77 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
एतस्मिन्न् एव काले तु जरासंधः प्रतापवान्
नृपान् उद्योजयामास चेदिराजप्रियेप्सया
vaiśaṃpāyana uvāca
etasminn eva kāle tu jarāsaṃdhaḥ pratāpavān
nṛpān udyojayāmāsa cedirājapriyepsayā
- 2
भीष्मकस्य सुतायां वै रुक्मिण्यां रुक्मभूषणः
शिशुपालस्य नृपतेर्विवाहो भविता किल
bhīṣmakasya sutāyāṃ vai rukmiṇyāṃ rukmabhūṣaṇaḥ
śiśupālasya nṛpatervivāho bhavitā kila
- 3
दन्तवक्त्रस्य तनयं सुवक्त्रम् अमितौजसम्
सहस्राक्षसमं युद्धे मायासु च विशारदम्
dantavaktrasya tanayaṃ suvaktram amitaujasam
sahasrākṣasamaṃ yuddhe māyāsu ca viśāradam
- 4
पौण्ड्रस्य वासुदेवस्य तथा पुत्रं महाबलम्
सुदेवं वीर्यसम्पन्नं पृथग् अक्षौहिणीपतिम्
pauṇḍrasya vāsudevasya tathā putraṃ mahābalam
sudevaṃ vīryasampannaṃ pṛthag akṣauhiṇīpatim
- 5
एकलव्यस्य पुत्रं च वीर्यवन्तं बलान्वितम्
पुत्रं च पाण्ड्यराजस्य कलिङ्गाधिपतिं तथा
ekalavyasya putraṃ ca vīryavantaṃ balānvitam
putraṃ ca pāṇḍyarājasya kaliṅgādhipatiṃ tathā
- 6
कृताप्रियं च कृष्णेन वेणुदारिं नराधिपम्
अंशुमन्तं तथा क्राथं श्रुतर्वाणं च भारत
kṛtāpriyaṃ ca kṛṣṇena veṇudāriṃ narādhipam
aṃśumantaṃ tathā krāthaṃ śrutarvāṇaṃ ca bhārata
- 7
निकृत्तशत्रुं कालिङ्गं गान्धाराधिपतिं तथा
पटुशं च महाबाहुं काश्याधिपतिम् एव च
nikṛttaśatruṃ kāliṅgaṃ gāndhārādhipatiṃ tathā
paṭuśaṃ ca mahābāhuṃ kāśyādhipatim eva ca
- 8
जनमेजय उवाच
कस्मिन्देशे नृपो जज्ञे रुक्मी वेदविदां वर
कस्यान्ववाये द्युतिमान्सम्भूतो द्विजसत्तम
janamejaya uvāca
kasmindeśe nṛpo jajñe rukmī vedavidāṃ vara
kasyānvavāye dyutimānsambhūto dvijasattama
- 9
वैशंपायन उवाच
राजर्षेर्यादवस्यासीद्विदर्भो नाम वै सुतः
विन्ध्यस्य दक्षिणे पार्श्वे विदर्भान्यो न्यवेशयत्
vaiśaṃpāyana uvāca
rājarṣeryādavasyāsīdvidarbho nāma vai sutaḥ
vindhyasya dakṣiṇe pārśve vidarbhānyo nyaveśayat
- 10
क्रथकैशिकमुख्यास्तु पुत्रास्तस्य महाबलाः
बभूवुर्वीर्यसम्पन्नाः पृथग्वंशकरा नृपाः
krathakaiśikamukhyāstu putrāstasya mahābalāḥ
babhūvurvīryasampannāḥ pṛthagvaṃśakarā nṛpāḥ
- 11
तस्यान्ववाये भीमस्य वृष्णयो जज्ञिरे नृप
क्रथस्य त्व् अंशुमान्वंशे कैशिकस्य तु भीष्मकः
tasyānvavāye bhīmasya vṛṣṇayo jajñire nṛpa
krathasya tv aṃśumānvaṃśe kaiśikasya tu bhīṣmakaḥ
- 12
हिरण्यलोमेत्य् आहुर्यं दाक्षिणात्येश्वरं जनाः
अगस्त्यगुप्ताम् आशां यः कुण्डिनस्थो ऽन्वशान्नृपः
रुक्मी तस्याभवत्पुत्रो रुक्मिणी च विशां पते
hiraṇyalomety āhuryaṃ dākṣiṇātyeśvaraṃ janāḥ
agastyaguptām āśāṃ yaḥ kuṇḍinastho 'nvaśānnṛpaḥ
rukmī tasyābhavatputro rukmiṇī ca viśāṃ pate
- 13
रुक्मी चास्त्राणि दिव्यानि द्रुमात्प्राप महाबलः
जामदग्न्यात्तथा रामाद्ब्राह्मम् अस्त्रम् अवाप्तवान्
प्रास्पर्धत्सह कृष्णेन नित्यम् अद्भुतकर्मणा
rukmī cāstrāṇi divyāni drumātprāpa mahābalaḥ
jāmadagnyāttathā rāmādbrāhmam astram avāptavān
prāspardhatsaha kṛṣṇena nityam adbhutakarmaṇā
- 14
रुक्मिणी त्व् अभवद्राजन्रूपेणासदृशी भुवि
चकमे वासुदेवस्तां श्रवाद् एव महाद्युतिः
rukmiṇī tv abhavadrājanrūpeṇāsadṛśī bhuvi
cakame vāsudevastāṃ śravād eva mahādyutiḥ
- 15
स चाभिलषितस्तस्याः श्रवाद् एव जनार्दनः
तेजोवीर्यबलोपेतः स मे भर्ता भवेद् इति
sa cābhilaṣitastasyāḥ śravād eva janārdanaḥ
tejovīryabalopetaḥ sa me bhartā bhaved iti
- 16
तां ददौ न तु कृष्णाय रुक्मी द्वेषान्महाबलः
याचमानाय कंसस्य प्रेष्यो ऽसाव् इति चिन्तयन्
tāṃ dadau na tu kṛṣṇāya rukmī dveṣānmahābalaḥ
yācamānāya kaṃsasya preṣyo 'sāv iti cintayan
- 17
चैद्यस्यार्थे सुनीथस्य जरासंधस्तु भूमिपः
वरयामास तां राजा भीष्मकं भीमविक्रमम्
caidyasyārthe sunīthasya jarāsaṃdhastu bhūmipaḥ
varayāmāsa tāṃ rājā bhīṣmakaṃ bhīmavikramam
- 18
चेदिराजस्य हि वसोर् आसीत्पुत्रो बृहद्रथः
मगधेषु पुरा येन निर्मितं तद्गिरिव्रजम्
cedirājasya hi vasor āsītputro bṛhadrathaḥ
magadheṣu purā yena nirmitaṃ tadgirivrajam
- 19
तस्यान्ववाये जज्ञे ऽथ जरासंधो महाबलः
वसोर् एव तदा वंशे दमघोषो ऽपि चेदिराट्
tasyānvavāye jajñe 'tha jarāsaṃdho mahābalaḥ
vasor eva tadā vaṃśe damaghoṣo 'pi cedirāṭ
- 20
दमघोषस्य पुत्रास्तु पञ्च भीमपराक्रमाः
भगिन्यां वसुदेवस्य श्रुतश्रवसि जज्ञिरे
damaghoṣasya putrāstu pañca bhīmaparākramāḥ
bhaginyāṃ vasudevasya śrutaśravasi jajñire
- 21
शिशुपालो दशग्रीवो रैभ्यो ऽथोपदिशो बली
सर्वास्त्रकुशला वीरा वीर्यवन्तो महाबलाः
śiśupālo daśagrīvo raibhyo 'thopadiśo balī
sarvāstrakuśalā vīrā vīryavanto mahābalāḥ
- 22
ज्ञातेः समानवंशस्य सुनीथं प्रददौ सुतम्
जरासंधः स्वसुतवद्ददर्शैनं जुगोप च
jñāteḥ samānavaṃśasya sunīthaṃ pradadau sutam
jarāsaṃdhaḥ svasutavaddadarśainaṃ jugopa ca
- 23
जरासंधं पुरस्कृत्य वृष्णिशत्रुं महाबलम्
कृतान्य् आगांसि चैद्येन वृष्णीनां तत्प्रियैषिणा
jarāsaṃdhaṃ puraskṛtya vṛṣṇiśatruṃ mahābalam
kṛtāny āgāṃsi caidyena vṛṣṇīnāṃ tatpriyaiṣiṇā
- 24
जामाता त्व् अभवत्तस्य कंसस्तस्मिन्हते युधि
कृष्णार्थं वैरमभवज्जरासंधस्य वृष्णिभिः
jāmātā tv abhavattasya kaṃsastasminhate yudhi
kṛṣṇārthaṃ vairamabhavajjarāsaṃdhasya vṛṣṇibhiḥ
- 25
भीष्मकं वरयामास सुनीथार्थे ऽथ रुक्मिणीम्
तां ददौ भीष्मकश्चापि शिशुपालाय वीर्यवान्
bhīṣmakaṃ varayāmāsa sunīthārthe 'tha rukmiṇīm
tāṃ dadau bhīṣmakaścāpi śiśupālāya vīryavān
- 26
ततश्चैद्यम् उपादाय जरासंधो नराधिपः
ययौ विदर्भान्सहितो दन्तवक्त्रेण यायिना
tataścaidyam upādāya jarāsaṃdho narādhipaḥ
yayau vidarbhānsahito dantavaktreṇa yāyinā
- 27
अनुयातश्च पौण्ड्रेण वासुदेवेन धीमता
अङ्गवङ्गकलिङ्गानाम् ईश्वरः स महाबलः
anuyātaśca pauṇḍreṇa vāsudevena dhīmatā
aṅgavaṅgakaliṅgānām īśvaraḥ sa mahābalaḥ
- 28
मानयिष्यंश्च तान्रुक्मी प्रत्युद्गम्य नराधिपान्
परया पूजयोपेतान् आनिनाय पुरीं प्रति
mānayiṣyaṃśca tānrukmī pratyudgamya narādhipān
parayā pūjayopetān ānināya purīṃ prati
- 29
पितृष्वसुः प्रियार्थं च रामकृष्णाव् उभाव् अपि
प्रययुर्वृष्णयश्चान्ये रथैस्तत्र बलान्विताः
pitṛṣvasuḥ priyārthaṃ ca rāmakṛṣṇāv ubhāv api
prayayurvṛṣṇayaścānye rathaistatra balānvitāḥ
- 30
क्रथकैशिकभर्ता तान्प्रतिगृह्य यथाविधि
पूजयामास पूजार्हान्न्यवसन्त बहिश्च ते
krathakaiśikabhartā tānpratigṛhya yathāvidhi
pūjayāmāsa pūjārhānnyavasanta bahiśca te

