58 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
अथ तौ जातहर्षौ तु वसुदेवसुताव् उभौ
तत्तालवनम् उत्सृज्य भूयो भाण्डीरं आगतौ
vaiśaṃpāyana uvāca
atha tau jātaharṣau tu vasudevasutāv ubhau
tattālavanam utsṛjya bhūyo bhāṇḍīraṃ āgatau
- 2
चारयन्तौ विवृद्धानि गोधनानि शुभाननौ
स्फीतसस्यप्ररूढानि वीक्षमाणौ वनानि च
cārayantau vivṛddhāni godhanāni śubhānanau
sphītasasyaprarūḍhāni vīkṣamāṇau vanāni ca
- 3
क्ष्वेडयन्तौ प्रगायन्तौ प्रचिन्वन्तौ च पादपान्
नामभिर्व्याहरन्तौ च सवत्सा गाः परंतपौ
kṣveḍayantau pragāyantau pracinvantau ca pādapān
nāmabhirvyāharantau ca savatsā gāḥ paraṃtapau
- 4
निर्योगपाशैर् आसक्तौ स्कन्धाभ्याम्शुभलक्षणौ
वनमालाकृतोरस्कौ बालशृङ्गाव् इवर्षभौ
niryogapāśair āsaktau skandhābhyāmśubhalakṣaṇau
vanamālākṛtoraskau bālaśṛṅgāv ivarṣabhau
- 5
सुवर्णाञ्जनवर्णाभाव् अन्योन्यसदृशाम्बरौ
महेन्द्रायुधसंसक्तौ शुक्लकृष्णाव् इवाम्बुदौ
suvarṇāñjanavarṇābhāv anyonyasadṛśāmbarau
mahendrāyudhasaṃsaktau śuklakṛṣṇāv ivāmbudau
- 6
कुशाग्रकुसुमानां च कर्णपूरमनोरमौ
वनमार्गेषु कुर्वाणौ वन्यवेषधराव् उभौ
kuśāgrakusumānāṃ ca karṇapūramanoramau
vanamārgeṣu kurvāṇau vanyaveṣadharāv ubhau
- 7
गोवर्धनस्यानुचरौ वने सानुचरौ च तौ
चेरतुर्लोकसिद्धाभिः क्रीडाभिर् अपराजितौ
govardhanasyānucarau vane sānucarau ca tau
ceraturlokasiddhābhiḥ krīḍābhir aparājitau
- 8
ताव् एनं मानुषीं दीक्षां वहन्तौ सुरपूजितौ
तज्जातिगुणयुक्ताभिः क्रीडाभिश्चेरतुर्वनम्
tāv enaṃ mānuṣīṃ dīkṣāṃ vahantau surapūjitau
tajjātiguṇayuktābhiḥ krīḍābhiśceraturvanam
- 9
तौ तु भाण्डीरम् उचिते काले क्रीडानुवर्तिनौ
प्राप्तौ परमशाखाढ्यं न्यग्रोधं शाखिनां वरम्
tau tu bhāṇḍīram ucite kāle krīḍānuvartinau
prāptau paramaśākhāḍhyaṃ nyagrodhaṃ śākhināṃ varam
- 10
तत्र स्पन्दोलिकाभिश्च युद्धमार्गैश्च दंशितौ
अश्मभिः क्षेपणीयैश्च तौ व्यायामम् अकुर्वताम्
tatra spandolikābhiśca yuddhamārgaiśca daṃśitau
aśmabhiḥ kṣepaṇīyaiśca tau vyāyāmam akurvatām
- 11
युद्धमार्गैश्च विविधैर्गोपालैः सहिताव् उभौ
मुदितौ सिंहविक्रान्तौ यथाकामं विचेरतुः
yuddhamārgaiśca vividhairgopālaiḥ sahitāv ubhau
muditau siṃhavikrāntau yathākāmaṃ viceratuḥ
- 12
तयो रमयतोर् एवं तल्लिप्सुर् असुरोत्तमः
प्रलम्बो ऽभ्यागमत्तेषां छिद्रान्वेषी तयोस्तदा
tayo ramayator evaṃ tallipsur asurottamaḥ
pralambo 'bhyāgamatteṣāṃ chidrānveṣī tayostadā
- 13
गोपालवेषम् आस्थाय वन्यपुष्पविभूषितः
लोभयानः स तौ वीरौ हास्यैः क्रीडनकैस्तथा
gopālaveṣam āsthāya vanyapuṣpavibhūṣitaḥ
lobhayānaḥ sa tau vīrau hāsyaiḥ krīḍanakaistathā
- 14
सो ऽवगाहत निःशङ्कस्तेषां मध्यम् अमानुषः
मानुषं वपुर् आस्थाय प्रलम्बो दानवोत्तमः
so 'vagāhata niḥśaṅkasteṣāṃ madhyam amānuṣaḥ
mānuṣaṃ vapur āsthāya pralambo dānavottamaḥ
- 15
प्रक्रीडिताश्च ते सर्वे सह तेनामरारिणा
गोपालवपुषं गोपा मन्यमानाः स्वबान्धवम्
prakrīḍitāśca te sarve saha tenāmarāriṇā
gopālavapuṣaṃ gopā manyamānāḥ svabāndhavam
- 16
स तु छिद्रान्तरप्रेप्सुः प्रलम्बो गोपतां गतः
दृष्टिं परिदधे कृष्णे रौहिणेये च दारुणाम्
sa tu chidrāntaraprepsuḥ pralambo gopatāṃ gataḥ
dṛṣṭiṃ paridadhe kṛṣṇe rauhiṇeye ca dāruṇām
- 17
अविषह्यं ततो मत्वा कृष्णम् अद्भुतविक्रमम्
रौहिणेयवधे यत्नम् अकरोद्दानवोत्तमः
aviṣahyaṃ tato matvā kṛṣṇam adbhutavikramam
rauhiṇeyavadhe yatnam akaroddānavottamaḥ
- 18
हरिणाक्रीडनं नाम बालक्रीडनकं ततः
प्रक्रीडिताश्च ते सर्वे द्वौ द्वौ युगपद् उत्पतन्
hariṇākrīḍanaṃ nāma bālakrīḍanakaṃ tataḥ
prakrīḍitāśca te sarve dvau dvau yugapad utpatan
- 19
कृष्णः श्रीदामसहितः पुप्लुवे गोपसूनुना
संकर्षणस्तु प्लुतवान्प्रलम्बेन सहानघः
kṛṣṇaḥ śrīdāmasahitaḥ pupluve gopasūnunā
saṃkarṣaṇastu plutavānpralambena sahānaghaḥ
- 20
गोपालास्त्व् अपरे द्वंद्वं गोपालैर् अपरैः सह
प्रद्रुता लङ्घयन्तो वै ते ऽन्योन्यं लघुविक्रमाः
gopālāstv apare dvaṃdvaṃ gopālair aparaiḥ saha
pradrutā laṅghayanto vai te 'nyonyaṃ laghuvikramāḥ
- 21
श्रीदामम् अजयत्कृष्णः प्रलम्बं रोहिणीसुतः
गोपालैः कृष्णपक्षीयैर्गोपालास्त्व् अपरे जिताः
śrīdāmam ajayatkṛṣṇaḥ pralambaṃ rohiṇīsutaḥ
gopālaiḥ kṛṣṇapakṣīyairgopālāstv apare jitāḥ
- 22
ते वाहयन्तस्त्व् अन्योन्यम्संहर्षात्सहसा द्रुताः
भाण्डीरस्कन्धम् उद्दिश्य मर्यादां पुनर् आगमन्
te vāhayantastv anyonyamsaṃharṣātsahasā drutāḥ
bhāṇḍīraskandham uddiśya maryādāṃ punar āgaman
- 23
संकर्षणं तु स्कन्धेन शीघ्रम् उत्क्षिप्य दानवः
द्रुतं जगाम विमुखः सचन्द्र इव तोयदः
saṃkarṣaṇaṃ tu skandhena śīghram utkṣipya dānavaḥ
drutaṃ jagāma vimukhaḥ sacandra iva toyadaḥ
- 24
स भारम् असहंस्तस्य रौहिणेयस्य धीमतः
ववृधे सुमहाकायश्चन्द्राक्रान्त इवाम्बुदः
sa bhāram asahaṃstasya rauhiṇeyasya dhīmataḥ
vavṛdhe sumahākāyaścandrākrānta ivāmbudaḥ
- 25
स भाण्डीरवटप्रख्यं दग्धाञ्जनगिरिप्रभम्
स्वं वपुर्दर्शयामास प्रलम्बो दानवोत्तमः
sa bhāṇḍīravaṭaprakhyaṃ dagdhāñjanagiriprabham
svaṃ vapurdarśayāmāsa pralambo dānavottamaḥ
- 26
पञ्चस्तबकयुक्तेन मुकुटेनार्कवर्चसा
दीप्यमानाननो दैत्यः सूर्याक्रान्त इवाम्बुदः
pañcastabakayuktena mukuṭenārkavarcasā
dīpyamānānano daityaḥ sūryākrānta ivāmbudaḥ
- 27
महाननो महाग्रीवः सुमहान् अन्तकोपमः
रौद्रः शकटचक्राक्षो नामयंश्चरणैः क्षितिम्
mahānano mahāgrīvaḥ sumahān antakopamaḥ
raudraḥ śakaṭacakrākṣo nāmayaṃścaraṇaiḥ kṣitim
- 28
स्रग्दामलम्बाभरणः प्रलम्बाम्बरभूषणः
धीरः प्रलम्बः प्रययौ तोयलम्ब इवाम्बुदः
sragdāmalambābharaṇaḥ pralambāmbarabhūṣaṇaḥ
dhīraḥ pralambaḥ prayayau toyalamba ivāmbudaḥ
- 29
स जहारैव वेगेन रौहिणेयं महासुरः
सागरोपप्लवगतं कृत्स्नं लोकम् इवान्तकः
sa jahāraiva vegena rauhiṇeyaṃ mahāsuraḥ
sāgaropaplavagataṃ kṛtsnaṃ lokam ivāntakaḥ
- 30
ह्रियमाणः प्रलम्बेन स तु संकर्षणो युवा
उह्यमान इवैकेन कालमेघेन चन्द्रमाः
hriyamāṇaḥ pralambena sa tu saṃkarṣaṇo yuvā
uhyamāna ivaikena kālameghena candramāḥ

