51 shlokas
- 1
जनमेजय उवाच
एषं विलुलिते लोके मनुष्याः केन पालिताः
निवत्स्यन्ति किमाचाराः किमाहारविहारिणः
janamejaya uvāca
eṣaṃ vilulite loke manuṣyāḥ kena pālitāḥ
nivatsyanti kimācārāḥ kimāhāravihāriṇaḥ
- 2
किंकर्माणः किमीहन्तः किंप्रमाणाः किमायुषः
कां च काष्ठां समासाद्य प्रपत्स्यन्ति कृतं युगम्
kiṃkarmāṇaḥ kimīhantaḥ kiṃpramāṇāḥ kimāyuṣaḥ
kāṃ ca kāṣṭhāṃ samāsādya prapatsyanti kṛtaṃ yugam
- 3
व्यास उवाच
अत ऊर्ध्वं च्युते धर्मे गुणहीनाः प्रजास्ततः
शीलव्यसनम् आसाद्य प्राप्स्यन्ते ह्रासम् आयुषः
vyāsa uvāca
ata ūrdhvaṃ cyute dharme guṇahīnāḥ prajāstataḥ
śīlavyasanam āsādya prāpsyante hrāsam āyuṣaḥ
- 4
आयुर्हान्या बलग्लानिर्बलग्लान्या विवर्णता
वैवर्ण्याद्व्याधिसंपीडा निर्वेदो व्याधिपीडनात्
āyurhānyā balaglānirbalaglānyā vivarṇatā
vaivarṇyādvyādhisaṃpīḍā nirvedo vyādhipīḍanāt
- 5
निर्वेदाद् आत्मसंबोधः संबोधाद्धर्मशीलता
एवं गत्वा परां काष्ठां प्रपत्स्यन्ति कृतं युगम्
nirvedād ātmasaṃbodhaḥ saṃbodhāddharmaśīlatā
evaṃ gatvā parāṃ kāṣṭhāṃ prapatsyanti kṛtaṃ yugam
- 6
उद्देशतो धर्मशीलाः केचिन्मध्यस्थतां गताः
विमर्शशीलाः केचित्तु हेतुवादकुतूहलाः
uddeśato dharmaśīlāḥ kecinmadhyasthatāṃ gatāḥ
vimarśaśīlāḥ kecittu hetuvādakutūhalāḥ
- 7
प्रत्यक्षम् अनुमानं च प्रमाणम् इति निश्चिताः
प्रमाणं किं करिष्यति नेति पण्डितमानिनः
अप्रमाणं करिष्यन्ति वेदोक्तम् अपरे जनाः
pratyakṣam anumānaṃ ca pramāṇam iti niścitāḥ
pramāṇaṃ kiṃ kariṣyati neti paṇḍitamāninaḥ
apramāṇaṃ kariṣyanti vedoktam apare janāḥ
- 8
नास्तिक्यपरमाश्चापि केचिद्धर्मविलोपकाः
भविष्यन्ति नरा मूढा मन्दाः पण्डितमानिनः
nāstikyaparamāścāpi keciddharmavilopakāḥ
bhaviṣyanti narā mūḍhā mandāḥ paṇḍitamāninaḥ
- 9
तदात्वमात्रश्रद्धेयाः शास्त्रज्ञानविमूर्छिताः
दाम्भिकास्ते भविष्यन्ति वादशीलपरायणाः
tadātvamātraśraddheyāḥ śāstrajñānavimūrchitāḥ
dāmbhikāste bhaviṣyanti vādaśīlaparāyaṇāḥ
- 10
तदा विचलिते धर्मे जनाः शेषपुरस्कृताः
शुभान्य् एवाचरिष्यन्ति दानसत्यसमन्विताः
tadā vicalite dharme janāḥ śeṣapuraskṛtāḥ
śubhāny evācariṣyanti dānasatyasamanvitāḥ
- 11
सर्वभक्षो ह्य् असंगुप्तो निर्गुणो निरपत्रपः
भविष्यति तदा लोकस्तत्कषायस्य लक्षणम्
sarvabhakṣo hy asaṃgupto nirguṇo nirapatrapaḥ
bhaviṣyati tadā lokastatkaṣāyasya lakṣaṇam
- 12
विप्राणां शाश्वतीं वृत्तिं यदा वर्णावरो जनः
अभिपत्स्यति वृत्त्यर्थं तत्कषायस्य लक्षणम्
viprāṇāṃ śāśvatīṃ vṛttiṃ yadā varṇāvaro janaḥ
abhipatsyati vṛttyarthaṃ tatkaṣāyasya lakṣaṇam
- 13
कषायोपप्लवे काले ज्ञानविद्याप्रणाशने
सिद्धिम् अल्पेन कालेन यास्यन्ति निरुपस्कृताः
kaṣāyopaplave kāle jñānavidyāpraṇāśane
siddhim alpena kālena yāsyanti nirupaskṛtāḥ
- 14
महायुद्धं महानादं महावर्षं महाभयम्
भविष्यति युगे क्षीणे तत्कषायस्य लक्षणम्
mahāyuddhaṃ mahānādaṃ mahāvarṣaṃ mahābhayam
bhaviṣyati yuge kṣīṇe tatkaṣāyasya lakṣaṇam
- 15
विप्ररूपाणि रक्षांसि राजानः कर्णवेदिनः
पृथिवीम् उपभोक्ष्यन्ति युगान्ते प्रत्युपस्थिते
viprarūpāṇi rakṣāṃsi rājānaḥ karṇavedinaḥ
pṛthivīm upabhokṣyanti yugānte pratyupasthite
- 16
निःस्वाध्यायवषट्कारा मुनयश्चाभिमानिनः
क्रव्यादा ब्रह्मरूपेण सर्वभक्षा वृथाव्रताः
niḥsvādhyāyavaṣaṭkārā munayaścābhimāninaḥ
kravyādā brahmarūpeṇa sarvabhakṣā vṛthāvratāḥ
- 17
मूर्खाः स्वार्थपरा लुब्धाः क्षुद्राः क्षुद्रपरिच्छदाः
व्यवहारोपवृत्ताश्च च्युता धर्माच्च शाश्वतात्
mūrkhāḥ svārthaparā lubdhāḥ kṣudrāḥ kṣudraparicchadāḥ
vyavahāropavṛttāśca cyutā dharmācca śāśvatāt
- 18
हर्तारः पररत्नानां परदारप्रधर्षकाः
कामात्मानो दुरात्मानः सोपधाः प्रियसाहसाः
hartāraḥ pararatnānāṃ paradārapradharṣakāḥ
kāmātmāno durātmānaḥ sopadhāḥ priyasāhasāḥ
- 19
तेषु प्रभवमानेषु तुल्यशीलेषु सर्वतः
अभाविनो भविष्यन्ति मुनयो बहुरूपिणः
teṣu prabhavamāneṣu tulyaśīleṣu sarvataḥ
abhāvino bhaviṣyanti munayo bahurūpiṇaḥ
- 20
उत्पन्ना ये कृतयुगे प्रधानपुरुषाश्रयाः
कथायोगेन तान्सर्वान्पूजयिष्यन्ति मानवाः
utpannā ye kṛtayuge pradhānapuruṣāśrayāḥ
kathāyogena tānsarvānpūjayiṣyanti mānavāḥ
- 21
सस्यचोरा भविष्यन्ति तथा चैलापहारिणः
भक्ष्यभोज्यहराश्चैव भाण्डानां चैव हारिणः
sasyacorā bhaviṣyanti tathā cailāpahāriṇaḥ
bhakṣyabhojyaharāścaiva bhāṇḍānāṃ caiva hāriṇaḥ
- 22
चोराश्चोरस्य हर्तारो हन्ता हर्तुर्भविष्यति
चोराश्चोरक्षये चापि कृते क्षेमं भविष्यति
corāścorasya hartāro hantā harturbhaviṣyati
corāścorakṣaye cāpi kṛte kṣemaṃ bhaviṣyati
- 23
निःसारे क्षुभिते लोके निष्क्रिये व्यन्तरे स्थिते
नराः श्रयिष्यन्ति वनं करभारप्रपीडिताः
niḥsāre kṣubhite loke niṣkriye vyantare sthite
narāḥ śrayiṣyanti vanaṃ karabhāraprapīḍitāḥ
- 24
यज्ञकर्मण्य् उपरते रक्षांसि श्वापदानि च
कोटिमूषकसर्पाश्च धर्षयिष्यन्ति मानवान्
yajñakarmaṇy uparate rakṣāṃsi śvāpadāni ca
koṭimūṣakasarpāśca dharṣayiṣyanti mānavān
- 25
क्षेमं सुभिक्षम् आरोग्यं सामग्र्यम् अथ बन्धुभिः
उद्देशेन नरश्रेष्ठ भविष्यन्ति युगक्षये
kṣemaṃ subhikṣam ārogyaṃ sāmagryam atha bandhubhiḥ
uddeśena naraśreṣṭha bhaviṣyanti yugakṣaye
- 26
स्वयंपालाः स्वयंचोरा युगसंभारसंभृताः
मण्डलैः प्रभविष्यन्ति देशे देशे पृथक्पृथक्
svayaṃpālāḥ svayaṃcorā yugasaṃbhārasaṃbhṛtāḥ
maṇḍalaiḥ prabhaviṣyanti deśe deśe pṛthakpṛthak
- 27
स्वदेशेभ्यः परिभ्रष्टा निःसाराः सह बन्धुभिः
नरास्तदा भविष्यन्ति सर्वे कालप्रतीक्षिणः
svadeśebhyaḥ paribhraṣṭā niḥsārāḥ saha bandhubhiḥ
narāstadā bhaviṣyanti sarve kālapratīkṣiṇaḥ
- 28
तदा स्कन्धे समादाय कुमारान्प्रद्रुता भयात्
कौशिकीं संश्रयिष्यन्ति नराः क्षुद्भयपीडिताः
tadā skandhe samādāya kumārānpradrutā bhayāt
kauśikīṃ saṃśrayiṣyanti narāḥ kṣudbhayapīḍitāḥ
- 29
अङ्गान्वङ्गान्कलिङ्गांश्च काश्मीरान् अथ मेकलान्
ऋषिकान्तगिरिद्रोणीः संश्रयिष्यन्ति मानवाः
aṅgānvaṅgānkaliṅgāṃśca kāśmīrān atha mekalān
ṛṣikāntagiridroṇīḥ saṃśrayiṣyanti mānavāḥ
- 30
कृत्स्नं च हिमवत्पार्श्वं कूलं च लवणाम्भसः
अरण्यानि च वत्स्यन्ति नरा म्लेच्छगणैः सह
kṛtsnaṃ ca himavatpārśvaṃ kūlaṃ ca lavaṇāmbhasaḥ
araṇyāni ca vatsyanti narā mlecchagaṇaiḥ saha

