68 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
अक्रूरो ऽपि यथाज्ञप्तः कृष्णदर्शनलालसः
जगाम रथमुख्येन मनसस्तुल्यगामिना
vaiśaṃpāyana uvāca
akrūro 'pi yathājñaptaḥ kṛṣṇadarśanalālasaḥ
jagāma rathamukhyena manasastulyagāminā
- 2
कृष्णस्यापि निमित्तानि शुभान्य् अङ्गगतानि वै
पितृतुल्येन शंसन्ति बान्धवेन समागमम्
kṛṣṇasyāpi nimittāni śubhāny aṅgagatāni vai
pitṛtulyena śaṃsanti bāndhavena samāgamam
- 3
प्राग् एव च नरेन्द्रेण माथुरेणौग्रसेनिना
केशिनः प्रेषितो दूतो वधायोपेन्द्रकारणात्
prāg eva ca narendreṇa māthureṇaugraseninā
keśinaḥ preṣito dūto vadhāyopendrakāraṇāt
- 4
स तु दूतवचः श्रुत्वा केशी क्लेशकरो नृणाम्
वृन्दावनगतो गोपान्बाधते स्म दुरासदः
sa tu dūtavacaḥ śrutvā keśī kleśakaro nṛṇām
vṛndāvanagato gopānbādhate sma durāsadaḥ
- 5
मानुषं मांसम् अश्नानः क्रुद्धो दुष्टपराक्रमः
दुर्दान्तो वाजिदैत्यो ऽसौ करोति कदनं महत्
mānuṣaṃ māṃsam aśnānaḥ kruddho duṣṭaparākramaḥ
durdānto vājidaityo 'sau karoti kadanaṃ mahat
- 6
निघ्नन्गा वै सगोपाला गवां पिशितभोजनः
दुर्दमः कामचारी च केसरी निरवग्रहः
nighnangā vai sagopālā gavāṃ piśitabhojanaḥ
durdamaḥ kāmacārī ca kesarī niravagrahaḥ
- 7
तदरण्यं श्मशानाभं नृणाम् अस्थिभिर् आवृतम्
यत्रास्ते स हि दुष्टात्मा केशी तुरगदानवः
tadaraṇyaṃ śmaśānābhaṃ nṛṇām asthibhir āvṛtam
yatrāste sa hi duṣṭātmā keśī turagadānavaḥ
- 8
खुरैर्दारयते भूमिम्वेगेनारुजते द्रुमान्
हेषितैः स्पर्धते वायुम्प्लुतैर्लङ्घ्यते नभः
khurairdārayate bhūmimvegenārujate drumān
heṣitaiḥ spardhate vāyumplutairlaṅghyate nabhaḥ
- 9
अतिप्रवृद्धो मत्तश्च दुष्टाश्वो वनगोचरः
आकम्पितसटो रौद्रः कंसस्य चरितानुगः
atipravṛddho mattaśca duṣṭāśvo vanagocaraḥ
ākampitasaṭo raudraḥ kaṃsasya caritānugaḥ
- 10
इरिणं तद्वनं सर्वं तेन सौदासकर्मणा
कृतं तुरगदैत्येन सर्वान्गोपाञ्जिघांसता
iriṇaṃ tadvanaṃ sarvaṃ tena saudāsakarmaṇā
kṛtaṃ turagadaityena sarvāngopāñjighāṃsatā
- 11
तेन दुष्टप्रचारेण दूषितं तद्वनं महत्
न नृभिर्गोधनैर्वापि सेव्यते वनवृत्तिभिः
tena duṣṭapracāreṇa dūṣitaṃ tadvanaṃ mahat
na nṛbhirgodhanairvāpi sevyate vanavṛttibhiḥ
- 12
निःसंपातः कृतः पन्थास्तेन तद्विषयाश्रयः
मदाच्चलितवृत्तेन नृमांसान्य् अश्नता भृशम्
niḥsaṃpātaḥ kṛtaḥ panthāstena tadviṣayāśrayaḥ
madāccalitavṛttena nṛmāṃsāny aśnatā bhṛśam
- 13
नृशब्दानुसरः क्रुद्धः स कदाचिद्दिनागमे
जगाम घोषसंवासं चोदितः कालधर्मणा
nṛśabdānusaraḥ kruddhaḥ sa kadāciddināgame
jagāma ghoṣasaṃvāsaṃ coditaḥ kāladharmaṇā
- 14
तं दृष्ट्वा दुद्रुवुर्गोपाः स्त्रियश्च शिशुभिः सह
क्रन्दमाना जगन्नाथम्कृष्णं नाथम् उपाश्रिताः
taṃ dṛṣṭvā dudruvurgopāḥ striyaśca śiśubhiḥ saha
krandamānā jagannāthamkṛṣṇaṃ nātham upāśritāḥ
- 15
तासां रुदितशब्देन गोपानां क्रन्दितेन च
दत्त्वाभयं तु कृष्णो वै केशिनं सो ऽभिदुद्रुवे
tāsāṃ ruditaśabdena gopānāṃ kranditena ca
dattvābhayaṃ tu kṛṣṇo vai keśinaṃ so 'bhidudruve
- 16
केशी चाभ्युद्यतग्रीवः प्रकाशदशनेक्षणः
हेषमाणो जवोदग्रो गोविन्दाभिमुखो ययौ
keśī cābhyudyatagrīvaḥ prakāśadaśanekṣaṇaḥ
heṣamāṇo javodagro govindābhimukho yayau
- 17
तम् आपतन्तं सम्प्रेक्ष्य केशिनं हयदानवम्
प्रत्युज्जगाम गोविन्दस्तोयदः शशिनं यथा
tam āpatantaṃ samprekṣya keśinaṃ hayadānavam
pratyujjagāma govindastoyadaḥ śaśinaṃ yathā
- 18
केशिनस्तु तम् अभ्याशे दृष्ट्वा कृष्णम् अवस्थितम्
मनुष्यबुद्धयो गोपाः कृष्णम् ऊचुर्हितैषिणः
keśinastu tam abhyāśe dṛṣṭvā kṛṣṇam avasthitam
manuṣyabuddhayo gopāḥ kṛṣṇam ūcurhitaiṣiṇaḥ
- 19
कृष्ण तात न खल्व् एष सहसा ते हयाधमः
उपसर्प्यो भवान्बालः पापश्चैष दुरासदः
kṛṣṇa tāta na khalv eṣa sahasā te hayādhamaḥ
upasarpyo bhavānbālaḥ pāpaścaiṣa durāsadaḥ
- 20
एष कंसस्य सहजः प्राणस्तात बहिश्चरः
उत्तमश्च हयेन्द्राणां दानवो ऽप्रतिमो युधि
eṣa kaṃsasya sahajaḥ prāṇastāta bahiścaraḥ
uttamaśca hayendrāṇāṃ dānavo 'pratimo yudhi
- 21
त्रासनः परसैन्यानां तुरगाणां महाबलः
अवध्यः सर्वसत्त्वानां प्रथमः पापकर्मणाम्
trāsanaḥ parasainyānāṃ turagāṇāṃ mahābalaḥ
avadhyaḥ sarvasattvānāṃ prathamaḥ pāpakarmaṇām
- 22
गोपानां तद्वचः श्रुत्वा वदतां मधुसूदनः
केशिना सह युद्धाय मतिं चक्रे ऽरिसूदनः
gopānāṃ tadvacaḥ śrutvā vadatāṃ madhusūdanaḥ
keśinā saha yuddhāya matiṃ cakre 'risūdanaḥ
- 23
ततः सव्यं दक्षिणं च मण्डलानि परिभ्रमन्
पद्भ्याम् उभाभ्यां स हयः क्रोधेनारुजते द्रुमान्
tataḥ savyaṃ dakṣiṇaṃ ca maṇḍalāni paribhraman
padbhyām ubhābhyāṃ sa hayaḥ krodhenārujate drumān
- 24
मुखे लम्बसटे चास्य स्कन्धदेशे घनावृते
वलयो ऽभ्रतरंगाभाः सुस्रुवुः क्रोधजं जलम्
mukhe lambasaṭe cāsya skandhadeśe ghanāvṛte
valayo 'bhrataraṃgābhāḥ susruvuḥ krodhajaṃ jalam
- 25
स फेनं वक्त्रजं चैव ववर्ष रजसावृतम्
हिमकाले यथा व्योम्नि नीहारम् इव चन्द्रमाः
sa phenaṃ vaktrajaṃ caiva vavarṣa rajasāvṛtam
himakāle yathā vyomni nīhāram iva candramāḥ
- 26
गोविन्दम् अरविन्दाक्षं हेषितोद्गारशीकरैः
स फेनैर्गात्रनिर्गीर्णैः प्रोक्षयामास सर्वतः
govindam aravindākṣaṃ heṣitodgāraśīkaraiḥ
sa phenairgātranirgīrṇaiḥ prokṣayāmāsa sarvataḥ
- 27
खुरोद्धरणमुक्तेन मधुरक्षोदपाण्डुना
रजसा स हयः कृष्णं चकारारुणमूर्धजम्
khuroddharaṇamuktena madhurakṣodapāṇḍunā
rajasā sa hayaḥ kṛṣṇaṃ cakārāruṇamūrdhajam
- 28
प्लुतवल्गितपादस्तु तक्षमाणो धरां खुरैः
दन्तान्निर्दशमानस्तु केशी कृष्णम् उपाद्रवत्
plutavalgitapādastu takṣamāṇo dharāṃ khuraiḥ
dantānnirdaśamānastu keśī kṛṣṇam upādravat
- 29
स संसक्तस्तु कृष्णेन केशी तुरगसत्तमः
पूर्वाभ्यां चरणाभ्यां वै कृष्णं वक्षस्य् अताडयत्
sa saṃsaktastu kṛṣṇena keśī turagasattamaḥ
pūrvābhyāṃ caraṇābhyāṃ vai kṛṣṇaṃ vakṣasy atāḍayat
- 30
पुनः पुनश्च स बली प्राहिणोत्पार्श्वतः खुरान्
वक्त्रेण चास्य घोरेण तीक्ष्णदंष्ट्रायुधेन वै
अदशद्बाहुविवरं कृष्णस्य रुषितो हयः
punaḥ punaśca sa balī prāhiṇotpārśvataḥ khurān
vaktreṇa cāsya ghoreṇa tīkṣṇadaṃṣṭrāyudhena vai
adaśadbāhuvivaraṃ kṛṣṇasya ruṣito hayaḥ

