59 shlokas
- 1
जनमेजय उवाच
प्रत्येत्य द्वारकां विष्णुर्हते रुक्मिणि वीर्यवान्
अकरोद्यन्महाबाहुस्तन्मे वद महामुने
janamejaya uvāca
pratyetya dvārakāṃ viṣṇurhate rukmiṇi vīryavān
akarodyanmahābāhustanme vada mahāmune
- 2
वैशंपायन उवाच
स तैर्वृतः पुरीं गत्वा सर्वयादवनन्दनः
द्वारकां भगवान्विष्णुः प्रत्यवैक्षत वीर्यवान्
vaiśaṃpāyana uvāca
sa tairvṛtaḥ purīṃ gatvā sarvayādavanandanaḥ
dvārakāṃ bhagavānviṣṇuḥ pratyavaikṣata vīryavān
- 3
प्रत्यपद्यत रत्नानि विविधानि वसूनि च
यथार्हं पुण्डरीकाक्षो नैरृतान्प्रत्यपादयत्
pratyapadyata ratnāni vividhāni vasūni ca
yathārhaṃ puṇḍarīkākṣo nairṛtānpratyapādayat
- 4
तत्र विघ्नं चरन्ति स्म दैतेयाः सह दानवैः
ताञ्जघान महाबाहुर्वरदत्तान्महासुरान्
tatra vighnaṃ caranti sma daiteyāḥ saha dānavaiḥ
tāñjaghāna mahābāhurvaradattānmahāsurān
- 5
विघ्नं तत्राकरोत्तस्य नरको नाम दानवः
त्रासनः सुरसंघानां देवराजरिपुर्महान्
vighnaṃ tatrākarottasya narako nāma dānavaḥ
trāsanaḥ surasaṃghānāṃ devarājaripurmahān
- 6
स बभौ मूर्तिलिङ्गस्थः सर्वदैवतबाधिता
ऋषीणां मानुषाणां च प्रतीपम् अकरोत्तदा
sa babhau mūrtiliṅgasthaḥ sarvadaivatabādhitā
ṛṣīṇāṃ mānuṣāṇāṃ ca pratīpam akarottadā
- 7
त्वष्टुर्दुहितरं भौमः कशेरुम् अगमत्तदा
गजरूपेण जग्राह रुचिराङ्गीं चतुर्दशीम्
tvaṣṭurduhitaraṃ bhaumaḥ kaśerum agamattadā
gajarūpeṇa jagrāha rucirāṅgīṃ caturdaśīm
- 8
प्रमथ्य च वरारोहां नरको वाक्यम् अब्रवीत्
नष्टशोकभयो मोहात्प्राग्ज्योतिषपतिस्तदा
pramathya ca varārohāṃ narako vākyam abravīt
naṣṭaśokabhayo mohātprāgjyotiṣapatistadā
- 9
यानि देवमनुष्येषु रत्नानि विविधानि च
बिभर्ति च मही कृत्स्ना सागरेषु च यद्वसु
yāni devamanuṣyeṣu ratnāni vividhāni ca
bibharti ca mahī kṛtsnā sāgareṣu ca yadvasu
- 10
अद्य प्रभृति तानीह सहिताः सर्वनैरृताः
ममैवोपहरिष्यन्ति दैत्याश्च सह दानवैः
adya prabhṛti tānīha sahitāḥ sarvanairṛtāḥ
mamaivopahariṣyanti daityāśca saha dānavaiḥ
- 11
एवम् उत्तमरत्नानि वस्त्राणि विविधानि च
संजहार तदा भौमस्तच्च नाधिचचार सः
evam uttamaratnāni vastrāṇi vividhāni ca
saṃjahāra tadā bhaumastacca nādhicacāra saḥ
- 12
गन्धर्वाणां च याः कन्या जहार नरको बली
याश्च देवमनुष्याणां सप्त चाप्सरसां गणाः
gandharvāṇāṃ ca yāḥ kanyā jahāra narako balī
yāśca devamanuṣyāṇāṃ sapta cāpsarasāṃ gaṇāḥ
- 13
चतुर्दश सहस्राणि एकविंशच्छतानि च
एकवेणीधराः सर्वाः सतां मार्गम् अनुव्रताः
caturdaśa sahasrāṇi ekaviṃśacchatāni ca
ekaveṇīdharāḥ sarvāḥ satāṃ mārgam anuvratāḥ
- 14
तासां पुरवरं भौमो ऽकारयन्मणिपर्वतम्
अलकायाम् अदीनात्मा मुरस्य विषयं प्रति
tāsāṃ puravaraṃ bhaumo 'kārayanmaṇiparvatam
alakāyām adīnātmā murasya viṣayaṃ prati
- 15
ताश्च प्राग्ज्योतिषपतिर्मुरोश्चैव दशात्मजाः
नैरृताश्च यथामुख्याः पालयन्त उपासते
tāśca prāgjyotiṣapatirmuroścaiva daśātmajāḥ
nairṛtāśca yathāmukhyāḥ pālayanta upāsate
- 16
स एष तमसः पारे वरदत्तो महासुरः
अदितिं धर्षयामास कुण्डलार्थे महासुरः
sa eṣa tamasaḥ pāre varadatto mahāsuraḥ
aditiṃ dharṣayāmāsa kuṇḍalārthe mahāsuraḥ
- 17
न चासुरगणैः सर्वैः सहितैः कर्म तत्पुरा
कृतपूर्वं तदा घोरं यद् अकार्षीन्महासुरः
na cāsuragaṇaiḥ sarvaiḥ sahitaiḥ karma tatpurā
kṛtapūrvaṃ tadā ghoraṃ yad akārṣīnmahāsuraḥ
- 18
यं मही सुषुवे देवी यस्य प्राग्ज्योतिषं पुरम्
तस्यान्तपालाश्चत्वारस्तस्यासन्युद्धदुर्मदाः
yaṃ mahī suṣuve devī yasya prāgjyotiṣaṃ puram
tasyāntapālāścatvārastasyāsanyuddhadurmadāḥ
- 19
हयग्रीवो निसुन्दश्च वीरः पञ्चजनस्तथा
मुरुः पुत्रसहस्रैश्च वरदत्तो महासुरः
hayagrīvo nisundaśca vīraḥ pañcajanastathā
muruḥ putrasahasraiśca varadatto mahāsuraḥ
- 20
आदेवयानम् आवृत्य पन्थानं समवस्थितः
वित्रासनः सुकृतिनां विरूपै राक्षसैः सह
ādevayānam āvṛtya panthānaṃ samavasthitaḥ
vitrāsanaḥ sukṛtināṃ virūpai rākṣasaiḥ saha
- 21
तद्वधार्थं महाबाहुः शङ्खचक्रगदासिभृत्
जातो वृष्णिषु देवक्यां वसुदेवाज्जनार्दनः
tadvadhārthaṃ mahābāhuḥ śaṅkhacakragadāsibhṛt
jāto vṛṣṇiṣu devakyāṃ vasudevājjanārdanaḥ
- 22
तस्याथ पुरुषेन्द्रस्य लोके प्रथिततेजसः
निवासो द्वारका देवैर् उपायाद् उपपादिता
tasyātha puruṣendrasya loke prathitatejasaḥ
nivāso dvārakā devair upāyād upapāditā
- 23
अतीव हि पुरी रम्या द्वारका वासवक्षयात्
महार्णवपरिक्षिप्ता पञ्चपर्वतशोभिता
atīva hi purī ramyā dvārakā vāsavakṣayāt
mahārṇavaparikṣiptā pañcaparvataśobhitā
- 24
तस्यां देवपुराभायां सभा काञ्चनतोरणा
सुदाशार्हीति विख्याता योजनायुतविस्तृता
tasyāṃ devapurābhāyāṃ sabhā kāñcanatoraṇā
sudāśārhīti vikhyātā yojanāyutavistṛtā
- 25
तत्र वृष्ण्यन्धकाः सर्वे रामकृष्णपुरोगमाः
लोकयात्राम् इमां कृत्स्नां परिरक्षन्त आसते
tatra vṛṣṇyandhakāḥ sarve rāmakṛṣṇapurogamāḥ
lokayātrām imāṃ kṛtsnāṃ parirakṣanta āsate
- 26
तत्रासीनेषु सर्वेषु कदाचिद्भरतर्षभ
दिव्यगन्धो ववौ वायुः पुष्पवर्षं पपात ह
tatrāsīneṣu sarveṣu kadācidbharatarṣabha
divyagandho vavau vāyuḥ puṣpavarṣaṃ papāta ha
- 27
ततः किलकिलाशब्दः प्रभाजालाभिसंवृतः
मुहूर्तम् अन्तरिक्षे ऽभूत्ततो भूमौ प्रतिष्ठितः
tataḥ kilakilāśabdaḥ prabhājālābhisaṃvṛtaḥ
muhūrtam antarikṣe 'bhūttato bhūmau pratiṣṭhitaḥ
- 28
मध्ये तु तेजसस्तस्य पाण्डुरं गजम् आस्थितः
वृतो देवगणैः सर्वैर्वासवः प्रत्यदृश्यत
madhye tu tejasastasya pāṇḍuraṃ gajam āsthitaḥ
vṛto devagaṇaiḥ sarvairvāsavaḥ pratyadṛśyata
- 29
रामकृष्णौ च राजा च वृष्ण्यन्धकगणैः सह
प्रत्युद्ययुर्महात्मानं पूजयन्तः सुरेश्वरम्
rāmakṛṣṇau ca rājā ca vṛṣṇyandhakagaṇaiḥ saha
pratyudyayurmahātmānaṃ pūjayantaḥ sureśvaram
- 30
सो ऽवतीर्य गजात्तूर्णं परिष्वज्य जनार्दनम्
सस्वजे बलदेवं च तं च राजानम् आहुकम्
वृष्णीन् अन्यान्सस्वजे च यथास्थानं यथावयः
so 'vatīrya gajāttūrṇaṃ pariṣvajya janārdanam
sasvaje baladevaṃ ca taṃ ca rājānam āhukam
vṛṣṇīn anyānsasvaje ca yathāsthānaṃ yathāvayaḥ

