60 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
एवम् अस्त्व् इति संहृष्टः शक्रस्त्रिदशवर्धनः
संदिदेशाग्रतः सोमं युद्धाय शिशिरायुधम्
vaiśaṃpāyana uvāca
evam astv iti saṃhṛṣṭaḥ śakrastridaśavardhanaḥ
saṃdideśāgrataḥ somaṃ yuddhāya śiśirāyudham
- 2
गच्छ सोम सहायत्वं कुरु पाशधरस्य वै
असुराणां विनाशाय जयार्थं च दिवौकसाम्
gaccha soma sahāyatvaṃ kuru pāśadharasya vai
asurāṇāṃ vināśāya jayārthaṃ ca divaukasām
- 3
त्वम् अप्रतिमवीर्यश्च ज्योतिषां चेश्वरेश्वरः
त्वन्मयं सर्वलोकानां रसं रसविदो विदुः
tvam apratimavīryaśca jyotiṣāṃ ceśvareśvaraḥ
tvanmayaṃ sarvalokānāṃ rasaṃ rasavido viduḥ
- 4
क्षयवृद्धिस्तव व्यक्ता सागरे खे च मण्डले
परिवर्तस्य् अहोरात्रं कालं जगति योजयन्
kṣayavṛddhistava vyaktā sāgare khe ca maṇḍale
parivartasy ahorātraṃ kālaṃ jagati yojayan
- 5
लोकच्छायामयं लक्ष्म तवाङ्के शशसंस्थितम्
न विदुः सोम देवाश्च ये च नक्षत्रयोगिनः
lokacchāyāmayaṃ lakṣma tavāṅke śaśasaṃsthitam
na viduḥ soma devāśca ye ca nakṣatrayoginaḥ
- 6
त्वम् आदित्यपथाद् ऊर्ध्वं ज्योतिषां चोपरि स्थितः
तमः प्रोत्सार्य वपुषा भासयस्य् अखिलं जगत्
tvam ādityapathād ūrdhvaṃ jyotiṣāṃ copari sthitaḥ
tamaḥ protsārya vapuṣā bhāsayasy akhilaṃ jagat
- 7
श्वेतभानुर्हिमतनुर्ज्योतिषाम् अधिपः शशी
अब्दकृत्कालयोगात्मा ईज्यो यज्ञरसो ऽव्ययः
śvetabhānurhimatanurjyotiṣām adhipaḥ śaśī
abdakṛtkālayogātmā ījyo yajñaraso 'vyayaḥ
- 8
ओषधीशः क्रियायोनिर् अब्जयोनिर् अनुष्णभाक्
शीतांशुर् अमृताधारश्चपलः श्वेतवाहनः
oṣadhīśaḥ kriyāyonir abjayonir anuṣṇabhāk
śītāṃśur amṛtādhāraścapalaḥ śvetavāhanaḥ
- 9
त्वं कान्तिः कान्तवपुषां त्वं सोमः सोमवृत्तिनाम्
सौम्यस्त्वं सर्वभूतानां तिमिरघ्नस्त्वम् ऋक्षराट्
tvaṃ kāntiḥ kāntavapuṣāṃ tvaṃ somaḥ somavṛttinām
saumyastvaṃ sarvabhūtānāṃ timiraghnastvam ṛkṣarāṭ
- 10
तद्गच्छ त्वं सहानेन वरुणेन वरूथिना
शमयस्वासुरीं मायां यया दह्याम संयुगे
tadgaccha tvaṃ sahānena varuṇena varūthinā
śamayasvāsurīṃ māyāṃ yayā dahyāma saṃyuge
- 11
यन्मा वदसि युद्धार्थे देवराज वरप्रद
एष वर्षामि शिशिरं दैत्यमायापकर्षणम्
yanmā vadasi yuddhārthe devarāja varaprada
eṣa varṣāmi śiśiraṃ daityamāyāpakarṣaṇam
- 12
एतान्मच्छीतनिर्दग्धान्पश्यस्व हिमवेष्टितान्
विमायान्विमदांश्चैव दैत्यसंघान्महाहवे
etānmacchītanirdagdhānpaśyasva himaveṣṭitān
vimāyānvimadāṃścaiva daityasaṃghānmahāhave
- 13
ततो हिमकरोत्सृष्टाः सबाष्पा हिमवृष्टयः
वेष्टयन्ति स्म तान्घोरान्दैत्यान्मेघगणा इव
tato himakarotsṛṣṭāḥ sabāṣpā himavṛṣṭayaḥ
veṣṭayanti sma tānghorāndaityānmeghagaṇā iva
- 14
तौ पाशशुक्लांशुधरौ वरुणेन्दू महारणे
जघ्नतुर्हिमपातैश्च पाशपातैश्च दानवान्
tau pāśaśuklāṃśudharau varuṇendū mahāraṇe
jaghnaturhimapātaiśca pāśapātaiśca dānavān
- 15
द्वाव् अम्बुनाथौ समरे तौ पाशहिमयोधिनौ
मृधे चेरतुर् अम्भोभिः क्षुब्धाव् इव महार्णवौ
dvāv ambunāthau samare tau pāśahimayodhinau
mṛdhe ceratur ambhobhiḥ kṣubdhāv iva mahārṇavau
- 16
ताभ्याम् आप्लावितं सैन्यं तद्दानवम् अदृश्यत
जगत्संवर्तकाम्भोदैः प्रवृत्तैर् इव संवृतम्
tābhyām āplāvitaṃ sainyaṃ taddānavam adṛśyata
jagatsaṃvartakāmbhodaiḥ pravṛttair iva saṃvṛtam
- 17
ताव् उद्यतांशुपाशौ तु शशाङ्कवरुणाव् उभौ
तां मायां शमयामास्तां देवौ दैतेयनिर्मिताम्
tāv udyatāṃśupāśau tu śaśāṅkavaruṇāv ubhau
tāṃ māyāṃ śamayāmāstāṃ devau daiteyanirmitām
- 18
शीतांशुजलनिर्दग्धाः पाशैश्च प्रसिता मृधे
न शेकुश्चलितुं दैत्या विशिरस्का इवाद्रयः
śītāṃśujalanirdagdhāḥ pāśaiśca prasitā mṛdhe
na śekuścalituṃ daityā viśiraskā ivādrayaḥ
- 19
शीतांशुनिहतास्ते तु पेतुर्दैत्या हिमार्दिताः
हिमप्लावितसर्वाङ्गा निरुष्माण इवाग्नयः
śītāṃśunihatāste tu peturdaityā himārditāḥ
himaplāvitasarvāṅgā niruṣmāṇa ivāgnayaḥ
- 20
तेषां तु दिवि दैत्यानां विपरीतप्रभाणि ह
विमानानि विचित्राणि प्रपतन्त्य् उत्पतन्ति च
teṣāṃ tu divi daityānāṃ viparītaprabhāṇi ha
vimānāni vicitrāṇi prapatanty utpatanti ca
- 21
तान्पाशहस्तग्रथितांश्छादिताञ्शीतरश्मिभिः
मयो ददर्श मायावी दानवान्दिवि दानवः
tānpāśahastagrathitāṃśchāditāñśītaraśmibhiḥ
mayo dadarśa māyāvī dānavāndivi dānavaḥ
- 22
स शिलाजालविततां गण्डशैलाट्टहासिनीम्
पादपोत्कटकूटाग्रां कन्दराकीर्णकाननाम्
sa śilājālavitatāṃ gaṇḍaśailāṭṭahāsinīm
pādapotkaṭakūṭāgrāṃ kandarākīrṇakānanām
- 23
सिंहव्याघ्रगजाकीर्णां नदन्तीं द्विपयूथपैः
ईहामृगगणाकीर्णां पवनाघूर्णितद्रुमाम्
siṃhavyāghragajākīrṇāṃ nadantīṃ dvipayūthapaiḥ
īhāmṛgagaṇākīrṇāṃ pavanāghūrṇitadrumām
- 24
निर्मितां स्वेन पुत्रेण क्रौञ्चेन दिवि कामगाम्
प्रथितां पार्वतीं मायां ससृजे स समन्ततः
nirmitāṃ svena putreṇa krauñcena divi kāmagām
prathitāṃ pārvatīṃ māyāṃ sasṛje sa samantataḥ
- 25
साश्मशब्दैः शिलावर्षैः प्रपतद्भिश्च पादपैः
निजघ्ने देवसंघांस्तान्दानवांश्चाप्य् अजीवयत्
sāśmaśabdaiḥ śilāvarṣaiḥ prapatadbhiśca pādapaiḥ
nijaghne devasaṃghāṃstāndānavāṃścāpy ajīvayat
- 26
नैशाकरी वारुणी च माये ऽन्तर्दधतुस्ततः
अश्मभिश्चायसघनैः किरद्देवगणान्रणे
naiśākarī vāruṇī ca māye 'ntardadhatustataḥ
aśmabhiścāyasaghanaiḥ kiraddevagaṇānraṇe
- 27
साश्मसंघातविषमा द्रुमपर्वतसंकटा
अभवद्द्यौर् असंहार्या पृथिवी पर्वतैर् इव
sāśmasaṃghātaviṣamā drumaparvatasaṃkaṭā
abhavaddyaur asaṃhāryā pṛthivī parvatair iva
- 28
नानाहतो ऽश्मभिः कश्चिच्छिलाभिश्चाप्य् अताडितः
नानिरुद्धो द्रुमगणैर्देवो ऽदृश्यत संयुगे
nānāhato 'śmabhiḥ kaścicchilābhiścāpy atāḍitaḥ
nāniruddho drumagaṇairdevo 'dṛśyata saṃyuge
- 29
तद् असंस्रस्तधनुषं भग्नप्रहरणाविलम्
निष्प्रयत्नं सुरानीकं वर्जयित्वा गदाधरम्
tad asaṃsrastadhanuṣaṃ bhagnapraharaṇāvilam
niṣprayatnaṃ surānīkaṃ varjayitvā gadādharam
- 30
स हि युद्धगतः श्रीमान् ईशो न स्म व्यकम्पत
सहिष्णुत्वाज्जगत्स्वामी न चुक्रोध गदाधरः
sa hi yuddhagataḥ śrīmān īśo na sma vyakampata
sahiṣṇutvājjagatsvāmī na cukrodha gadādharaḥ

