāya jalajaṃ pāñcajanyaṃ mahābalaḥ
bāṇavarṣākulāḥ sarvā diśaścakre janārdanaḥ
- 22
ततः शरौघैर्बहुधा वरुणः पीडितो रणे
स्मयन्न् इव तदा कृष्णं वरुणः प्रत्ययुध्यत
tataḥ śaraughairbahudhā varuṇaḥ pīḍito raṇe
smayann iva tadā kṛṣṇaṃ varuṇaḥ pratyayudhyata
- 23
ततो ऽस्त्रं वैष्णवं घोरम् अभिमन्त्र्याहवे स्थितः
वासुदेवो ऽब्रवीद्वाक्यं प्रमुखे तस्य संस्थितः
tato 'straṃ vaiṣṇavaṃ ghoram abhimantryāhave sthitaḥ
vāsudevo 'bravīdvākyaṃ pramukhe tasya saṃsthitaḥ
- 24
इदम् अस्त्रं महाघोरं वैष्णवं शत्रुमर्दनम्
मयोद्यतं वधार्थं ते तिष्ठेदानीं स्थिरो भव
idam astraṃ mahāghoraṃ vaiṣṇavaṃ śatrumardanam
mayodyataṃ vadhārthaṃ te tiṣṭhedānīṃ sthiro bhava
- 25
ततस्तद्वरुणो देवो ह्य् अस्त्रं वैष्णवम् उद्यतम्
वारुणास्त्रेण संयोज्य ननाद स महाबलः
tatastadvaruṇo devo hy astraṃ vaiṣṇavam udyatam
vāruṇāstreṇa saṃyojya nanāda sa mahābalaḥ
- 26
तस्यास्त्रवितता ह्य् आपो वरुणास्याभिनिःसृताः
वैष्णवास्त्रस्य शमने वर्तन्ते समितिंजय
tasyāstravitatā hy āpo varuṇāsyābhiniḥsṛtāḥ
vaiṣṇavāstrasya śamane vartante samitiṃjaya
- 27
दह्यन्ते वारुणाः सर्वे ततो ऽस्त्रे ज्वलिते पुनः
वैष्णवे तु महावीर्ये दिशो भीताः प्रदुद्रुवुः
dahyante vāruṇāḥ sarve tato 'stre jvalite punaḥ
vaiṣṇave tu mahāvīrye diśo bhītāḥ pradudruvuḥ
- 28
तांस्तु प्रज्वलतो दृष्ट्वा वरुणो वाक्यम् अब्रवीत्
स्मर तां प्रकृतिं पूर्वाम् अव्यक्तां व्यक्तलक्षणां
तमो जहि महाभाग रजसा मुह्यसे कथम्
tāṃstu prajvalato dṛṣṭvā varuṇo vākyam abravīt
smara tāṃ prakṛtiṃ pūrvām avyaktāṃ vyaktalakṣaṇāṃ
tamo jahi mahābhāga rajasā muhyase katham
- 29
सत्त्वस्थो नित्यम् आसीत्त्वं योगीश्वर महामते
पञ्चभूताश्रयान्दोषान् अहंकारं च संत्यज
sattvastho nityam āsīttvaṃ yogīśvara mahāmate
pañcabhūtāśrayāndoṣān ahaṃkāraṃ ca saṃtyaja
- 30
येयं ते वैष्णवी मूर्तिस्तस्या ज्येष्ठो ह्य् अहं तव
ज्येष्ठभावेन मान्यस्ते किं मां दग्धुम् इच्छसि
yeyaṃ te vaiṣṇavī mūrtistasyā jyeṣṭho hy ahaṃ tava
jyeṣṭhabhāvena mānyaste kiṃ māṃ dagdhum icchasi

