39 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
तस्मिन्न् अहनि निर्वृत्ते द्वितीये समुपस्थिते
संकीर्यत महारङ्गः पौरैर्युद्धदिदृक्षुभिः
vaiśaṃpāyana uvāca
tasminn ahani nirvṛtte dvitīye samupasthite
saṃkīryata mahāraṅgaḥ paurairyuddhadidṛkṣubhiḥ
- 2
सचित्राष्टास्रिचरणाः सार्गलद्वारवेदिकाः
सगवाक्षार्धचन्द्राश्च सतलोत्तमभूषिताः
sacitrāṣṭāsricaraṇāḥ sārgaladvāravedikāḥ
sagavākṣārdhacandrāśca satalottamabhūṣitāḥ
- 3
प्राङ्मुखैश्चारुनिर्मुक्तैः माल्यदामावतंसितैः
अलंकृतैर्विराजद्भिः शारदैर् इव तोयदैः
prāṅmukhaiścārunirmuktaiḥ mālyadāmāvataṃsitaiḥ
alaṃkṛtairvirājadbhiḥ śāradair iva toyadaiḥ
- 4
मञ्चागारैः सुनिर्युक्तैर्युद्धार्थं सुविभूषितैः
समाजवाटः शुशुभे स मेघौघैर् इवार्णवः
mañcāgāraiḥ suniryuktairyuddhārthaṃ suvibhūṣitaiḥ
samājavāṭaḥ śuśubhe sa meghaughair ivārṇavaḥ
- 5
स्वकर्मद्रव्ययुक्ताभिः पताकाभिर्निरन्तरम्
श्रेणीनां च गणानां च मञ्चा भान्त्य् अचलोपमाः
svakarmadravyayuktābhiḥ patākābhirnirantaram
śreṇīnāṃ ca gaṇānāṃ ca mañcā bhānty acalopamāḥ
- 6
अन्तःपुरगतानां च प्रेक्षागाराण्य् अदूरतः
रेजुः काञ्चनचित्राणि रत्नज्वालाकुलानि च
antaḥpuragatānāṃ ca prekṣāgārāṇy adūrataḥ
rejuḥ kāñcanacitrāṇi ratnajvālākulāni ca
- 7
तानि रत्नौघकॢप्तानि ससानुप्रग्रहाणि च
रेजुर्जवनिकाक्षेपैः सपक्षा इव खे नगाः
tāni ratnaughakḷptāni sasānupragrahāṇi ca
rejurjavanikākṣepaiḥ sapakṣā iva khe nagāḥ
- 8
तत्र चामरहासैश्च भूषणानां च शिञ्जितैः
मणीनां च विचित्राणां विचित्राश्चेरुर् अर्चिषः
tatra cāmarahāsaiśca bhūṣaṇānāṃ ca śiñjitaiḥ
maṇīnāṃ ca vicitrāṇāṃ vicitrāścerur arciṣaḥ
- 9
गणिकानां पृथङ्मञ्चाः शुभैर् आस्तरणाम्बरैः
शोभिता वारमुख्याभिर्विमानप्रतिमौजसः
gaṇikānāṃ pṛthaṅmañcāḥ śubhair āstaraṇāmbaraiḥ
śobhitā vāramukhyābhirvimānapratimaujasaḥ
- 10
तत्रासनानि मुख्यानि पर्यङ्काश्च हिरण्मयाः
प्रकीर्णाश्च कुथाश्चित्राः सपुष्पस्तबकद्रुमाः
tatrāsanāni mukhyāni paryaṅkāśca hiraṇmayāḥ
prakīrṇāśca kuthāścitrāḥ sapuṣpastabakadrumāḥ
- 11
सौवर्णाः पानकुम्भाश्च पानभूम्यश्च शोभिताः
फलावदंशपूर्णाश्च चाङ्गेर्यः पानयोजिताः
sauvarṇāḥ pānakumbhāśca pānabhūmyaśca śobhitāḥ
phalāvadaṃśapūrṇāśca cāṅgeryaḥ pānayojitāḥ
- 12
अन्ये च मञ्चा बहवः काष्ठसंचयबन्धनाः
रेजुः प्रस्तरशस्तत्र प्रकाशा मञ्चसंचयाः
anye ca mañcā bahavaḥ kāṣṭhasaṃcayabandhanāḥ
rejuḥ prastaraśastatra prakāśā mañcasaṃcayāḥ
- 13
उत्तमागारिकाश्चान्ये सूक्ष्मजालावलोकिनः
स्त्रीनां प्रेक्षागृहा भान्ति राजहंसा इवाम्बरे
uttamāgārikāścānye sūkṣmajālāvalokinaḥ
strīnāṃ prekṣāgṛhā bhānti rājahaṃsā ivāmbare
- 14
प्राङ्मुखश्चारुनिर्युक्तो मेरुशृङ्गसमप्रभः
रुक्मपत्रनिभस्तम्भश्चित्रनिर्योगशोभितः
prāṅmukhaścāruniryukto meruśṛṅgasamaprabhaḥ
rukmapatranibhastambhaścitraniryogaśobhitaḥ
- 15
प्रेक्षागारः स कंसस्य प्रचकाशे ऽधिकं श्रिया
शोभितो माल्यदामैश्च निवासकृतलक्षणः
prekṣāgāraḥ sa kaṃsasya pracakāśe 'dhikaṃ śriyā
śobhito mālyadāmaiśca nivāsakṛtalakṣaṇaḥ
- 16
तस्मिन्नानाजनाकीर्णे जनौघप्रतिनादिते
समाजवाटे संस्तब्धे कम्पमानार्णवप्रभे
tasminnānājanākīrṇe janaughapratinādite
samājavāṭe saṃstabdhe kampamānārṇavaprabhe
- 17
राजा कुवलयापीडो रङ्गस्य द्वारि कुञ्जरः
तिष्ठत्व् इति समाज्ञाप्य प्रेक्षागारम् अथाययौ
rājā kuvalayāpīḍo raṅgasya dvāri kuñjaraḥ
tiṣṭhatv iti samājñāpya prekṣāgāram athāyayau
- 18
स शुक्ले वाससी बिभ्रच्छ्वेतव्यजनचामरः
शुशुभे श्वेतमुकुटः श्वेताभ्र इव चन्द्रमाः
sa śukle vāsasī bibhracchvetavyajanacāmaraḥ
śuśubhe śvetamukuṭaḥ śvetābhra iva candramāḥ
- 19
तस्य सिंहासनस्थस्य सुखासीनस्य धीमतः
रूपम् अप्रतिमं दृष्ट्वा पौराः प्रोचुर्जयाशिषः
tasya siṃhāsanasthasya sukhāsīnasya dhīmataḥ
rūpam apratimaṃ dṛṣṭvā paurāḥ procurjayāśiṣaḥ
- 20
ततः प्रविविशुर्मल्ला रङ्गम् आवल्गिताम्बराः
तिस्रश्च भागशः कक्ष्याः प्राविशन्बलशालिनः
tataḥ praviviśurmallā raṅgam āvalgitāmbarāḥ
tisraśca bhāgaśaḥ kakṣyāḥ prāviśanbalaśālinaḥ
- 21
ततस्तूर्यनिनादेन क्ष्वेडितास्फोटितेन च
वसुदेवसुतौ हृष्टौ रङ्गद्वारम् उपस्थितौ
tatastūryaninādena kṣveḍitāsphoṭitena ca
vasudevasutau hṛṣṭau raṅgadvāram upasthitau
- 22
ताव् आपतन्तौ त्वरितौ प्रतिषिद्धौ वराननौ
तेन मत्तेन नागेन चोद्यमानेन वै भृशम्
tāv āpatantau tvaritau pratiṣiddhau varānanau
tena mattena nāgena codyamānena vai bhṛśam
- 23
स मत्तहस्ती दुष्टात्मा कृत्वा कुण्डलिनं करम्
चकार चोदितो यत्नं निहन्तुं बलकेशवौ
sa mattahastī duṣṭātmā kṛtvā kuṇḍalinaṃ karam
cakāra codito yatnaṃ nihantuṃ balakeśavau
- 24
ततः प्रहसितः कृष्णस्त्रास्यमानो गजेन वै
कंसस्य मत्सरं चैव जगर्हे स दुरात्मनः
tataḥ prahasitaḥ kṛṣṇastrāsyamāno gajena vai
kaṃsasya matsaraṃ caiva jagarhe sa durātmanaḥ
- 25
त्वरते खलु कंसो ऽयं गन्तुं वैवस्वतक्षयम्
यो माम् अनेन नागेन प्रधर्षयितुम् इच्छति
tvarate khalu kaṃso 'yaṃ gantuṃ vaivasvatakṣayam
yo mām anena nāgena pradharṣayitum icchati
- 26
संनिकृष्टे ततो नागे गर्जमाने यथा घने
सहसोत्पत्य गोविन्दश्चक्रे तालस्वनं प्रभुः
saṃnikṛṣṭe tato nāge garjamāne yathā ghane
sahasotpatya govindaścakre tālasvanaṃ prabhuḥ
- 27
क्ष्वेडितास्फोटितरवं कृत्वा नागस्य चाग्रतः
करं च श्रीधरस्तस्य प्रतिजग्राह वक्षसा
kṣveḍitāsphoṭitaravaṃ kṛtvā nāgasya cāgrataḥ
karaṃ ca śrīdharastasya pratijagrāha vakṣasā
- 28
विषाणान्तरगो भूत्वा पुनश्चरणमध्यगः
बबाधे तं गजं कृष्णः पवनस्तोयदं यथा
viṣāṇāntarago bhūtvā punaścaraṇamadhyagaḥ
babādhe taṃ gajaṃ kṛṣṇaḥ pavanastoyadaṃ yathā
- 29
स हस्ताच्च विनिष्क्रान्तो विषाणाग्राच्च दन्तिनः
विमुक्तः पादमध्याच्च कृष्णो द्विपम् अमोहयत्
sa hastācca viniṣkrānto viṣāṇāgrācca dantinaḥ
vimuktaḥ pādamadhyācca kṛṣṇo dvipam amohayat
- 30
सो ऽन्तिकायस्तु संमूढो हन्तुं कृष्णम् अशक्नुवन्
गजः स्वेष्व् एव गात्रेषु मथ्यमानो ररास ह
so 'ntikāyastu saṃmūḍho hantuṃ kṛṣṇam aśaknuvan
gajaḥ sveṣv eva gātreṣu mathyamāno rarāsa ha

