37 shlokas
- 1
वैशम्पायन उवाच
बुधस्य तु महाराज विद्वान्पुत्रः पुरूरवाः
तेजस्वी दानशीलश्च यज्वा विपुलदक्षिणः
vaiśampāyana uvāca
budhasya tu mahārāja vidvānputraḥ purūravāḥ
tejasvī dānaśīlaśca yajvā vipuladakṣiṇaḥ
- 2
ब्रह्मवादी पराक्रान्तः शत्रुभिर्युधि दुर्जयः
आहर्ता चाग्निहोत्रस्य यज्ञानां च दिवो महीम्
brahmavādī parākrāntaḥ śatrubhiryudhi durjayaḥ
āhartā cāgnihotrasya yajñānāṃ ca divo mahīm
- 3
सत्यवादी पुण्यमतिः काम्यः संवृतमैथुनः
अतीव त्रिषु लोकेषु यशसाप्रतिमः सदा
satyavādī puṇyamatiḥ kāmyaḥ saṃvṛtamaithunaḥ
atīva triṣu lokeṣu yaśasāpratimaḥ sadā
- 4
तं ब्रह्मवादिनं क्षान्तं धर्मज्ञं सत्यवादिनम्
उर्वशी वरयामास हित्वा मानं यशस्विनी
taṃ brahmavādinaṃ kṣāntaṃ dharmajñaṃ satyavādinam
urvaśī varayāmāsa hitvā mānaṃ yaśasvinī
- 5
तया सहावसद्राजा दश वर्षाणि पञ्च च
पञ्च षट्सप्त चाष्टौ च दश चाष्टौ च भारत
tayā sahāvasadrājā daśa varṣāṇi pañca ca
pañca ṣaṭsapta cāṣṭau ca daśa cāṣṭau ca bhārata
- 6
वने चैत्ररथे रम्ये तथा मन्दाकिनीतटे
अलकायां विशालायां नन्दने च वनोत्तमे
vane caitrarathe ramye tathā mandākinītaṭe
alakāyāṃ viśālāyāṃ nandane ca vanottame
- 7
उत्तरान्स कुरून्प्राप्य मनोरथफलद्रुमान्
गन्धमादनपादेषु मेरुशृङ्गे तथोत्तरे
uttarānsa kurūnprāpya manorathaphaladrumān
gandhamādanapādeṣu meruśṛṅge tathottare
- 8
एतेषु वनमुख्येषु सुरैर् आचरितेषु च
उर्वश्या सहितो राजा रेमे परमया मुदा
eteṣu vanamukhyeṣu surair ācariteṣu ca
urvaśyā sahito rājā reme paramayā mudā
- 9
देशे पुण्यतमे चैव महर्षिभिर् अभिष्टुते
राज्यं स कारयामास प्रयागे पृथिवीपतिः
deśe puṇyatame caiva maharṣibhir abhiṣṭute
rājyaṃ sa kārayāmāsa prayāge pṛthivīpatiḥ
- 10
तस्य पुत्रा बभूवुस्ते षड् इन्द्रोपमतेजसः
दिवि जाता महात्मान आयुर्धीमान् अमावसुः
दृढायुश्च वनायुश्च शतायुश्चोर्वशीसुताः
tasya putrā babhūvuste ṣaḍ indropamatejasaḥ
divi jātā mahātmāna āyurdhīmān amāvasuḥ
dṛḍhāyuśca vanāyuśca śatāyuścorvaśīsutāḥ
- 11
आयोः पुत्रास्तथा पञ्च सर्वे वीरा महारथाः
नहुषः प्रथमं जज्ञे वृद्धशर्मा ततः परम्
दम्भो रजिर् अनेनाश्च त्रिषु लोकेषु विश्रुताः
āyoḥ putrāstathā pañca sarve vīrā mahārathāḥ
nahuṣaḥ prathamaṃ jajñe vṛddhaśarmā tataḥ param
dambho rajir anenāśca triṣu lokeṣu viśrutāḥ
- 12
रजिः पुत्रशतानीह जनयामास पञ्च वै
राजेयम् इति विख्यातं क्षत्रम् इन्द्रभयावहम्
rajiḥ putraśatānīha janayāmāsa pañca vai
rājeyam iti vikhyātaṃ kṣatram indrabhayāvaham
- 13
यत्र देवासुरे युद्धे समुपोढे सुदारुणे
देवाश्चैवासुराश्चैव पितामहम् अथाब्रुवन्
yatra devāsure yuddhe samupoḍhe sudāruṇe
devāścaivāsurāścaiva pitāmaham athābruvan
- 14
आवयोर्भगवन्युद्धे विजेता को भविष्यति
ब्रूहि नः सर्वभूतेश श्रोतुम् इच्छामहे वचः
āvayorbhagavanyuddhe vijetā ko bhaviṣyati
brūhi naḥ sarvabhūteśa śrotum icchāmahe vacaḥ
- 15
ब्रह्मोवाच
येषाम् अर्थाय संग्रामे रजिर् आत्तायुधः प्रभुः
योत्स्यते ते विजेष्यन्ति त्रींल्लोकान्नात्र संशयः
brahmovāca
yeṣām arthāya saṃgrāme rajir āttāyudhaḥ prabhuḥ
yotsyate te vijeṣyanti trīṃllokānnātra saṃśayaḥ
- 16
यतो रजिर्धृतिस्तत्र श्रीश्च तत्र यतो धृतिः
यतो धृतिश्च श्रीश्चैव धर्मस्तत्र जयस्तथा
yato rajirdhṛtistatra śrīśca tatra yato dhṛtiḥ
yato dhṛtiśca śrīścaiva dharmastatra jayastathā
- 17
ते देवा दानवाः प्रीता देवेनोक्ता रजेर्जये
अभ्ययुर्जयम् इच्छन्तो वृण्वाना भरतर्षभ
te devā dānavāḥ prītā devenoktā rajerjaye
abhyayurjayam icchanto vṛṇvānā bharatarṣabha
- 18
स हि स्वर्भानुदौहित्रः प्रभायां समपद्यत
राजा परमतेजस्वी सोमवंशविवर्धनः
sa hi svarbhānudauhitraḥ prabhāyāṃ samapadyata
rājā paramatejasvī somavaṃśavivardhanaḥ
- 19
ते हृष्टमनसः सर्वे रजिं दैतेयदानवाः
ऊचुर् अस्मज्जयाय त्वं गृहाण वरकार्मुकम्
te hṛṣṭamanasaḥ sarve rajiṃ daiteyadānavāḥ
ūcur asmajjayāya tvaṃ gṛhāṇa varakārmukam
- 20
रजिर् उवाच
यदि देवगणान्सर्वाञ्जित्वा शक्रपुरोगमान्
इन्द्रो भवामि धर्मेण ततो योत्स्यामि संयुगे
rajir uvāca
yadi devagaṇānsarvāñjitvā śakrapurogamān
indro bhavāmi dharmeṇa tato yotsyāmi saṃyuge
- 21
दानवा ऊचुः
अस्माकम् इन्द्रः प्रह्रादो यस्यार्थे विजयामहे
dānavā ūcuḥ
asmākam indraḥ prahrādo yasyārthe vijayāmahe
- 22
अस्मिंस्तु समये राजंस्तिष्ठेथा देवचोदितः
भविष्यसीन्द्रो जित्वैव देवैर् उक्तः स पार्थिवः
जघान दानवान्सर्वान्ये वध्या वज्रपाणिना
asmiṃstu samaye rājaṃstiṣṭhethā devacoditaḥ
bhaviṣyasīndro jitvaiva devair uktaḥ sa pārthivaḥ
jaghāna dānavānsarvānye vadhyā vajrapāṇinā
- 23
स विप्रनष्टां देवानां परमश्रीः श्रियं वशी
निहत्य दानवान्सर्वान् आजहार रजिः प्रभुः
sa vipranaṣṭāṃ devānāṃ paramaśrīḥ śriyaṃ vaśī
nihatya dānavānsarvān ājahāra rajiḥ prabhuḥ
- 24
ततो रजिं महावीर्यं देवैः सह शतक्रतुः
रजिपुत्रो ऽहम् इत्य् उक्त्वा पुनर् एवाब्रवीद्वचः
tato rajiṃ mahāvīryaṃ devaiḥ saha śatakratuḥ
rajiputro 'ham ity uktvā punar evābravīdvacaḥ
- 25
इन्द्रो ऽसि तात भूतानां सर्वेषां नात्र संशयः
यस्याहम् इन्द्रः पुत्रस्ते ख्यातिं यास्यामि कर्मभिः
indro 'si tāta bhūtānāṃ sarveṣāṃ nātra saṃśayaḥ
yasyāham indraḥ putraste khyātiṃ yāsyāmi karmabhiḥ
- 26
स तु शक्रवचः श्रुत्वा वञ्चितस्तेन मायया
तथेत्य् एवाब्रवीद्राजा प्रीयमाणः शतक्रतुम्
sa tu śakravacaḥ śrutvā vañcitastena māyayā
tathety evābravīdrājā prīyamāṇaḥ śatakratum
- 27
तस्मिंस्तु देवैः सदृशो दिवं प्राप्ते महीपतौ
दायाद्यम् इन्द्राद् आजह्रुर् आचारात्तनया रजेः
tasmiṃstu devaiḥ sadṛśo divaṃ prāpte mahīpatau
dāyādyam indrād ājahrur ācārāttanayā rajeḥ
- 28
तानि पुत्रशतान्य् अस्य तद्वै स्थानं शतक्रतोः
समाक्रामन्त बहुधा स्वर्गलोकं त्रिविष्टपम्
tāni putraśatāny asya tadvai sthānaṃ śatakratoḥ
samākrāmanta bahudhā svargalokaṃ triviṣṭapam
- 29
ततो बहुतिथे काले समतीते महाबलः
हृतराज्यो ऽब्रवीच्छक्रो हृतभागो बृहस्पतिम्
tato bahutithe kāle samatīte mahābalaḥ
hṛtarājyo 'bravīcchakro hṛtabhāgo bṛhaspatim
- 30
बदरीफलमात्रं वै पुरोडाशं विधत्स्व मे
ब्रह्मर्षे येन तिष्ठेयं तेजसाप्यायितः सदा
badarīphalamātraṃ vai puroḍāśaṃ vidhatsva me
brahmarṣe yena tiṣṭheyaṃ tejasāpyāyitaḥ sadā

