40 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
स कृष्णस्तत्र बलवान्रौहिणेयेन संगतः
मथुरां यादवाधीनां पुरीं तां सुखम् आवसत्
vaiśaṃpāyana uvāca
sa kṛṣṇastatra balavānrauhiṇeyena saṃgataḥ
mathurāṃ yādavādhīnāṃ purīṃ tāṃ sukham āvasat
- 2
प्राप्तयौवनदेहस्तु युक्तो राजश्रिया ज्वलन्
चकार मथुरां वीरः स रत्नाकरभूषणाम्
prāptayauvanadehastu yukto rājaśriyā jvalan
cakāra mathurāṃ vīraḥ sa ratnākarabhūṣaṇām
- 3
कस्यचित्त्व् अथ कालस्य सहितौ रामकेशवौ
गुरुं संदीपनिं काश्यम् अवन्तिपुरवासिनम्
धनुर्वेदचिकीर्षार्थम् उभौ ताव् अभिजग्मतुः
kasyacittv atha kālasya sahitau rāmakeśavau
guruṃ saṃdīpaniṃ kāśyam avantipuravāsinam
dhanurvedacikīrṣārtham ubhau tāv abhijagmatuḥ
- 4
निवेद्य गोत्रं स्वाध्यायम् आचारेणाभ्यलंकृतौ
शुश्रूषू निरहंकाराव् उभौ रामजनार्दनौ
प्रतिजग्राह तौ काश्यो विद्याः प्रादाच्च केवलाः
nivedya gotraṃ svādhyāyam ācāreṇābhyalaṃkṛtau
śuśrūṣū nirahaṃkārāv ubhau rāmajanārdanau
pratijagrāha tau kāśyo vidyāḥ prādācca kevalāḥ
- 5
तौ च श्रुतिधरौ वीरौ यथावत्प्रतिपद्यताम्
अहोरात्रैश्चतुःषष्ट्या साङ्गं वेदम् अधीयताम्
tau ca śrutidharau vīrau yathāvatpratipadyatām
ahorātraiścatuḥṣaṣṭyā sāṅgaṃ vedam adhīyatām
- 6
चतुष्पादे धनुर्वेदे चास्त्रग्रामे ससंग्रहे
अचिरेणैव कालेन गुरुस्ताव् अभ्यशिक्षयत्
catuṣpāde dhanurvede cāstragrāme sasaṃgrahe
acireṇaiva kālena gurustāv abhyaśikṣayat
- 7
अतीवमानुषीं मेधां तयोश्चिन्त्य गुरुस्तदा
मेने ताव् आगतौ देवाव् उभौ चन्द्रदिवाकरौ
atīvamānuṣīṃ medhāṃ tayościntya gurustadā
mene tāv āgatau devāv ubhau candradivākarau
- 8
ददर्श च महात्मानाव् उभौ ताव् अपि पर्वसु
पूजयन्तौ महादेवं साक्षात्त्र्यक्षम् अवस्थितम्
dadarśa ca mahātmānāv ubhau tāv api parvasu
pūjayantau mahādevaṃ sākṣāttryakṣam avasthitam
- 9
गुरुं सांदीपनिं कृष्णः कृतकृत्यो ऽभ्यभाषत
गुर्वर्थं किं ददानीति रामेण सह भारत
guruṃ sāṃdīpaniṃ kṛṣṇaḥ kṛtakṛtyo 'bhyabhāṣata
gurvarthaṃ kiṃ dadānīti rāmeṇa saha bhārata
- 10
तयोः प्रभावं स ज्ञात्वा गुरुः प्रोवाच हृष्टवत्
पुत्रम् इच्छाम्य् अहं दत्तं यो मृतो लवणाम्भसि
tayoḥ prabhāvaṃ sa jñātvā guruḥ provāca hṛṣṭavat
putram icchāmy ahaṃ dattaṃ yo mṛto lavaṇāmbhasi
- 11
पुत्र एको हि मे जातः स चापि तिमिना हृतः
प्रभासे तीर्थयात्रायां तं मे त्वं पुनर् आनय
putra eko hi me jātaḥ sa cāpi timinā hṛtaḥ
prabhāse tīrthayātrāyāṃ taṃ me tvaṃ punar ānaya
- 12
तथेत्य् एवाब्रवीत्कृष्णो रामस्यानुमते स्थितः
गत्वा समुद्रं तेजस्वी विवेशान्तर्जलं हरिः
tathety evābravītkṛṣṇo rāmasyānumate sthitaḥ
gatvā samudraṃ tejasvī viveśāntarjalaṃ hariḥ
- 13
समुद्रः प्राञ्जलिर्भूत्वा दर्शयामास तं तदा
तम् आह कृष्णः क्वासौ भोः पुत्रः सांदीपनेर् इति
samudraḥ prāñjalirbhūtvā darśayāmāsa taṃ tadā
tam āha kṛṣṇaḥ kvāsau bhoḥ putraḥ sāṃdīpaner iti
- 14
समुद्रस्तम् उवाचेदं दैत्यः पञ्चजनो महान्
तिमिरूपेण तं बालं ग्रस्तवान् इति माधव
samudrastam uvācedaṃ daityaḥ pañcajano mahān
timirūpeṇa taṃ bālaṃ grastavān iti mādhava
- 15
स पञ्चजनम् आसाद्य जघान पुरुषोत्तमः
न चाससाद तं बालं गुरुपुत्रं तदाच्युतः
sa pañcajanam āsādya jaghāna puruṣottamaḥ
na cāsasāda taṃ bālaṃ guruputraṃ tadācyutaḥ
- 16
स तु पञ्चजनं हत्वा शङ्खं लेभे जनार्दनः
यः स देवमनुष्येषु पाञ्चजन्य इति श्रुतः
sa tu pañcajanaṃ hatvā śaṅkhaṃ lebhe janārdanaḥ
yaḥ sa devamanuṣyeṣu pāñcajanya iti śrutaḥ
- 17
ततो वैवस्वतं देवं निर्जित्य पुरुषोत्तमः
आनिनाय गुरोः पुत्रं चिरनष्टं यमक्षयात्
tato vaivasvataṃ devaṃ nirjitya puruṣottamaḥ
ānināya guroḥ putraṃ ciranaṣṭaṃ yamakṣayāt
- 18
ततः सांदीपनेः पुत्रः प्रसादाद् अमितौजसः
दीर्घकालगतः प्रेतः पुनर् आसीच्छरीरवान्
tataḥ sāṃdīpaneḥ putraḥ prasādād amitaujasaḥ
dīrghakālagataḥ pretaḥ punar āsīccharīravān
- 19
तद् अशक्यम् अचिन्त्यं च दृष्ट्वा सुमहद् अद्भुतम्
सर्वेषाम् एव भूतानां विस्मयः समजायत
tad aśakyam acintyaṃ ca dṛṣṭvā sumahad adbhutam
sarveṣām eva bhūtānāṃ vismayaḥ samajāyata
- 20
स गुरोः पुत्रम् आदाय पाञ्चजन्यं च माधवः
रत्नानि च महार्हाणि पुनर् आयाज्जगत्पतिः
sa guroḥ putram ādāya pāñcajanyaṃ ca mādhavaḥ
ratnāni ca mahārhāṇi punar āyājjagatpatiḥ
- 21
रक्षसस्तस्य रत्नानि महार्हाणि बहूनि च
आनाय्यावेदयामास गुरवे वासवानुजः
rakṣasastasya ratnāni mahārhāṇi bahūni ca
ānāyyāvedayāmāsa gurave vāsavānujaḥ
- 22
गदापरिघयुद्धेषु सर्वास्त्रेषु च ताव् उभौ
अचिरान्मुख्यतां प्राप्तौ सर्वलोके धनुर्भृताम्
gadāparighayuddheṣu sarvāstreṣu ca tāv ubhau
acirānmukhyatāṃ prāptau sarvaloke dhanurbhṛtām
- 23
ततः सांदीपनेः पुत्रं तद्रूपवयसं तदा
प्रादात्कृष्णः प्रतीताय सह रत्नैर् उदारधीः
tataḥ sāṃdīpaneḥ putraṃ tadrūpavayasaṃ tadā
prādātkṛṣṇaḥ pratītāya saha ratnair udāradhīḥ
- 24
चिरनष्टेन पुत्रेण काश्यः सांदीपनिस्तदा
समेत्य मुमुदे राजन्पूजयन्रामकेशवौ
ciranaṣṭena putreṇa kāśyaḥ sāṃdīpanistadā
sametya mumude rājanpūjayanrāmakeśavau
- 25
कृतास्त्रौ ताव् उभौ वीरौ गुरुम् आमन्त्र्य सुव्रतौ
आयातौ मथुरां भूयो वसुदेवसुताव् उभौ
kṛtāstrau tāv ubhau vīrau gurum āmantrya suvratau
āyātau mathurāṃ bhūyo vasudevasutāv ubhau
- 26
ततः प्रत्युद्ययुः सर्वे यादवा यदुनन्दनौ
सबाला हृष्टमनस उग्रसेनपुरोगमाः
tataḥ pratyudyayuḥ sarve yādavā yadunandanau
sabālā hṛṣṭamanasa ugrasenapurogamāḥ
- 27
श्रेण्यः प्रकृतयश्चैव मन्त्रिणो ऽथ पुरोहिताः
सबालवृद्धा सा चैव पुरी समभिवर्तत
śreṇyaḥ prakṛtayaścaiva mantriṇo 'tha purohitāḥ
sabālavṛddhā sā caiva purī samabhivartata
- 28
नन्दितूर्याण्य् अवाद्यन्त तुष्टुवुश्च जनार्दनम्
रथ्याः पताकामालिन्यो भ्राजन्ति स्म समन्ततः
nanditūryāṇy avādyanta tuṣṭuvuśca janārdanam
rathyāḥ patākāmālinyo bhrājanti sma samantataḥ
- 29
प्रहृष्टमुदितं सर्वम् अन्तःपुरम् अशोभत
गोविन्दागमने ऽत्यर्थं यथैवेन्द्रमहे तथा
prahṛṣṭamuditaṃ sarvam antaḥpuram aśobhata
govindāgamane 'tyarthaṃ yathaivendramahe tathā
- 30
मुदिताश्चाप्य् अगायन्त राजमार्गेषु गायनाः
स्तवाशीःप्रथमा गाथा यादवानां प्रियंकराः
muditāścāpy agāyanta rājamārgeṣu gāyanāḥ
stavāśīḥprathamā gāthā yādavānāṃ priyaṃkarāḥ

